معمولاً در كشورمان آمارگيري جامع آن هم در بسترهـاي فرهنگي چون سينما و تلويزيون محلي از اعراب ندارد اما حالا نظرسنجي وزارت ارشاد از شماري از پايتختنشينان كشورمان منتج به آمارهاي قابلتوجهي شده كه نشان ميدهد ابراهيم حاتميكيا، پرطرفدارترين كارگردان و پرويز پرستويي و مريلا زارعي محبوبترين بازيگران مرد و زن هستند؛ نتايجي كه ميتواند آب سردي روي آتش برخي جوسازيهاي معمول سياسي و غير هنري در حوزه سينما باشد.
همچنين بيرغبتي مردم به تماشاي فيلمها در سينما و نيز بيعلاقگي جامعه آماري اين نظرسنجي به تماشاي تله فيلمهاي تلويزيون و سيما از ديگر نتايج هشدارآميزي است كه ايجاد تغيير در برخي سياستگذاريهاي فرهنگي را يادآور ميشود. مركز افكارسنجي و رصد فرهنگي پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در ايام برگزاري سي و دومين جشنواره بينالمللي فيلم فجر، نظرسنجي را در مناطق بيست و دو گانه تهران برگزار كرده و با استفاده از فرمول كوكران و از ميان جامعه آماري، 402 نفر را به عنوان نمونه پاسخگويان انتخاب كرده است.
اين نظرسنجي كه نتايجش به تازگي اعلام شده، حاوي اخبار جالب توجهي درباره گرايش فرهنگي مردم در دو حوزه سينما و تلويزيون، محبوبترين كارگردان، بازيگر، ميزان علاقهمندي آنها به فيلمهاي ايراني در مقابل فيلمهاي خارجي و ژانرهاي مختلف است؛ نتايجي كه نشان ميدهد مردم فارغ از دعواهاي سياسي حوزه فرهنگ و برخي جناحبازيها در عالم خود زندگي ميكنند و هنر را براي هنر دوست دارند. به خصوص آنكه اين نظرسنجي در ايام جشنواره فيلم فجر انجام شده است كه در اين جشنواره معمولاً سر و كله فيلمهاي مشكلدار سياستزده پيدا ميشود، جنجال سياسي به راه مياندازد و براي مدتي اصل هنر را تحتالشعاع خود قرار ميدهد.
براساس اين نظرسنجي، پايتختنشينان در انتخاب كارگردان مورد علاقهشان فارغ از برخي جوسازيهاي غير هنري كه بعضاً در حوزه سينما اتفاق ميافتد، ابراهيم حاتميكيا را به عنوان محبوبترين كارگردان برگزيدهاند اما پس از حاتميكيا اسامي چون مسعود ده نمكي و سپس اصغر فرهادي در ليست مورد علاقه جامعه آماري اين نظرسنجي قرار دارد. در واقع اين نتيجه نشان ميدهد كه مردم انتخاب خودشان را دارند و صاف و ساده پاي دل آثار هنري خوب و بعضاً خوشساختي مينشينند كه به نيازشان پاسخ گفته باشد. آنها به سلام پديدآورندگان اين آثار پاسخ ميگويند و با بازيهاي رسانهاي براي با خاك يكسان كردن يك هنرمند و ارج و قرب بخشيدن به ديگري كاري ندارند. از قضا اين تحقيق و نظرسنجي در دل جامعه عام انجام شده و افراد داراي مدرك ديپلم با 1/32 درصد و نيز افراد خانه دار با 3/30 درصد بيشترين فراواني را در ميان پاسخگويان با مدارك تحصيلي و وضعيت شغلي متفاوت داشتهاند. در اين بين پايتختنشينان در انتخاب بازيگران محبوبشان نيز پرويز پرستويي را به عنوان بهترين بازيگر مرد و مريلا زارعي را به عنوان بهترين بازيگر زن انتخاب كردهاند.
