امروز در تقويم ما به عنوان روز «درختكاري» نامگذاري شده است. هر ساله در هفته منابع طبيعي و در آستانه روز درختكاري، رهبر انقلاب در حركتي نمادين به كاشت درخت ميپردازند كه اين اتفاق مؤيد علاقه و اهتمام ايشان به طبيعت و فضاي سبز است.
برگزاري يكي از مناسبتهايي كه در اين باره زماني اهميتي دو چندان مييابد؛ روز درختكاري و پاسداشت هفته منابع طبيعي است. گرچه اين روز در بسياري از ادارات و سازمانها در حد رفع تكليف برگزار ميشود؛ رفع تكليفي كه متأسفانه بعضاً هزينههاي قابل توجهي به بيتالمال تحميل ميكند. چرا كه بر پايه شهادت تاريخ در يكي دو دهه اخير بسياري از سازمانها و ادارات دولتي و وابسته به نظام بعضاً در سطح بسيار وسيعي در حومه شهرها و دامنه كوهها اقدام به كاشت درخت در بستر چند هكتاري ميكنند اما متأسفانه به خاطر بيتوجهيهايي از جنس و نوع درختان، زمين قابل كاشت و زمان آبياري صورت ميگيرد. نهالهاي كاشته شده هيچگاه سينه از خاك بر نميگيرند و با زمان كاشت آنها در خاك شمارش معكوس مرگ آنها آغاز ميشود.
اهميت محيطزيست در اسلام و ايران
روايتهاي گوناگوني از پيامبر اكرم (ص) و ائمه معصومين در مورد قداست درختان و كوشش در حفظ و نگهداري آن و مذمت قطع آنها نقل شده است. يكي از رايجترين احاديث از پيامبر اسلام (ص) اين است كه ميفرمايد: «شكستن شاخه درختان مانند شكستن بال فرشتگان است.»
از مجموع اين مطالب در مييابيم كه چه قبل و چه بعد از اسلام در فرهنگ ايرانيان اهميت به طبيعت و قداست آن به لحاظ يك موهبت خدادادي داراي جايگاه ويژه و ارزشمندي بوده است و آثار و شواهد موجود در يافتههاي نوشتاري و ابزار و وسايل زندگي گذشتگان اين مرز و بوم همگي حكايت از آميختگي شالوده زندگي آنان با طبيعت، گياه و درختان داشته است و به طور كلي انسان همواره به خاطر اينكه حيات خود را در گرو طبيعت ميدانسته به عناصر طبيعت،آب و خاك، هوا، گياه و حيوان توجه ميكرده است.
در كشور ما كه در 100 سال اخير فناوري لجامگسيخته با شتاب بيشتري به سوي آن هجوم آورده است، با وجود قدمت و سابقه تاريخي در اهميت و حفظ طبيعت، متأسفانه نقش طبيعت و پاسداشت حرمت آن هم در زمره مسائل بياهميت قرار گرفته و به تبع آن درخت و جنگل نيز جايگاه ارزشي خود را از دست داده است و در اين چند ساله اخير اين روند سير صعودي و فاجعهانگيز نيز پيدا كرده است. در حالي كه ميدانيم از ديرباز در باورهاي آييني و ملي ما ايرانيان درخت از جايگاه ويژهاي برخوردار بوده است و ايرانيان از جمله نخستين ملتهايي در جهان بودهاند كه به وضع قوانين زيست محيطي همت گماشتند. وضع اين قوانين از سوي مردماني با فرهنگ بوده كه به اهميت حفظ محيطزيست كاملاً آگاه بودند و به پاسداري از منابع طبيعي ايمان و اعتقاد داشتند.
به جرئت ميتوان ادعا كرد كه در سالهاي اخير گراني ملك، زمين و مسكن اولين و بيسر و صداترين عامل نابودي محيطزيست و فضاي سبز در كشور بوده است، به اين مفهوم كه جنگلهاي ايران در مناطق شمال جنوب و غرب كشور به خاطر طمعورزي عدهاي ويژهخوار و سوداگر نابود شدند. به خصوص در جنگلهاي شمال كشور كه قيمت زمين و ملك در اين منطقه نسبت به مناطق ديگر از اهميت ويژهاي برخوردار است؛ به اين صورت كه ويژه خواران و سوداگران با تطميع مردم محلي به دو صورت عمده كه يكي آتشسوزي جنگلها و ديگري اسيدپاشي به ريشه درختان بوده به مقاصد شوم خود نائل آمدهاند به گونهاي كه طبق اظهارات كارشناسان، جنگلهاي شمال كشور در سال 92 به ميزان زيادي نابود شدند كه بخش عمدهاي از آن به دليل اتفاقاتي مانند آتشسوزي تا قطع و اسيدپاشي انسانمحور و تعمدي بوده است. بهخصوص در جنگلهاي نور به واسطه مسطح بودن زمين پديده جنگلزدايي با سرعت بسيار بيشتري اتفاق افتاده است.
نگاهي كلي به وضعيت جنگلها از منظر آمار
بر اساس اولين آمار رسمي از وضعيت موجود جنگلها، در دهه 1320 مساحت كل جنگلهاي ايران 18 تا 19 ميليون هكتار تخمين زده شده است كه از اين مقدار حدود 8 تا 10 ميليون هكتار جنگلهاي تنك و بوتهزار، مناطق خشك و نيمه خشك كويري بوده است. اما با گذشت زماني حدود 70 سال و طي يك دهه گذشته جنگلهاي ما حدود 12 ميليون هكتار است كه اين مقدار سالانه 50 تا 100 هزار هكتار از بين ميرود. از طرفي طي 40 سال گذشته روند تخريب جنگلها در ايران حدود 320 متر مربع در ثانيه بوده است.
مهدي ارزنده، كارشناس كشاورزي در گفتوگويي كه در سال گذشته با رسانهها داشته است، ميگويد: «از جنگلهاي شمال كشور حدود 3 ميليون متر مكعب و از جنگلها و مراتع ايران حدود 10/7 ميليون مترمكعب چوب و 35 هزار تن بوته براي مصرف سوخت و تأمين انرژي برداشت غيرمجاز شده است. اين رقم به جز ميزان مجاز برداشت از جنگلها بوده است. با اين حال نبايد فراموش كرد كه يكي از عواملي كه سرعت تخريب جنگلها و فضاي سبز كشور را دو چندان كرده، نبود نظارت، خلأ قانوني و اعمال عقوبت براي متخلفان و متجاوزان به محيطزيست است و متأسفانه در اين ميان دستگاه قانونگذاري به نام مجلس شوراي اسلامي به واسطه تكميل و تدوين قوانين زيست محيطي هيچ نقش بازدارندهاي در تقابل با اقدام متجاوزان ندارد كه بايد به اين معضل، بسيار جدي نگريست وگرنه آش همان است و كاسه همان.
