گزارشها درباره سياست هستهاي جديد امريكا حاكي از رويكرد اين كشور در زمينه بهسازي و مدرنيزه كردن زرادخانه و تأسيسات هستهاياش است. با وجود امضاي پيمان استارت ـ 2 توسط امريكا و روسيه كه بر اساس آن قرار است تا شمار كلاهكهاي هستهاي استراتژيك دو طرف از 2200 كلاهك به 1550 كلاهك تا سال 2018 ميلادي كاهش پيدا كند، اما اقدامات امريكا حاكي از آن است كه اين كشور در عمل به دنبال حفظ، نوسازي و تجهيز زرادخانه هستهاي خود به سلاحهاي هستهاي جديد و پيشرفته ميباشد. در واقع دولت امريكا در نظر دارد با وجود اينكه نيروهاي مسلح اين كشور درگير مسئله كاهش هزينهها با هدف كاهش بدهي ملي و كسري بودجه فدرال است، زرادخانه هستهاي خود را نوسازي كند. در اين راستا امريكا همچنان به آزمايشهاي هستهاي خود با وجود اينكه بسياري از ديگر كشورهاي هستهاي از انجام اينگونه آزمايشها خودداري ميكنند، ادامه ميدهد.
آزمايشهاي جديد
بر اساس اطلاعاتي كه اداره ملي امنيت هستهاي امريكا در مارس 2013 منتشر كرد اين كشور بين ماههاي اكتبر تا دسامبر 2012 با استفاده از پلوتونيوم، دو سري آزمايش براي ارزيابي قابليت كاربردي تسليحات هستهاي خود انجام داده و شمار كلي اين آزمايشها از سال 2010 ميلادي به هشت مورد رسيده است. اين اطلاعات در پي آن منتشر شد كه امريكا چهارمين آزمايش هستهاي خود را در ماه دسامبر2012 انجام داد. احتمال ميرود تكرار چنين آزمايشهايي منتقدان را بر آن دارد تا موضع دولت باراك اوباما رئيسجمهور امريكا را زير سؤال ببرند، دولتي كه در عين حفظ زرادخانه هستهاي خود خواستار خلع سلاح هستهاي شده است. امريكا ادعا ميكند كه به منظور ارزيابي قابليت كاربردي تسليحات هستهاي خود اين آزمايشها را انجام داده است. آزمايشهايي مشابه نيز در حدفاصل ماههاي آوريل تا ژوئن سال 2012 و همچنين در اواخر ماه اگوست 2012 انجام شده است. در حالي كه امريكا در چارچوب پيمان استارت ـ2 در ظاهر بهدنبال كاهش تسليحات هستهاي است، با اين همه طبق گزارشها دولت امريكا در نظر دارد پرهزينهترين نوسازي زرادخانه هستهاي خود را عملي كند. موضوع نوسازي زرادخانه هستهاي امريكا در حالي قرار است انجام شود كه وزارت دفاع امريكا (پنتاگون) ناچار است تا با مسئله پيچيده و بغرنج كاهش هزينههاي نظامي دست و پنجه نرم كند. با اين همه به روز رساني زرادخانه هستهاي امريكا و نگهداري از 5113 كلاهك هستهاي، جايگزين كردن سيستمهاي قديمي انتقال و نوسازي تأسيسات هستهاي قديمي اين كشور مستلزم صرف چند صد ميليارد دلار است.
