اول: در حالي كه باراك اوباما، رئيسجمهوري امريكا، يك روز پس از تصويب توافقنامه هستهاي ايران با گروه 1+5 در روز چهارم آذرماه در جمع گروهي از شهروندان در سانفرانسيسكو، ضمن حمايت از توافقنامه، تصويب آن را در كنار برخي ديگر از تحولات منطقهاي آغاز «عصري نوين براي رهبري امريكا» ناميده بود، در آخرين نطق خود در سال 2013 مدعي ميشود كه توافق ژنو هم برنامه هستهاي ايران را به عقب بر ميگرداند و هم اطلاعاتي در اختيار امريكا قرار ميدهد كه اين كشور تا پيش از اين از آنها بيبهره بوده است.
او ميافزايد: ما در گام نخست، شاهد توقف يا بازگشت به عقب در بخشهايي از توانايي هستهاي ايران پس از توافق ژنو بوديم كه اين مورد در 10 سال گذشته اولين بار اتفاق افتاد. او در نشست اجلاس سابان بر اين نكته اذعان كرد كه امريكا اگر ميتوانست پيچ ومهرههاي هستهاي ايران را نيز جمع ميكرد.
دوم:
روز پنجشنبه ۲۱ آذر ماه پس از آنكه وزارت خزانهداري امريكا بر اساس فهرستي كه در سايت اينترنتي خود منتشر كرد تعدادي از افراد و يا شركتهاي ايراني و يا همكار با ايران را در فهرست سياه تحريمهاي امريكا قرار داد، رسانهها ازترك نشست كارشناسي توسط تيم ايراني در اعتراض به اين مصوبه خبر دادند و اين واكنش با بازتاب گستردهاي همراه شد وحتي روند فزونخواهي تندروهاي امريكا را تحتالشعاع قرارداد به گونهاي كه به گزارش راديو فردا جان كري، وزير امور خارجه امريكا، در اولين واكنش به بازگشت تيم كارشناسان ايران به تهران، ابراز «اميدواري» كرد كه اين گفتوگوها بسيار زود از سرگرفته شود و سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه نيز ضمن انتقاد شديد از تحريمهاي جديد امريكا عليه ايران از «تعلل» و «تأخير» اتحاديه اروپا در آغاز مرحله نخست توافق هستهاي ژنو انتقاد و از آن به عنوان «مانعتراشي» در راه تحقق توافق ايران و شش كشور ياد كرد و به گزارش رويترز «كارل بيلد» وزيرخارجه سوئد هم با نامناسب توصيف كردن اقدام امريكا در اجراي تحريمها گفت: هيچ دليلي وجود ندارد كه اتحاديه اروپا در ماه ژانويه (حدود 20 روز ديگر) در اجراي توافق ژنو تحريمها عليه ايران راكاهش ندهد، اما در فاصله اندكي، مذاكرات كارشناسي بدون توضيحي قانعكننده براي افكار عمومي ايران از سر گرفته ميشود.
سوم:
اندكي بعد از آن ديويد كوهن معاون وزير خزانهداري امريكا در جلسه سنا، دستاوردهاي ايران از توافقنامه را اندك دانست و اعلام كرد كه: 1- درآمد ايران در صورت اجراي كامل طرح اقدام مشترك در ژنو بيش از 7 ميليارد دلار نخواهد بود. 2- تحريمهاي فعلي با قدرت اجرا خواهد شد و همين باعث ميشود ايران در ماههاي آينده مقادير زيادي از درآمد نفتي خود را از دست بدهد. 3- اقتصاد ايران هنوز از وضعيت ركود تورمي خارج نشده است، از واكنش ضعيف تيم ايراني به اعمال تحريمهاي جديد استقبال كرد. پس از او جاناتان سانزر، مسئول سابق وزارت خزانهداري امريكا و قائممقام مركز «دفاع از دموكراسي ها» روز 30 آذر طي مقالهاي در وب سايت پولتيكو مينويسد كه خروج ايران از مذاكرات كارشناسي در واكنش به اعمال تحريمهاي جديد از سوي امريكا بيشتر يك بلوف بوده است.
چهارم:
يك ماه بعد از امضاي توافقنامه، جان كري وزير خارجه امريكا در مصاحبه با شبكه «ايبيسي» با تلاش براي ناديده انگاشتن حق غنيسازي ايران ميگويد: هيچ حق غنيسازي وجود ندارد. ما حق غنيسازي را به رسميت نميشناسيم. اين امر در پيمان منع گسترش سلاحهاي هستهاي(NPT) به وضوح آمده است. بسيار بسيار شفاف گفته شده كه حق غنيسازي وجود ندارد. اما بنا به مفاد اين توافقنامه درباره اين مذاكره خواهيم كرد كه آيا ايران ميتواند برنامهاي بسيار مختصر، كاملاً قابل بررسي و بينهايت محدود داشته باشد تا با آن تحقيقات پزشكي يا كارهاي ديگر انجام دهد يا نه. بنابراين ايران براي رسيدن به غنيسازي بايد موانع بسيار دشواري را از پيش رو بردارد. هيچ حقي وجود ندارد و اين توافقنامه هم هيچ حقي قائل نميشود. جان كري ميافزايد: اين مذاكره نه هنر خيالپردازي است و نه هنر ايدهآلنگري؛ هنر احتمالات است، ما به كمك تحريمهايي كه كنگره تصويب كرد توانستهايم آنها را در مرحله كنوني نگه داريم و مجبوريم بازگشت به عقب كنيم. در طول اين شش ماه هم درباره از بين بردن تجهيزات با آنها مذاكره خواهيم كرد؛ درباره محدوديتها صحبت ميكنيم. اما نميتوان هميشه از همان جايي شروع كرد كه هدف نهايي است!
