16ميليون تن زباله در ايران و روزي 50 هزار تن زباله در پايتخت ايران توليد ميشود كه تنها 8 درصد آن در گردونه بازيافت قرار ميگيرد؛ زبالههايي كه گفته ميشود با دفن كردن آنها هر روز يكميليارد تومان ثروت فقط توسط تهرانيها زير خاك ميرود، همچنين سالي 60ميليون تن نخاله ساختماني ناشي از فعاليتهاي عمراني در كشور توليد ميشود. البته همزمان ايرانيها سالانه، 10ميليون متر مربع شيرابه از توليدات زبالههاي خود به وجود ميآورند كه براي از بين بردن هكتارها زمين و جنگل و بارش بارانهاي اسيدي كفايت ميكند. هرچند اقدامات اوليه براي توليد انرژي از اين مواد و شيرابهها در پايتخت به عنوان بزرگترين توليدكننده زباله كشور آغاز شده است.
هزينههاي ميليوني براي جمعآوري و دفن بهداشتي بهواقع تحميل هزينه به شهر و شهروندان است، با اين حال امروزه در جهان نگاه به پسماندها تغيير اساسي كرده است تا آنجا كه با بازيافت زباله و اجراي طرحهاي متنوع براي تفكيك از مبدأ بخش زيادي از هزينههاي صرفشده به چرخه اقتصادي برميگردند و توليد ناخالص ملي را زياد ميكنند.
به گفته عليرضا جهانبگلو، معاون امور مناطق سازمان پسماند شهرداري تهران ميگويد: «در هر شبانهروز به طور متوسط 2هزار و 500 تن زباله خشك در تهران جمعآوري ميشود كه قابل بازيافت است و اين ميزان پسماند به شدت ارزشمند تلقي ميشود، زيرا هر تن آن در حال حاضر به مبلغ 400هزار تومان توسط پيمانكاران بازيافت پسماند فروخته ميشود.» به گفته او، منطقي است كه به جاي هزينه 480ميلياردي براي سازمان پسماند، درآمد بازيافت علمي و بهداشتي به اين سازمان برسد تا از اين طريق هزينه خدمات شهري نيز جبران شود.
ايرانيها 2 برابر استاندارد جهاني زباله توليد ميكنند
روزانه بيش از 3/5 ميليون تن زباله در جهان توليد ميشود و ايرانيها با ميانگين سرانه 700 گرم، 40هزارتن زباله در روز توليد ميكنند كه در اصل دوبرابر استاندارد جهاني است. سرانه توليد پسماند در شبانهروز در استان تهران به ازاي هر نفر ۷۵۰ تا ۸۰۰ گرم است كه اين ميزان در كشورهاي اروپايي ۳۰۰ تا ۳۵۰ گرم است. در واقع هر شهروند تهراني در هر سال تقريباً پنج برابر وزن خود زباله توليد ميكند.
به گفته عليرضا جهانبگلو، شهردار تهران اصرار دارد از اين ميزان پسماند درآمدزايي شود، زيرا ارزش ريالي اين پسماندهاي خشك، روزانه يكميليارد تومان است كه در حال حاضر دفن ميشود و استفادهاي از آن نميشود. به گفته او، قاليباف، شهردار تهران اصرار دارد «ماهي در روغن خود سرخ شود» يعني درآمد پسماند تهران، صرف خدمات شهري شود كه روزانه حدود 900ميليون تومان از خزانه شهر، صرف هزينه نظافت، شستوشوي المانهاي شهري و پاكيزهسازي معابر ميشود.
وي همچنين گفت: منطقي است به جاي اين هزينه 480ميلياردي كه صرف سازمان پسماند شود، درآمد بازيافت علمي و بهداشتي به اين سازمان برسد تا از اين طريق هزينه خدمات شهري نيز جبران شود.
ترسيم نقشه زيستمحيطي سبز
در غرفههاي بازيافت
با توجه به قانون مديريت پسماند مصوب 1383 مسئوليت ساماندهي و مديريت تمامي پسماندها غير از صنعتي و ويژه در شهرها و روستاها و حريم آنها به عهده شهرداريها و دهياريها و در خارج از حوزه و وظايف شهرداريها و دهياريها به عهده بخشداريها ميباشد. مديريت اجرايي پسماندهاي صنعتي و ويژه به عهده توليدكننده بوده و در صورت تبديل آن به پسماند عادي به عهده شهرداريها، دهياريها و بخشداريها ميباشد.