برآورد هزينهها
بر اساس مطالعه صورت گرفته درتابستان سال 2012 توسط مركز استيمسون(Stimson Center)كه يك انديشكده مستقر در واشنگتن است، هزينههاي برآورد شده مربوط به اين نوسازيها حداقل برابر با 352 ميليارد دلار در طول دهه آتي برآورد شده بود. در برخي گزارشها با استناد به دادههاي ارائه شده از سوي دفتر بودجه كنگره امريكا آمده است كه به روز رساني فقط يكي از هفت مدل تسليحات هستهاي موجود در زرادخانه امريكا كه بمب اتمي «بي61» است، احتمالاً در طول پنج سال هزينهاي برابر با 10 ميليارد دلار خواهد داشت؛ ساخت 12 فروند زيردريايي جديد براي جايگزيني زيردرياييهاي قديمي كلاس «اوهايو» نيز 110 ميليارد دلار هزينه در بر دارد. موشكهاي بالستيك قاره پيماي «مينوتمن ـ 3» (Minuteman III) نيز با هزينهاي 7 ميليارد دلاري به روز رساني ميشوند. همچنين انتظار ميرود نوسازي ساختمانها و آزمايشگاههاي هستهاي امريكا نيز كه در آنجا مراحل به روز رساني صورت ميگيرد، حداقل 88 ميليارد دلار در طول 10 سال هزينه داشته باشد. بدين ترتيب به نظر ميرسد امريكا همچنان بر خلاف مفاد پيمان منع گسترش تسليحات هسته اي(NPT) اصرار بر گسترش توانمندي هستهاي و نوسازي زرادخانه هستهاياش دارد. در اين راستا در اواسط بهمن 1392 اداره امنيت ملي هستهاي امريكا از آزمايش موفقيتآميز يك مدل جديد از بمب هستهاي «بي ـ 61» خبر داد. به ادعاي مقامات امريكايي با انجام اين آزمايش چگونگي كاركرد اين بمب در شرايط عادي و سناريوهاي تصادفي و دقت هدفگيري اين مدل جديد مورد ارزيابي قرار گرفت. مقامات امريكايي تصريح كردند اقدامات مهندسي بر روي بمب هستهاي بي ـ 61 كه بيش ازدو سال به طول انجاميده با هدف آمادگي براي استفاده بالقوه از اين بمب در شرايط تهديد امنيتي صورت گرفته است.
هزينههاي كمرشكن
اين در حالي است كه با وجود اقدامات بينالمللي براي كاهش زرادخانههاي هستهاي به ويژه پيمان منع گسترش تسليحات هستهاي (ان پي تي)، كه در راستاي كاهش و در نهايت انهدام تسليحات هستهاي تصويب شده و به اجرا در آمده است، امريكا كماكان به دنبال مدرنسازي تسليحات هستهاي خود بوده و تصميم گرفته تا زرادخانه هستهاي خود را براي مدت نامحدودي حفظ كند. در اين راستا امريكا بودجهاي 355 ميليارد دلاري براي مدرنسازي بمبهاي هستهاي، بهبود سيستمهاي حمل و پرتاب و همچنين ارتقاي سطح آزمايشگاههاي نظامي ظرف 10 سال آينده هزينه خواهد كرد. اين مبلغ در مقايسه با گزارشي كه در سال 2012 توسط دولت امريكا به كنگره در خصوص ارزيابي از هزينههاي دستگاه نظامي امريكا ارائه شده بود 150 ميليارد دلار رشد داشته است. بر اساس اعلام اداره بودجه امريكا، اوباما براي سال 2014 ميلادي مبلغ 23 ميليارد و 100 ميليون دلار براي تسليحات هستهاي امريكا درخواست كرده است. 18 ميليارد دلار از اين مبلغ صرف نگهداري بمبها و بهبود وضعيت آزمايشگاهها خواهد شد. 105 ميليارد دلار نيز صرف آزمايشگاههاي نظامي شده و دولت امريكا 56 ميليارد دلار ديگر در بخش فرماندهي و كنترل سيستمها هزينه خواهد كرد. امريكا در يك دهه منتهي به سال 2013 ميلادي، زيردرياييها، بمبافكنها و موشكهاي خود را مدرن كرد كه اين كار هزينه 136 ميليارد دلاري به همراه داشت. اغلب تسليحات امريكا مربوط به دهه 1970 ميلادي است از همين رو واشنگتن براي مدرن كردن آنها نياز به هزينههاي ميلياردي دارد. به گفته يك كارشناس امور نظامي در امريكا، نظر به آنكه كار مدرنسازي زرادخانههاي امريكا آغاز شده به احتمال زياد پس از سال 2023 ميلادي هزينههاي مربوط به اين كار افزايش خواهد يافت.
