امروز 30 دي ماه 1392 (10 ژانويه) ايران و 1+5 اجراي توافق ژنو موسوم به «برنامه اقدام مشترك» را شروع ميكنند. اين براي اولين بار طي 10 سال گذشته (بعد از اعلاميه سعدآباد در 12 مهر 1382) است كه تهران و غرب اجراي يك توافق مشترك را آغاز ميكنند؛ توافقي كه بر اساس آن، تهران پذيرفته بخشهايي از فعاليتهاي هستهاي خود را طي شش ماه تا يك سال توسعه ندهد و اروپا و امريكا نيز قبول كردهاند بخشهايي از تحريمهاي خود را تعليق كنند و آجر جديدي بر روي ديوار نه چندان كوتاه تحريمهاي خود عليه ايران نگذارند. جك استراو روز جمعه در يادداشتي براي اينديپندنت از امريكا خواست فرصت اجراي توافق با ايران را غنيمت بشمارد.
به گزارش «جوان»، يك هيئت بلندپايه از آژانس بينالمللي انرژي اتمي به سرپرستي «ماسيموآپارو» مسئول دفتر ايران در آژانس از روز شنبه به تهران آمدهاند تا بر اجراي تعهداتي كه ايران بر اساس توافق ژنو عهدهدار شده، نظارت كنند. بر اساس توافق ژنو و متن جانبي (تفسيري) آن، ايران طي شش ماه غنيسازي 20 درصدي را تعليق، موجودي غنيسازي 20 درصدي را طي يك فرآيند شش ماهه رقيقسازي و اكسيد و نصب سانتريفيوژهاي جديد در تأسيسات هستهاي خود را متوقف ميكند. تهران همچنين متعهد شده كه كار ساخت و ساز رآكتور آب سنگين اراك را از اين جلوتر نبرده و اجازه دسترسي بيشتري (خارج از پادمانهاي جاري) به بازرسان آژانس بدهد. در مقابل، اروپا و امريكا تحريمهاي «صادرات پتروشيمي»، «طلا و فلزات قيمتي»، «صنعت خودرو» و «قطعات هواپيما» را معلق كرده و متعهد شدهاند 2/4 ميليارد دلار از داراييهاي مالي ايران را كه به خاطر تحريمهاي بانكي در خارج مانده، از مجاري بانكي تعريف شده طي هشت قسط (شش ماه) به ايران برگردانند. امريكا و اروپا همچنين متعهد شدهاند كه طي اين مدت، تحريمهاي جديدي (چه يكجانبه و چه در سازمان ملل) عليه ايران وضع نكنند.
توافق ژنو در شرايطي از امروز اجرايي ميشود كه طرف امريكايي دست كم در يك مقطع بعد از اين توافق (24 نوامبر) دامنه تحريمهاي ايران را گسترش داد و سناتورهاي امريكايي نيز به طور روزانه تهديد به تصويب لايحه «ايراني عاري از سلاح هستهاي 2013» ميكنند، تهديدي كه باراك اوباما گفته از اختيارات رياست جمهوري خود براي وتوي آن استفاده ميكند، ولي سناتورها نيز براي عبور از وتوي اوباما، تصويب با اكثريت دو سوم آرا را پيش كشيدهاند.
مذاكره براي گام مياني و پاياني
در صورتي كه كه هيچ يك از طرفين طي هفتههاي آتي توافق ژنو را نقض و آن را از اعتبار ساقط نكنند، تهران و 1+5 احتمالاً از ماه فوريه مذاكرات براي توافق بر سر«گامهاي مياني» و «گام پاياني» را شروع ميكنند؛ مذاكراتي كه ديپلماتهاي ايراني و غربي ميگويند به مراتب از مذاكره بر سر توافق ژنو و اجراي آن سختتر است. طبق توافق ژنو، موضوع قطعنامههاي صادره غرب عليه ايران بايد در گام مياني به سرانجامي رضايتبخش برسد و بعد از آن طرفين، مذاكره براي گام پاياني را شروع ميكنند. سيد عباس عراقچي عضو تيم مذاكرهكننده هستهاي روز شنبه در گفتوگو با ايرنا پيشبيني كرد كه زمان انجام مذاكرات نهايي ايران و 1+5 در ديدار محمد جواد ظريف وزير امور خارجه و خانم كاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا (احتمالاً در ماه فوريه) بررسي و تعيين ميشود.
برخي مقامهاي امريكايي دوره زماني 15 الي 20 ساله را براي گام پاياني مطرح كردهاند، ولي مقامهاي ايراني سه تا پنج سال را براي اجراي اين گام كافي ميدانند. عباس عراقچي در گفتوگوهاي مطبوعاتي مختلف از حدس زدن بر سر مدت زمان اجراي گام جامع يا اصطلاحاً «توافق جامع» خودداري كرده است.
استراو: اگر توافق ژنو شكست بخورد...
ديويد كوهن معاون خزانهداري امريكا كه به «باز تحريمها»ي ايراني مشهور شده، طي هفته جاري به كشورهاي اروپايي سفر ميكند تا دولتها و شركتهاي اروپايي را متقاعد كند در فضاي اجراي توافق به يك باره به سمت لغو تحريمهاي ايران حركت نكنند. در مقابل، مقامهاي غربي تأكيد دارند كه طرفهاي امريكايي و اروپايي فرصت كنوني اجرايي شدن توافق با ايران را غنيمت شمرده و مانند بيانيه سعدآباد آن را از كف ندهند. رابرت گيتس وزير دفاع پيشين امريكا كه كتاب اخير او توجه رسانهها را به خود جلب كرده روز شنبه در گفت و گو با چارلي رز مجري شبكه بلومبرگ گفت: « به باور من، امريكا هيچ چارهاي به جز اين نداشت كه به مذاكرات بله بگويد. »جك استراو وزير خارجه اسبق انگليس هم كه اخيراً به تهران سفر كرد، در يادداشتي براي اينديپندنت انگليس از امريكا خواست از فرصتي كه براي مذاكره با ايران دارد، براي توافق نهايي استفاده كند. او نوشت: « اين بار اگر توافقي صورت نگيرد ايران نخواهد بود كه مانند دوره احمدينژاد منزوي ميماند، بلكه تحريمها هستند كه رو به فرسايش ميروند. روسيه و چين كه كنار ميكشند، فشار صادركنندههاي اروپايي هم به خصوص ايتالياييها و آلمانيها تشديد ميشود. (هواپيماي لوفتانزايي كه با آن از تهران برميگشتيم پر بود از تجار آلماني) از همه مهمتر، هيچ تضميني نسبت به آينده فعاليتهاي هستهاي ايران وجود نخواهد داشت. جهان به جاي آنكه كمتر خطرناك باشد، خطرناكتر خواهد شد و اين قطعاً مورد علاقه اسرائيل هم نخواهد بود. فكر ميكنم حتي شارون هم اين را ميفهميد. آيا نتانياهو اين مسئله را متوجه خواهد شد؟»
شروع اجراي توافق ژنو