در راستاي اجراي قانون مذكور، ارتقاي بهداشت محيط شهري و همچنين رونق اقتصاد كشور اين سازمان با رويكرد كاهش حداكثري زباله (شامل كاهش توليد زباله قبل از تحويل سيستم جمعآوري) و بازيافت حداكثري آن اقدام به مديريت بهينه پسماندهاي خشك و تر مينمايد.
دكتر حسن كريميان، مديرعامل سازمان با اشاره به پيشرفتهاي صورتگرفته در فرايند جمعآوري پسماندهاي خشك تفكيكشده شهروندان تهراني در مبدأ و افزايش همكاريهاي ايشان با سازمان افزود: در حال حاضر پسماندهاي خشك شهروندان از سه طريق غرف بازيافت، تحويل هفتگي پسماندهاي خشك جمعآوريشده به پيمانكاران شهرداري تهران و مخازن آبيرنگ مكانيزه 1100 ليتري جمعآوري ميگردد و در اين ميان غرف بازيافت علاوه بر دريافت پسماند خشك شهروندان نمادي از پايگاه اطلاعرساني دوسويه مردم و مسئولان شهري نيز ميباشند.
مديرعامل سازمان ضمن دعوت شهروندان به جداسازي پسماند خشك در مبدأ، از غرف بازيافت به عنوان كانون تبلور مشاركت شهروندان نام برده و افزايش تعداد غرف را گامي ديگر جهت استحكام زنجيره مديريت پسماند عنوان نمود.
وي خاطرنشان كرد: اين سازمان با استقرار غرف بازيافت در نقاط مختلف شهر از جمله نقاط پرتردد همچون ميادين ميوه و ترهبار، به جمعآوري پسماندهاي خشك تفكيكشده توسط شهروندان ميپردازد و طي اين فرايند شهروندان پسماندهاي خشك تفكيكشده خود را به نزديكترين غرفه بازيافت تحويل داده و در قبال آن انواع اقلام بهداشتي و شوينده دريافت مينمايند.
دريافت باتريهاي مستعمل شهروندان و تحويل باتري نو، ارائه كيسههاي ويژه پسماند خشك و بروشورهاي آموزشي در غرف بازيافت بخشي ديگر از برنامههاي سازمان در جهت تشويق شهروندان به تفكيك پسماند از مبدأ بوده كه مديرعامل سازمان به آن اشاره نمود.
كريميان در انتها با اشاره به درج قيمت خريد پسماندهاي خشك شهروندان در غرفههاي بازيافت به صورت روزانه و به قيمت روز بازارهاي رسمي، فلزات، پلاستيك، كاغذ و شيشه را از جمله پسماند خشك نام برد كه قابليت بازيافت و تبديل شدن به مواد اوليه صنايع را داشته و شهروندان ميتوانند موارد مذكور را بهصورت جداگانه به غرف بازيافت تحويل داده و در ازاي آن انواع مواد شوينده را دريافت نمايند.
افزايش راندمان جمعآوري و كاهش هزينههاي انتقال پسماندهاي شهري
به منظور پيشرفت و بهبود سيستم حمل و نقل مواد زائد جامد، زبالههاي شهري جمعآوري شده از سطح مناطق به ايستگاههاي انتقال حمل شده و در خودروهاي بزرگتر تخليه ميگردد.
در گذشتههاي نهچندان دور، حدود 1200 مركز اصلي و فرعي زباله در كنار خيابانها و چهارديواريهاي بين ساختمانها و كنار بيمارستانها يا در محلهاي مسكوني موجود بودند. اين نقاط بهصورت ايستگاه انتقال عمل ميكردند. ابتدا زباله توسط رفتگرها در اين محلها تخليه ميشد و سپس به وسيله كاميون از اين ايستگاهها، به مراكز دفن جاده آبعلي و كهريزك منتقل ميشد.
سازمان در اين سالها با حذف مراكز مذكور و جايگزيني 11 ايستگاه انتقال در سطح شهر، سبب افزايش راندمان ميزان جمعآوري پسماند و كاهش هزينههاي انتقال آن، كاهش مصرف سوخت، كاهش ترافيك شهري ايجادشده توسط كاميونها، كاهش استهلاك جادهها و مهمتر از همه كاهش آلودگي هوا شده است.
كريميان مديرعامل سازمان گفت: ايستگاههاي انتقال محل تخليه و بارگيري پسماند از خودروهاي جمعآوري به خودروهاي بزرگتر (سميتريلر) براي حمل به مركز دفع و پردازش آرادكوه بوده كه بخش عمده آن متعلق به پسماند شهري مناطق و بخش ديگر مربوط به شركتها، كارخانجات و شهركهاي نزديك به ايستگاه ميباشد.
