جوانآنلاين: شعيب بهمن، كارشناس مسائل روسيه و اوراسيا در گفتوگو با «جوانآنلاين» با اشاره به وقايع اخير اوكراين اظهار داشت: اتفاقاتي كه در اوكراين رخ داد از دو جنبه قابل بررسي است؛ ابتدا اينكه اين اتفاقات هم ريشه در شرايط داخلي اوكراين و هم ريشه در رقابتهاي ژئوپلتيكي بزرگ مثل روسيه و مجموعه غرب مثل اروپا و آمريكا دارد. در داخل اگر بخواهيم اين مسئله را ريشهيابي كنيم مسئله جديدي نيست و در واقع در تمام سالهاي بعد از فروپاشي شوروي و استقلال اوكراين ما شاهد چنين تحولاتي بودهايم و نقطه اوج آن هم همان انقلاب رنگي سال 2004 در داخل اوكراين بود.
بهمن افزود: دليل آن اتفاقات سال 2004 اين است كه در واقع اوكراين يك جامعه دوگانه محسوب ميشود كه داراي دوگانگيهاي اجتماعي است. به اين معنا كه مردم قسمتهاي شرقي و جنوبي اوكراين اكثرا يا روس تبار هستند يا خواستار روابط گسترده و نزديكتر با روسيه و پيوستن به اتحاديه اوراسيايي. در طرف مقابل مردم بخشهاي غربي و شمالي اوكراين اكثرا اوكراينيالاصل هستند و بيشتر طرفدار پيوستن غرب و اتحاديه اروپا هستند كه البته اين دو گانگي هميشه در سياستهاي اوكراين وجود داشته است گاهي اوقات نامزد شرق گراها پيروز شده و به سمت روسيه پيش رفته و گاهي اوقات هم نامزد غربگراها در انتخابات پيروز شده است و اوكراين را به سمت غرب برده است.
وي ادامه داد: در برخي مواقع هم تنش بر سر اين انتقال قدرت صورت گرفته است كه نمونه آن را در انقلاب نارنجي سال 2004 و وقايع اخير مشاهده كنيم. اتفاقي كه در اين چند روز در اوكراين رخ داد از چند جنبه قابل بررسي است؛ نخست اينكه در چند روز اخير درگيريها به خشونت كشيده شد و چندين نفر در آنجا كشته شدند و كنترل اوضاع هم از دست دولت و هم مخالفان ميانهرو خارج شد. در واقع مخالفان تندروتر كنترل را به دست گرفتند. اين مخالفان معتقدند كه تنها از راه خشونتآميز ميتوان به اهداف خود دست يافت.
اين كارشناس مسائل روسيه تصريح كرد: وقتي مخالفان تندرو يا ناسيوناليستهاي افراطي كنترل را به دست گرفتند و اين باعث شد كه مخالفان ميانهرويي مثل كليچكو حاضر ميشود با آقاي یانوکوویچ سر ميز مذاكره بنشيند. بعد از آن توافقنامه پيشبيني ميشد اوضاع تا حدي آرام شود. اما اتفاقي كه در روز بعد رخ داد اين بود ارتش در اين مناقشه سياسي اعلام بيطرفي كرد.
وي اضافه كرد: بعد از اينكه مخالفان ميانهرو با ديدار آقاي يانوكوويچ موافقت كردند، توانستند به ياري آلمان، فرانسه و لهستان توافقنامهاي را امضا كنند. توافقنامهاي كه بيشتر به نفع مخالفين بود تا آقاي يانوكوويچ و او چارهاي براي امضاي اين توافقنامه نداشت. توافقنامهاي كه راهحل بينابين بود و مخالفان هم تا حدي به خواستههاي خود دست پيدا كردند.
بهمن به اتفاقات روز بعد از امضاي توافقنامه اشاره كرد و گفت: پس از اينكه ارتش اعلام بيطرفي كرد، بسياري از نمايندگان متحد آقاي يانوكوويچ استعفا دادند و در نتيجه تعداد نمايندگان مخالف در مجلس بيشتر شد و در نهايت مجلس دست به بركناري آقاي يانوكوويچ زدند و اين بركناري هم يك عمل غيرقانوني محسوب ميشود.
