توافقنامه ژنو در حالي بين ايران و 1+5 منعقد شد كه منتقدان زيادي را در داخل به همراه خود كشاند؛ انتقادهايي كه تقريباً با محتوايي يكسان به نقد آن ميپردازند. خوشبين بودن دولت به عرصه ديپلماسي مهمترين نقد بسياري از منتقدان دولت است؛ دولتي كه انسجام و بهبود اوضاع داخل را بر مبناي تقويت خارج پايهريزي كرده است و تا به امروز نيز به رغم تمام پافشاريها، انتقادها و توصيهها مسير خود را بدون برگشت ميپيمايد. روزي كه دولت توافقنامه را امضا كرد، كوس «فتحالفتوح» در داخل كشور از سوي رسانههاي نزديك به دولت به صدا درآمد ولي كمكم متوجه شدند كمتر كسي همراه اين صدا پيش ميآيد و هركس چه عموم و چه خواص نسبت به آن گارد ميگيرند، لذا قدري عطش كوبيدن بر طبل پيروزي فرو كشيد، چون دولت خود نيز به اين درك رسيده كه موافق محضي جز مشاوران خود در اين زمينه ندارد و همين امر هم باعث شده است گاهي عصبانيتهايي از دست منتقدان، به زبان دولتمردان جاري و ساري شود.
دولت مسيري را با تمام وجود شروع كرده است كه تجربه آن را دارد و نتيجه كار را نيز ديده است و انتظار اين بود كه با اين تجربه تلخ، نگاه 100درصدي و صرف به چنين برنامهاي در دولت نباشد بلكه دولت بايد آن را به عنوان يكي از اقدامات در كنار ساير برنامهها، لحاظ ميكرد و همراستا پيش ميبرد ولي امروز همه مردم دولت تدبير و اميد را با ديپلماسي ميشناسند و چشمها دوخته به همين مسير است كه آن هم امروز به جاده يكطرفهاي تبديل شده و محور مذاكرات دارد از موضوع هستهاي به سمت موضوعات قابل پيشبيني پيش ميرود.
رهبر معظم انقلاب در فرمايشات خود در جمع مردم تبريز در اين باره چنين فرمودند: «مكرر گفتيم مسئله هستهاى بهانهاي است براى دشمنى. مسئله هستهاى هم اگر يك روزى- حتى به فرض محال- طبق نظر امريكا حل بشود، باز يك مسئله ديگرى دنبال آن مىآيد، الان ملاحظه كنيد سخنگويان دولت امريكا بحث حقوق بشر، بحث موشكى، بحث سلاح و مانند اينها را به ميان آوردهاند.»
كاترين اشتون نماينده عالي اتحاديه اروپا در سياست خارجي و امور امنيتي و يكي از اعضاي اصلي مذاكرات هستهاي، با ورود خود به كشور، شروع چنين روندي را كليد زد. شروع انحراف مسير مذاكرات از هستهاي به حقوق بشر با ديدار وي با برخي از چهرههاي محكوم فتنه مانند نرگس محمدي انجام شد و در آن سو هم «بانكيمون» دبيركل سازمان ملل متحد مدعي شده كه دولت يازدهم از زمان روي كار آمدن نتوانسته كارزاري را كه براي بهبود حقوق بشر وعده داده بود به پيش ببرد. وي همچنين خواستار آزادي سران فتنه از حصر شده است.
«كريستوف اشترسر» مسئول امور حقوق بشر دولت آلمان نيز در گفتوگو با بخش فارسي دويچهوله گفته است با وجود وعدههايي كه روحاني براي بهبود وضعيت حقوق بشر و شهروندي داده، در اين حوزه عملاً تغييري حاصل نشده است. وي تأكيد ميكند: «فشار بر دولت ايران براي رعايت حقوق بشر بايد بيشتر شود.» با اين وجود اگر سكوت دولت با چنين ايما و اشارههايي از اردوگاه مقابل به قوت خود باقي بماند يا در واكنش، تنها به «مصارف داخلي» اين صحبتها اشاره شود و به گونهاي اين انگارهها را نديده تلقي كنند، كمكم اين احساس به وجود ميآيد كه «نرمش قهرمانانهاي» كه تنها براي موضوع هستهاي در مذاكرات بود، طوري ديگر در دولت معنا شده است. خطر تسري دادن اين تاكتيك به ساير حوزهها كه خطوط قرمز نظام را شامل ميشود و اصلاً مبناي رفتن پاي ميز مذاكره را شامل نميشد، به شدت احساس ميگردد. اين تاكتيك مدنظر مقام معظم رهبري تنها در حيطه مباحث هستهاي است و دولت نبايد از آن در ساير حوزهها به عنوان ابزار استفاده كند. هر چند نگاه معاملهگونه دولت با تمام مسائل كه آن را هم نويسنده با وجود حلقه مشاوران دولت، طبيعي ميپندارد، بارها به چشم خورده است و به گونهاي معنا يافته و بسياري از كارشناسان بر آن اذعان داشتهاند. در هر حال دولت بايد متوجه موقعيت امروز جمهوري اسلامي در جهان باشد و تاريخ را با تمام زواياي آن بررسي كند و بداند كه دولت تنها با عملكردش ارزيابي ميشود و اين ملت شريف ايران هستند كه قضاوت ميكنند نه مسئولان و سران كشورهاي بيگانه كه امروز ملاك عمل دولت گرديده است. دولت بايد تنها به كرامت مردم و استقلال و حريت كشور بينديشد و با پيش گرفتن سياستهاي ابلاغي اقتصاد مقاومتي كه مصلحت نظام امروز گره به اجراي اين سياستها خورده است، به سمت ساخت قدرت درونزا پيش رود كه قطعاً مسير صحيح تكيه بر توان داخلي است.
ایوالله داداش 