اما از نتايج اميدبخش و قابلتوجه اين نظرسنجي، علاقه 56 درصدي پاسخگويان آن به فيلمهاي ايراني است؛ رقمي كه نشان ميدهد به رغم برخي انتقاداتي كه به جريان نوي سينماي ايران و فيلمهاي سينمايي توليد شده در سالهاي اخير وارد ميشود، مردم كماكان دلبسته سينماي ملي خود هستند و آن را به سينماي هاليوود و نيز فيلمهاي ساير كشورها ترجيح ميدهند. شهروندان تهراني در اين نظرسنجي نشان دادهاند كه موضوعات درام خانوادگي را با 1/34 درصد رأي به موضوع اجتماعي با 4/20 درصد رأي و نيز كمدي با 9/12 درصد رأي و اكشن پليسي، جنايي و حادثهاي با 9/12 درصد رأي ترجيح ميدهند. از سوي ديگر در رقمي قابل توجه 60 درصد مردم در اين نظرسنجي مخالف مميزي فيلمها بودهاند.
نظرسنجي وزارت ارشاد اما حاوي نتايج هشدارآميزي است كه لزوم توجه هر چه بيشتر برنامهريزان عرصه فرهنگي دو حوزه سينما و تلويزيون به علايق و سلايق مردم را يادآور ميشود. بر پايه اين نظرسنجي 54 درصد تهرانيها گفتهاند فيلمهاي جشنواره فيلم فجر را تنها هنگامي تماشا ميكنند كه به شبكه خانگي بيايد. اين نتيجه با ريزش مخاطبان سينما در سالهاي گذشته تطابق عيني دارد و در واقع مردم دوست دارند نه در سالنهاي سينما بلكه در خانههايشان به تماشاي فيلمهاي ايراني بنشينند. اين موضوع ممكن است با اقتصاد خانواده و مقرون به صرفه بودن خريد فيلمها از سوپرماركتها و شبكه نمايش خانگي به جاي رجوع به گيشه سينماها نسبت مستقيمي داشته باشد. دليل ديگر به دست آمدن چنين آماري ميتواند ركود محتوايي فيلمهاي سينما باشد. در واقع شايد مردم ترجيح ميدهند كه در مديريت جيب خود كمتر ريسك كنند و براي تماشاي فيلمهاي اين روزهاي سينما كه مانند هندوانه سربسته هستند بسته شبكه نمايش خانگي آن را به قيمت مناسبتري براي تمام افراد خانواده خريداري كنند تا اگر فيلم بد از آب در آمد از هزينهكرد خود پشيمان نشوند.
از سوي ديگر، مردم تهران از طريق اين نظرسنجي براي سيما نيز پيام اخطارآميزي را مخابره كردهاند؛31 درصد از اين جامعه آماري در شبانهروز به هيچ وجه فيلمهاي سيماي جمهوري اسلامي ايران را نميبينند و تنها 4/12 درصد از پاسخگويان در هر روز كمتر از 30 دقيقه وقت خود را به فيلمهاي تلويزيون داخلي اختصاص ميدهند.
صدا و سيما كه دوران افول و كمرونقي خود را پشت سر ميگذارد، سالانه بخش اعظمي از درآمد و منابع مالياش را خرج سفارش و ساخت تلهفيلمهايي ميكند كه امروز جامعه آماري ميگويد، هيچ علاقهاي به تماشاي آنها ندارد و اين به معناي حيف و ميل شدن بخشي از بودجه اين سازمان در طول تمام سالهاي گذشته بوده به خصوص آنكه در سالهاي اخير شمار كمي توليد اين تلهفيلمها رشد قابل توجهي داشته است.
جاي خالي يك مركز جامع آمارگيري در كشور كه به شكلي تخصصي، دورهاي و منظم به ارائه آمارهاي حوزه فرهنگي بپردازد، همواره در حوزه سياستگذاريهاي فرهنگي كشورمان ملموس بوده است به ويژه آنكه در سال جاري بحث اقتصاد فرهنگ نيز مطرح است و يك پاي بهينهسازي اقتصاد فرهنگي، گرفتن بهترين نتايج از بودجه تعديلشدهاي است كه براي توليد در دو حوزه سينما و تلويزيون هزينه ميشود؛ نتايج آماري پراكندهاي كه بعضاً توسط رسانههاي مختلف منتشر ميشود نيز هرازگاهي به صورت موقت دستي بر سر و روي برخي سياستگذاريهاي فرهنگي كشور ميكشد اما حالا خروجي اين آمار، اعداد و ارقام، رسميترين نهاد سياستگذار فرهنگي در دولت است كه ميتواند مرجع تصميمگيريهاي جدي در حيطه سينما و تلويزيون باشد.