به گفته اين كارشناس مسائل روسيه مهمترين اتفاقي كه رخ داد فروپاشي حاكميت در داخل اوكراين بود و اگر آقاي يانوكويچ موفق ميشد همچنان متحدان خود را حفظ كند چنين اتفاقي رخ نميداد و مخالفان به سادگي نميتوانستند چنين كاري انجام دهند اما به هر حال ارتش اعلام بيطرفي كرد و بسياري از متحدان يانوكوويچ در پارلمان استعفا دادند و در نتيجه مخالفان از كثرت بيشتري برخوردار شدند.
بهمن در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه آيا اوكراين بعد از انتخابات روي آرامش را خواهد ديد، گفت: به دليل آن دوگانگي اجتماعي و به دليل رقابتهايي كه بين روسيه و غرب در اين كشور وجود دارد، اوكراين روي آرامش را نخواهد ديد. با توجه به فضاي داخلي اوكراين و بخصوص اينكه شب گذشته رهبران جبهه شرقي و جنوبي اوكراين كنگرهاي داشتند و در اين كنگره كه همه كاملا به زبان روسي صحبت ميكردند، اعلام شد اين تحولات را نخواهند پذيرفت و اگر قرار باشد آنها به اجبار تحولات را بپذيرند از اوكراين جدا ميشوند و اين زنگ خطر مهمي است براي حفظ تماميت ارضي اوكراين.
وي معتقد است: اين احتمال وجود دارد كه اوكراين به دو منطقه شرقي و غربي تقسيم شود منطقه شرقي تحت نفوذ روسيه خواهد شد و منطقه غربي هم تحت نفوذ غرب. اگر چنين اتفاقي هم رخ ندهد و تماميت ارضي اوكراين حفظ شود و آن طور كه پيشبيني كردند سه ماه ديگر انتخابات رياست جمهوري در اين كشور برگزار شود و حتي اگر نامزد مخالفان هم پيروز شود باز هم اوكراين روي آرامش را نخواهد ديد چون به هر حال رئيس جمهور جديد هم با چالشهايي مواجه خواهد بود.
بهمن به مشكلات رئيس جمهور آينده اين كشور اشاره كرد: مهمترين چالش آينده اوكراين در حوزه اقتصادي است. در شرايطي كه اگر غربگراها پيروز شوند ناچار خواهند بود رابطهشان را با روسيه كم كنند و در واقع كاهش رابطه با روسيه به معناي قطع صدور انرژي از روسيه به اوكراين خواهد بود. مهمترين مشكل حس همگرايي بين مناطق شرقي و غربي در اوكراين نيز وجود دارد كه از مهمترين چالشهاي رئيس جمهور اوكراين خواهد بود.
وي خاطرنشان كرد: نكتهاي كه بايد به آن توجه شود اين است كه خود مخالفان هم براي پيروزي در انتخابات اوكراين با مشكل مواجه هستند و حتي اگر بخواهند سناريوي اين قضيه پيش نرود و به همين شكل فعلي باقي بماند آن گاه خواهيم ديد در بين مخالفان چه كسي به عنوان كانديد مطرح خواهد شد؟ پيش از اين تحولات آقاي كليچكو در بين رهبران مخالفان محبوبيت بيشتري داشت هر چند كه خيلي تجربه سياسي ندارد اما از ديشب كه تیموشنکو از زندان آزاد شده به نظر ميرسد محبوبيت او بيشتر باشد.
بهمن در پايان يادآور شد: بايد منتظر ماند و ديد مخالفاني كه موفق به بركناري يانوكوويچ از قدرت شدند، آيا حاضرند در زير پرچم تیموشنکو باشند يا آنها هم به صورت مستقل فعاليت ميكنند. اگر چنين اتفاقي رخ دهد ميتواند منجر به پيروز نامزد شرقگرا شود، چنانكه در انتخابات قبلي شكاف موجود در ميان نامزدها منجر به پيروزي آقاي يانوكوويچ شد.
