در اين بازه زماني كه 25 استان كشور به طور مستقيم و ساير استانها به طور غيرمستقيم در معرض آسيبهاي آشكار و پنهان ريزگردهاي داخلي و خارجي هستند و هر روز بر تبعات مخرب اين پديده افزوده ميشود، خبر ريزگردهاي سمي برخاسته از بسترتالاب گاوخوني و احتمال رسيدن ريزگردهاي سمي آغشته به سرب، كادميم و جيوه به پايتخت بر مرگ آفريني اين بليه نوظهور صحه ميگذارد.
هجوم و گسترش ريزگردها كه اين روزها در حال كسب جايگاه اولين و خطرناكترين پديده آلودگي هوا ميباشد، هر روز فشاري مضاعف را به مردم وارد ميكند. اين در حالي است كه اين مهاجم خطرناك، گويا هنوز مابهازايي در باور مسئولان پيدا نكرده و برخي از آنها تا كنون به عمق فاجعه پي نبردهاند! چراكه قاطبه مسئولاني كه متولي مبارزه و مقابله با اين بلاي نوظهور هستند در مناطق خوش آب و هوا سكونت دارند و از گزند اين درد بيدرمان در امانند!
شاهد مثال اين مدعا سكوت و سكون آنان است كه به رغم هشدار و زنهار بسياري از كارشناسان در چند ماه گذشته، هنوز اقدامي عاجل و آجلنگر صورت ندادهاند! با اين اوصاف روز گذشته يك كارشناس كشاورزي و عضو هيئتعلمي دانشگاه صنعتي اصفهان در گفتوگو با رسانهها تصريح كرد كه تالاب گاوخوني، كانون جديد ريزگردهاي سمي است كه با ورود جريانهاي بادي شرق به غرب اين ريزگردهاي سمي تا پايتخت كشور نيز انتشار خواهند يافت! سيد احمد خاتونآبادي با هشدار درباره وضعيت اسفبار تالاب گاوخوني اصفهان گفته است: براساس تحقيقات صورت گرفته به وجود عناصر فلزي سنگين همچون سرب، كادميم و جيوه كه از پساب صنايع واقع در شهر و استان اصفهان به تالاب وارد شده است پي بردهايم و اين در حالي است كه علفها و نيزار خشك شده تالاب نيز در حال نابودي كامل است.
اين استاد رشته كشاورزي دانشگاه صنعتي اصفهان تأكيد كرده، بهزودي و در صورت بيتوجهي به احياي زندهرود و اعطا نشدن حقآبه تالاب گاوخوني، كانون جديد بحران ريزگرد سمي در كشور در تالاب گاوخوني شكل ميگيرد و غبار و ذرات سمي ذكر شده با ورود جريانهاي بادي شرق به غرب تا پايتخت كشور نيز انتشار خواهد يافت!
آب به تالاب برگردد، ريزگردهاي سمي خنثي ميشوند
دو راهكاري كه براي مهار ريزگردها وجود دارد، يكي احياي تالابها و رودخانههاي بيآب است و راه ديگر مالچپاشي و تثبيت ريزگردها. اما گويا بهترين و به صرفهترين راه براي مهار ريزگردهاي گاوخوني بازگرداندن آب، اين كيمياي غايب، به بستر گاوخوني است. در اين باره خاتونآبادي، عضو كميته آب اتاق بازرگاني استان اصفهان ميافزايد: ايجاد سد زايندهرود، توهم وجود بيحد آب را در دهههاي قبل ايجاد كرد و باعث شكلگيري صنايع بزرگي همچون ذوبآهن شد كه در نهايت 70 درصد فولاد كشور در استان اصفهان با استفاده از آب زايندهرود توليد شد و اين كار، بيمعنا و نادرست بود.
اين استاد كشاورزي با بيان اينكه علم جديد در مورد حكمراني رودخانهها اولويت را به حقآبهدار نداده، بلكه اكوسيستم و حق حيات رودخانه را در نظر گرفته است، خطاب به مسئولان و حقآبهداران حاشيه زايندهرود و گاو خوني گفته است: اين گونه افراد چرا فكر نميكنند كه اگر آب را در زايندهرود جاري نكنيم و حقآبه تالاب را به آن برنگردانيم، كشاورزي منطقه به طور كامل نابود ميشود. آنگاه براي مقابله با ريزگردها بايد ميلياردها تومان خرج ايجاد فضاي سبز به جاي زمينهاي زراعي شرق اصفهان كنيم تا جلوي پيشروي كوير گرفته شود.
اختلاف مجلس نهم و دولت دهم؛ چوب لاي چرخ مهار ريزگردها
راهكار دوم، مقابله و تثبيت ريزگردها است كه اولويت بعدي محسوب ميشود. از اين رو اگر از مثنوي هفتادمن كاغذ ريزگردها بگذريم، به اتفاق و اختلاف اساسي فيمابين مجلس نهم و دولت دهم بر سر پروژه مهار ريز گردها ميرسيم كه اين اختلاف به كلي اين پروژه را زمينگير كرد. در شرح اين اختلاف به اين نكته بسنده ميشود كه محمدجواد محمدي زاده، رئيس سازمان محيط زيست دولت دهم در زمان تصدي خود با ادعاي اينكه 10 درصد از ريزگردهاي موجود، كانون و بستري داخلي دارند و بستر 90 درصد ريزگردها از كشور عراق است، مبلغ 4هزار و 600 ميليارد تومان را براي مهار ريزگردها برآوردكرده و پيشنهاد داده بود. اما مجلس نهم بر عكس عقيده محمدي زاده معتقد بود 90 درصد از ريزگردها كانون و بستري داخلي دارند و 10درصد ريزگردها از خارج مرزها ورود كردهاند. نمايندگان مجلس مدعي بودند كه طبق تحقيقات صورت گرفته، 90 درصد ريزگردها به سبب سدسازي بيرويه به وجود آمدهاند. بنابر اين با اختلافي فاحش رقمي بالغ بر 55 ميليارد تومان را براي مقابله و مبارزه با ريزگردها مصوب كردند كه اين رقم نهتنها به مزاج متوليان دولت دهم خوش نيامد بلكه بحث و جدل در اين باره تا جايي به درازا كشيد كه دولت دهم واپسين ماهها و روزهاي عمر خود را سپري كرد و اين پروژه به كلي زمينگير شد و دولت يازدهم پرونده مقابله با ريزگردها را در هيئت و هيبتي چون كلاف سر در گم تحويل گرفت؛ چراكه بنا به ادعاي برخي از مسئولان دولت جديد اعداد و ارقام و آمار در اين پروژه وجههاي واقعي نداشتهاند. با اين احوال ضروري به نظر ميرسد كه مسئولان دولت بايد توجهي جدي و عاجل به رفع و رجوع اين بليه داشته باشند، قبل از آنكه سرب و جيوه آمار مرگ و ميرهاي ناشي از آلودگي هوا را افزايش دهد.
