دوگانگي خطمشي امريكا در قبال انپيتي، گفتماني صرفاً سياسي- امنيتي نيست. بلكه از منظر حقوق بينالمللي نيز مباني استوار و مسلمي در اين زمينه وجود دارد. اين كشور با وجود آنكه بارها به نقض جدي و فاحش اين معاهده مبادرت نموده، اما از سوي ديگر، خود را به عنوان ضامن اجراي آن و تحقق اهداف عدم گسترش معرفي نموده و فراتر از اين، ايده جهان عاري از سلاح هستهاي را نيز در پرتو سياستهاي اوباما مطرح نموده است. اين كشور دومين دارنده زرادخانههاي هستهاي در جهان است؛ زرادخانهاي كه در صورت استفاده از موجودي آنها، كره زمين دهها بار نابود خواهد شد.
مسئله اينست كه از يك سو، اين كشور با تجميع اين ظرفيت انفجار جهان، چرا مدام در حال توسعه اين قدرت انهدامي است و از سوي ديگر چنين بازيگري، آيا ميتواند به عنوان ضامن عدم گسترش سلاحهاي هستهاي در جهان ايفاي نقش نمايد؟ آيا راهبرد نجات بشريت، همگرايي ملتها عليه سياست هستهاي اين كشور را طلب نميكند؟ چرا امريكا نسبت به نقض مستمر و اساسي حقوق بينالملل، اصرار دارد؟
با درنظر گرفتن ماده 6 معاهده عدم گسترش سلاحهاي هستهاي، نقش مكرر اين معاهده توسط امريكا را ميتوان محرز و مسلم دانست. بر اساس اين ماده، امريكا از جمله دولتهايي است كه بايد نسبت به خلع سلاح هستهاي تمكين نشان دهد. اما اين كشور نه تنها حاضر به نابودسازي ذخاير خود نيست بلكه به بهانههاي مختلف و به صورت پنهان و آشكار، اين زرادخانه را نيز توسعه داده است. آزمايش جديد بمب هستهاي تاكتيكي از نوع بي61 به صورت زيرزميني، از جمله اين اقدامات است.
امريكا با آزمايش سلاحهاي هستهاي جديد و رويهاي كه براي تخريب همكاريهاي بينالمللي تعريف شده در اين معاهده در پيش گرفته است، معاهده ان پي تي را بيش از هر كشور ديگري نقض كرده است. اتخاذ اين سياستها و خطي مشيها، موجب شكست جدي معاهده مذكور در محقق نمودن اهداف عدم گسترش سلاحهاي هستهاي شده است. از اين رو، ايجاد قدرتهاي هستهاي جديد به صورت مستقيم نشئت گرفته از سياست هستهاي امريكا برخلاف موازين بينالمللي و تأكيدهاي اين كشور بر منافع فردي خود به زيان منافع جمعي بينالمللي است. اين در حاليست كه با اعمال فشار بر برنامه هستهاي صلحآميز جمهوري اسلامي ايران، اين كشور ان پي تي را به عنوان ابزار مورد استفاده قرار داده است. گفتني است كه برنامه هستهاي كشورمان به رغم تمامي فشارها و سياسي كاريها طي بيش از يك دهه گذشته، هرگز تأييدي بينالمللي در خصوص ماهيت غيرصلحآميز آن ارائه نشده است.
فهرست تخلفات امريكا از ان پي تي را ميتوان به شرح زير دستهبندي و بيان نمود:
- تنظيم راهبردها و انجام اقدامات گسترده به منظور آزمايشهاي هستهاي در زيرزمين و در اقيانوسها و درياهاي آزاد با صرف هزينههاي هنگفت؛
- توسعه زرادخانه هستهاي و توليد نسلهاي جديدي از سلاحهاي هستهاي همراه با تفكيك سلاحهاي هستهاي راهبردي و تاكتيكي؛
- استقرار سلاحهاي هستهاي در ماوراي سرزمين اين كشور به ويژه در اروپا و آسيا و در نتيجه گسترش دادن ظرفيتهاي تهديد صلح و امنيت بشري در مناطق مختلف جهان؛
- فراهم كردن و ايجاد زمينههاي هستهاي شدن هند و تبديل شدن اين كشور به يك قدرت هستهاي؛
- انتقال دانش و فناوري و همچنين اقلام لازم براي توليد سلاح هستهاي در رژيم صهيونيستي؛
- ممانعت از ايجاد منطقه جامع عاري از سلاح هستهاي در امريكا و در نتيجه محدود شدن اين منطقه به امريكاي جنوبي و كارائيب؛
- ممانعت از تحقق ماده 4 ان پي تي در رابطه با توسعه آزادانه دانش، علوم و فناوري به منظور به كارگيري انرژي هستهاي در خدمت به منافع بشريت و تأمين نيازهاي كشورهاي در حال توسعه؛
عدمحمايت از دستوركار بينالمللي در خصوص انعقاد معاهده جهاني خلع سلاح هستهاي و همچنين معاهده منع تهديد و كاربرد سلاح هستهاي كه به منظور پيگيري تحقق اهداف ماده 6 ان پي تي تنظيم شدهاند.