بمب هستهاي بي ـ 61
اين در حالي است كه اقدامات امريكا حاكي از آن است كه اين كشور به دنبال حفظ، نوسازي و تجهيز زرادخانه هستهاي تاكتيكي خود در اروپا است كه از بمبهاي هستهاي بي ـ 61 تشكيل شده است. در اين راستا امريكا 200 بمب هستهاي «بي ـ 61» خود را در اروپا با هزينه 11 ميليارد دلار به بمبهاي هستهاي هوشمند هدايت شونده تبديل ميكند. وزارت دفاع امريكا با اينكه در سال 2010 ميلادي متعهد به كاهش و توسعه ندادن بمبهاي هستهاي خود شده بود، 10 ميليارد از اين 11 ميليارد دلار را براي افزايش طول عمر بمبهاي بي ـ 61 و يك ميليارد دلار نيز به منظور اضافه كردن بالهايي به قسمت انتهايي بمبها براي تبديل كردن آنها به بمبهاي هستهاي هدايت شونده، هزينه خواهد كرد. با وجود تعهد باراك اوباما رئيسجمهور امريكا به خلع سلاح هستهاي، وزارت دفاع امريكا، اين مبلغ گزاف را به منظور نوسازي بمبهاي هستهاي بي ـ 61 كه در پايگاههاي پيمان آتلانتيك شمالي ناتو در اروپا نگهداري ميشود، اختصاص داده است. اين در حالي است كه مسئله وجود شمار قابل توجهي از بمبهاي هستهاي تاكتيكي امريكا در اروپا هنوز از جمله مسائل بحث انگيز در آن دسته از كشورهاي اروپايي كه اين سلاحها در آنها مستقر هستند قلمداد ميشود. طي دو دهه اخير بسياري در اروپا بر اين گمان بودند كه با پايان جنگ سرد، امريكا مبادرت به خروج تسليحات هستهاي خود از قاره اروپا خواهد كرد، اما در عمل امريكا نه تنها بر حفظ زرادخانه هستهاي تاكتيكي خود در اروپا تأكيد ميورزد، بلكه طرحهاي پر هزينهاي براي بهسازي آنها دارد. گفتني است در نشست سران ناتو كه ماه مي2012 در شيكاگو برگزار شد، سران ناتو با طرح امريكاييها براي مدرنسازي و جايگزيني بمبهاي هستهاي امريكا در اروپا موافقت كردند، چراكه كشورهاي عضو ناتو در اجلاس مذكور تأكيد كردند كه سلاحهاي هستهاي بخش مهمي از سياست بازدارندگي ناتو محسوب ميشوند و تمامي اين سلاحها بايد كارايي خود را حفظ كنند. برنامه اشتراك تسليحات هستهاي ناتو به كشورهاي فاقد اينگونه تسليحات اجازه ميدهد ميزبان سلاحهاي هستهاي كشورهاي داراي اينگونه تسليحات باشند. با اينهمه مسئله مهم اين است كه امريكا به بهانه حفظ امنيت اروپاييها و در واقع براي كنترل و تهديد روسيه و ديگر رقباي خود بر بهسازي و حفظ زرادخانه بمبهاي هستهاي بي ـ 61 اصرار ميورزد.
جمعبندي
اصرار امريكا بر ادامه استقرار بمبهاي هستهاي در اروپا نشانگر نيات تهاجمي اين كشور به ويژه عليه دشمنانش مانند روسيه و ايران است. اينكه امريكا به دنبال مدرنيزه كردن اين بمبها آن هم با هزينه گزاف 11 ميليارد دلار است، حاكي از آن است كه اين كشور به دنبال استقرار درازمدت اين تسليحات خطر ناك در اروپا است. به هرحال اين بمبهاي هستهاي خطري دائمي نه فقط براي كشورهاي اروپايي بلكه براي كشورهاي منطقه خاورميانه نيز محسوب ميشوند. اخيراً روسيه خواهان خارج كردن اين بمبها از صحنه اروپا شده است و باقي ماندن آنها را بر خلاف مفاد پيمان منع گسترش تسليحات هستهاي قلمداد كرده است. در عين حال اقدامات دولت اوباما در زمينه گسترش زرادخانه هستهاي در حالي صورت ميگيرد كه اين كشور با فعاليتهاي هستهاي صلحآميز ايران كه در چارچوب پيمان انپيتي و تحت نظارت آژانس بينالمللي انرژي اتمي انجام ميشود سرسختانه مخالفت ميورزد.