پنجم: در حالي كه ايران با زمينهسازي براي بازديد بازرسان آژانس از مراكز هستهاي وحضور فعال در نشستهاي كارشناسي همكاري لازم را براي عملياتي كردن توافقنامه به عمل آورده است، به گزارش ايسنا ارزيابي مسئولان دستگاه ديپلماسي ايران بعد از دو دور نشست كارشناسي نسبت به رفتار طرف مقابل عبارت است از: «كندي مذاكرات كارشناسي براي اين توافق »، «تفسيرهاي نادرست از توافق ژنو» و «ورود به موضوعاتي كه ميتواند مسئله ساز باشد». محمدجواد ظريف وزير امور خارجه از روند كند مذاكرات انتقاد كرده و بدون آنكه جزئيات بيشتري بگويد به طرف مقابل هشدار داد كه «اميدواريم مانع از ورود به موضوعاتي شوند كه ميتواند مسئله ساز باشد و كار را با دشواري روبهرو كند. سيدعباس عراقچي نيز ميگويد: «پيشرفت مذاكرات به علت برخي تفاسير و برداشتها از مفاد توافق، خيلي سريع نبوده است... ممكن است در دور بعدي، سطح مذاكرات را مقداري بالاتر ببريم يا حداقل آغاز مذاكرات در سطح بالاتري باشد تا برخي مسائل كه نياز به تصميم سياسي دارد در آن سطح بهتر تصميمگيري شود.»
ششم:رفتار امريكاييها در يك ماه گذشته نشان دهنده اين است كه مردم ايران براي يقين بيشتر به باور قبلي خود براي غير قابل اعتماد بودن امريكاييها نياز به دليل ديگري ندارند، اما اگر همانگونه كه دويچهوله(راديو صداي آلمان)بر آن تأكيد كرد كه اگر مذاكره تلفني اوباما با رئيسجمهور ايران نبود، اوباما سال 2013 را با شكست سپري كرده بود و همانگونه كه خود اوباما اين پديده را آغاز«عصري نوين براي رهبري امريكا» ناميده بود، روند مذاكرات امريكاييها را جسورتر كرده است.
هفتم: به رغم اينكه بر اساس مستندات و شواهد، نياز امريكا به نتايج اين توافقنامه وعدم شكست آن بيش از ايران است، اما مبتني بر برآورد فوق ، لحن و مطالبهگري آنها پس از امضا توافق تندتر شده و با ناديده انگاشتن حق ايران و محدودسازي دستاوردهاي ايران به ويژه در مذاكرات فني كارشناسي سختگيرانهتر عمل ميكنند. به همين دليل تغيير لحن وتغيير مشي استكباري آنها در روند پيشبرد مذاكرات جز با تغيير برآورد آنها از نگاه و عمل مسئولان ايراني در ادامه روند مذاكرات امكانپذير نخواهد بود و اين نياز مند تغيير نقشه راه در مذاكرات، تقويت تيم كارشناسي، بهرهگيري همزمان از ديگر ظرفيتهاي ملي و... است
هشتم: رهبر معظم انقلاب در آستانه روز 13آبان و قبل از به نتيجه رسيدن مذاكرات هستهاي در ديدار دانشجويان ودانشآموزان با پيش بيني اين روند، ميفرمايند: اگر ملتي به قدرت و تواناييهاي خود متكي بود از اخم يا تحريم دشمن متلاطم نميشود و ما بايد دنبال تحقق اين هدف باشيم. همه حرف ما با مسئولان گذشته و امروز اين است كه براي پيشرفت و گشايش كارها، به ظرفيتهاي متنوع و گسترده انساني، طبيعي و جغرافيايي ايران تكيه كنيد. تكيه بر تواناييهاي دروني به معناي نفي ديپلماسي نيست، اما بايد توجه داشت تحرك ديپلماسي تنها بخشي از كار است و محور اصلي، اتكا به توانايي داخلي است كه ميتواند پاي ميز مذاكره نيز اعتبار و اقتدار بياورد. ايشان سپس ميافزايند: توصيه قبلي خود را يك بار ديگر تكرار ميكنم؛ نبايد به دشمني كه لبخند ميزند، اعتماد كرد. توصيه من به مسئولان عرصه ديپلماسي و مذاكره اين است كه مراقب باشيد، لبخند فريبگرانه دشمن، شما را دچار اشتباه و خطا نكند.
