چرا كرزاي زندانيان را آزاد كرد؟

اهرم «بگرام» براي تعديل فشار امريكا بر افغانستان

با وجود مخالفت امريكا، ‌دولت افغانستان 65 زنداني را به سبب نبودن دلايل كافي از زندان بگرام آزاد كرده است. مقامات امريكايي بارها از دولت افغانستان خواسته بودند از آزادي زندانيان بگرام خود‌داري كنند، اما حامد كرزاي با انتقاد از نظاميان امريكايي مبني بر زنداني كردن افراد بي‌گناه بر لزوم آزادي زندانيان بي‌گناه از زندان بگرام تأكيد كرد. آزادي زندانيان متهم به فعاليت‌هاي تروريستي از سوي دولت افغانستان، بارها انتقاد امريكا و بعضي از نهادهاي مدني و گروه‌هاي مخالف دولت افغانستان را در پي داشته است. امريكا چند ماه قبل اداره زندان بگرام را بعد از تنش‌هاي زيادي به دولت افغانستان واگذار كرد. از آن پس مسئوليت نگهداري ۳ هزار و ۸۵ تن از زندانيان بگرام به دولت افغانستان واگذار شد. اما نگهداري ۶۰۰ زنداني افغان و 500 زنداني كه از كشور‌هاي ديگر هستند، همچنان به عهده امريكا باقي مانده است. دولت افغانستان مي‌گويد هيچ كشوري حق داشتن زندان يا بازداشتگاه را در خاك افغانستان ندارد. عبدالشكور دادرس عضوكميته بررسي پرونده‌هاي زندانيان بگرام نيز بر اين باور است كه‌‌ پرونده‌هاي اين زندانيان بررسي حقوقي شده و دليلي براي زنداني كردن آنها وجود ندارد. در مقابل مقامات امريكايي مي‌گويند آزادي اين 65 نفر رابطه امريكا و افغانستان را به طور غيرقابل تصوري تيره خواهد كرد. امريكا مخالف آزادي اين افراد بود و آزادي آنها را تهديدي عليه نيروهاي افغان و خارجي اعلام كرده است.  به‌ هر حال با آزادي ۶۵ تن از زندانيان بگرام، امريكايي‌ها به اين مسئله واكنش نشان داده و اين موضوع را تاسف‌برانگيز خواندند اما اين واكنش‌ها، موجب شد تا رئيس‌جمهور افغانستان اعلام كند كه افغانستان يك كشور مستقل است و تصميم رهايي زندانيان از سوي نهادهاي عدلي و قضايي اين كشور مستقل، هيچ ربطي به امريكا ندارد. حامدكرزاي از اين اقدام خود دفاع كرده و از امريكا خواسته است كه در اين زمينه مداخله نكند. از سوي ديگر مقامات امريكايي گفته‌اند برخي از كساني‌كه آزاد شده‌اند، مستقيما در كشتن سربازان امريكايي در افغانستان دست داشته‌اند.  به‌نظر مي‌رسد موضوع آزادي زندانيان بگرام بي‌ارتباط با امضاي قرارداد امنيتي كابل - واشنگتن نيست. واقعيت اين است كه آزادي زندانيان بگرام كه منجر به‌شدت گرفتن اختلاف نظر بين امريكا و افغانستان شده است، نوعي اعمال فشار از سوي حامد كرزاي به امريكا در مقابل فشارهايي است كه مقامات امريكايي به دولت افغانستان در جهت امضاي قرارداد امنيتي وارد مي‌كنند. بايد گفت كه حامد كرزاي، رئيس‌جمهور افغانستان به دليل نامشخص بودن چرايي و علت ادامه حضور نيروهاي غربي يا به عبارت بهتر، تضمين نكردن صلح و امنيت در افغانستان، از امضاي موافقتنامه امنيتي با امريكا خودداري مي‌كند.  واقعيت اين است كه امضاي اين موافقتنامه، زمينه را براي حضور بخشي از نظاميان امريكا و نيروهاي بين‌المللي بعد از خروج نيروهاي امريكايي از افغانستان را در سال 2014 فراهم مي‌كند. اما كرزاي معتقد است ادامه اين حضور بايد براي ايجاد صلح و امنيت در افغانستان صورت گيرد، نه براي پيگيري اهداف خودشان در منطقه و رها كردن طالبان در دامن دولت آتي افغانستان يا ايجاد فرصتي ديگر براي ظهورشان در اين كشور؛ كه در اين صورت ناامني‌ها همچنان تداوم داشته و موجب به تعويق افتادن صلح و ثبات نسبي در افغانستان مي‌شود. با اين حال و به‌‌رغم آزادي زندانيان بگرام و امضا نكردن قرارداد امنيتي توسط كرزاي، غربي‌ها به ويژه امريكايي‌ها قصد خروج كامل از افغانستان ندارند و مي‌خواهند همچنان در افغانستان حضور داشته باشند و در همين راستا، نيروهاي بين‌المللي ناتو و آيساف اعلام كرده‌اند كه آماده‌اند فعاليت‌هاي‌شان را پس از پايان مأموريت در اين كشور در پايان سال جاري ادامه دهند؛ چراكه معتقدند خروجشان از افغانستان زمينه دخالت و حضور ديگر بازيگران سياسي در افغانستان را بيشتر خواهد كرد.