شايان ذكر است كه تخلفات امريكا در عرصه هستهاي، به ان پي تي محدود نميشود. زيرا اين كشور قبل از ايجاد آزمايشگاههاي ويژه هستهاي در اين كشور از جمله در نوادا، با پيگيري و اصرار بر آزمايشهاي هستهاي در اقيانوسها و زيرآب، تعهدات ناشي از معاهده منع محدود آزمايشهاي هستهاي سال 1963 (موسوم به LTBT) را نيز نقض كرده است. آزمايشگاههاي هستهاي لوس آلاموس و سانديا، از مهمترين محلهايي هستند كه پنتاگون به منظور آزمايش هستهاي براي توليد نسلهاي جديدي از سلاحهاي هستهاي تأسيس نموده است. آزمايش هستهاي اول ماه فوريه 2014 نيز با برنامهريزي و حمايت همين لابراتوارها انجام شده است. علاوه بر اين موارد، برخي از تخلفات امريكا از حقوق بينالملل هستهاي كه همراه با شكلگيري جنايات بينالمللي بوده است، به قرار زير هستند:
-برنامهريزي، صدور دستور، تجهيز و فراهم كردن تمامي زمينههاي لازم براي استفاده از سلاح هستهاي عليه مردم ژاپن در شهرهاي هيروشيما و ناكازاكي كه توام با وقوع جنايات جنگي و جنايات عليه بشريت بوده است؛
-منحرف كردن دادرسي بينالمللي پس از جنگ جهاني دوم به گونهاي كه جنايتكاران دخيل در استفاده از ژنوسايد هستهاي عليه مردم غيرنظامي ژاپن، بدون هيچ گونه محاكمه و تعقيب و مجازات ماندهاند بلكه حمايت رسمي از ارتكاب اين جنايات از طريق اعطاي درجات افتخار و نشانهاي لياقت به آنها؛
- اعمال تحريمهاي نامشروع عليه جمهوري اسلامي ايران و تلاش براي محدودسازي فعاليتهاي عادي زندگي آنها و حتي نقض حقوق اساسي بشري و شهروندي ملت ايران؛
- معاونت و كمك به ارتكاب جنايات بينالمللي از جمله تروريسم عليه دانشمندان هستهاي ايراني كه در راستاي توسعه زمينههاي بهرهگيري ملت ايران از انرژي هستهاي در راستاي پيشرفت و توسعه صلح آميز تلاش ميكردهاند.
- نقض قطعنامه 1887 مورخ سپتامبر 2012 داير بر تعهد قدرتهاي هستهاي به نابود كردن سلاحهاي هستهاي موجود.
اين در حاليست كه مقامات پنتاگون نه تنها براي متوقف كردن اين تخلفات مصمم نيستند بلكه بر توسعه برنامه سلاحهاي هستهاي خود و ممانعت از بازرسي بينالمللي از تأسيسات مرتبط با آن اصرار دارند. چاك هيگل، وزير دفاع امريكا چند روز پيش به هنگام بازديد از پايگاه هوايي كرتلند كه يكي محلهاي نگهداري سلاحهاي هستهاي اين كشور است، گفته بود كه امريكا پيوسته به پشتيباني و تقويت قدرت هستهاي خود خواهد پرداخت و اين روند را در آينده نيز ادامه خواهد داد و مدرنيزه كردن سلاحهاي هستهاي يكي از برنامههاي اين كشور محسوب ميشود. وي در اين رابطه، تصريح نموده كه بمب افكنها، زيردرياييها و حتي موشكهاي پرتاب سلاحهاي هستهاي نيز در اين راستا مورد نوسازي قرار خواهند گرفت. به همين منظور، اعتباري بالغ بر 33 ميليارد دلار در بودجه دفاعي سال جاري به اين برنامه اختصاص يافته و اداره بودجه كنگره اين بودجه براي دهه آتي را 355 ميليارد دلار برآورد نموده است. مركز مطالعات عدم گسترش در مونتري كاليفرنيا، در مطالعهاي كه يك هفته پيش منتشر نمود، بودجه مربوط به سلاحهاي هستهاي امريكا در 30 سال آينده را بيش از يك تريليون دلار تخمين زده و بر همين مبنا، با انتقاد از سياست هستهاي اوباما، اين روند را سوءاستفاده از مالياتهاي مردم امريكا شمرده است.
با درنظر گرفتن كارنامه سياه و نمره مردودي امريكا در عرصه سلاحهاي هستهاي، اين كشور نه تنها بايد پاسخگوي عملكرد خود در ارتكاب تخلفات عمده از حقوق بينالمللي و حتي قطعنامههاي شوراي امنيت باشد بلكه با نقض گسترده ان پي تي نميتواند از اين معاهده و ساز وكارهاي آن به عنوان ابزاري عليه برنامه هستهاي صلح آميز كشورمان استفاده نمايد.
