در حالي كه انتظار ميرفت ساز و كار اجراي توافق ژنو تا قبل از پايان سال 2013 مشخص شود، اما تعليق تصميمگيري وزراي خارجه اتحاديه اروپا در مورد زمان اجراي اين توافق، عملاً آن را تا چند هفته ديگر به تعويق انداخت. مقامهاي اروپايي در عين حال، در موضعگيريهاي خود تأكيد كردند در اجراي توافق ژنو جدي هستند.
به گزارش «جوان»، پس از آنكه هفته گذشته امريكا در اقدامي يكجانبه، 19فرد و شركت ايراني و خارجي را به ليست تحريمهاي خود افزود، اتحاديه اروپا هم روز دوشنبه در حالي كه آخرين نشست شوراي وزيران خود را در 2013 برپا داشت اعلام كرد كه آن دسته از تحريمهاي اتحاديه اروپا كه در برنامه اقدام مشترك آمده است بعد از اجراي تعهدات ايران و تأييد آژانس بينالمللي انرژي اتمي و بر اساس توصيه كاترين اشتون، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا تعليق ميشوند. در حالي كه ديپلماتهاي ايراني انتظار داشتند كه بعد از توافق ايران و 1+5، اين توافقنامه به سرعت اجرايي شود، اما تحريم برخي افراد و شركتهاي جديد ايراني از سوي وزارت خزانهداري امريكا، اين ديدگاه را تقويت كرد كه غرب در حال فرسايشي كردن روند توافق ژنو به خصوص در حوزه تحريمها است. اتحاديه اروپا نيز روز دوشنبه با انتشار بيانيه خود در بروكسل ابهامات جديدي را نزد افكار عمومي ايران ايجاد كرد. در بيانيه اتحاديه اروپا به هيچ تاريخي براي اجراي توافق ژنو اشاره نشده است و علاوه بر اين، عنوان ميكند كه تعليق تحريمها نيز نيازمند تأييد تعهدات ايران از سوي آژانس بينالمللي انرژي اتمي است. برخي منابع حدس ميزنند كه با توجه به تأكيد طرف غربي بر تداوم مذاكرات كارشناسي و همچنين لزوم بازرسي بازرسان آژانس، روند اجراي توافق ژنو مدت زيادي طول بكشد.
ظاهراً علت علاقه طرف امريكايي براي تعويق اجراي توافق ژنو، كاستن از اثرات رواني حاصل از تعليق بخشي از تحريمها و تأكيد اين موضوع به شركاي واشنگتن است كه بخش اصلي تحريمهاي ايران همچنان باقي مانده است. در همين چارچوب، «ديويد كوهن» معاون اطلاعات مالي وزارت خزانهداري امريكا اين هفته براي رايزني و كسب اطمينان از اجراي دقيق تحريمهاي ايران به چند كشور از جمله انگليس، آلمان، فلسطين اشغالي و تركيه سفر ميكند. در بيانيهاي كه از سوي وزارت خزانهداري امريكا منتشر شده، هدف از اين سفر «ادامه تعامل جهاني وزارت خزانهداري در مورد موضوعات مرتبط با سرمايهگذاريهاي نامشروع، از جمله اجراي تحريمهاي اقتصادي بينالمللي فعلي عليه ايران» اعلام شده است. وزارت خزانهداري امريكا نگران است كه كليت رژيم تحريمها در مقطع كنوني تحت تاثير قرا بگيرد، از اين رو بارها نسبت به نقض تحريمهاي ايران هشدار داده و به خصوص شركتهاي اروپايي را از نقض تحريمها منع كرده است. يك مقام امريكايي اخيراً به روزنامه صهيونيستي «هاآرتص» گفته است كه فضاي رواني حاصل از اجراي توافق ژنو ميتواند درآمدهاي ايران از اين توافق را تا 20 ميليارد دلار افزايش دهد.
اروپا اعلام تعهد كرد نه بيشتر. . .
در حالي كه ايران از تعويق اجرايي شدن توافق ژنو ناراضي است، عباس عراقچي نفر دوم تيم مذاكرهكننده از روز دوشنبه براي انتقال اين نگراني به بروكسل سفر كرده است. سيد عباس عراقچي روز دوشنبه بعد از ديدار با كاترين اشتون در بروكسل گفت: «قرار شد كه مذاكرات كارشناسي ايران و 1+5 به زودي از سر گرفته شود». وي با بيان اينكه در اين ديدار از مواضع امريكا انتقاد شديدي صورت گرفت، خاطرنشان كرد كه خانم اشتون اطمينان داد كه 1+5 مصمم به اجراي توافق ژنو و پايبند به تعهداتش است. مارتين شيفر، سخنگوي وزارت خارجه آلمان نيز روز دوشنبه درباره توافق هستهاي ايران و اجراي آن در آينده اعلام كرد كه در اين توافق گفته نشده است كه تحريمها توسط اتحاديه اروپا يا كشور ديگري لغو شود و تنها قرار است برخي از تحريمها به حالت تعليق درآيد. وي همچنين خاطرنشان كرد كه تاكنون اين توافق اجرا نشده است، اما اميدواريم كه اين مذاكرات به نتيجهاي دست يافته و اين توافقنامه به اجرا درآيد. زماني كه اين توافقنامه به اجرا درآيد اتحاديه اروپا نيز به تعهدات خود در اين توافقنامه نسبت به تعليق تحريمهاي اعمالي عمل ميكند. اظهارات مقامات غربي درباره اين توافق و نحوه اجراي آن نشان ميدهد كه در حال حاضر غرب به دنبال اجراي توافق نيست، بلكه با ابزار ديپلماتيك درصدد اطمينان بخشي به ايران است تا اجراي آن را باز هم به تأخير اندازد. «بانكيمون» دبير كل سازمان ملل نيز روز دوشنبه در سخنراني پايان سال 2013، ضمن استقبال از توافق هستهاي ايران و گروه 1+5، ابراز اميدواري كرد اين تفاهمنامه به «توافقي جامع كه پاسخگوي نگرانيهاي» جامعه بينالمللي باشد، منجر شود. وي همچنين افزود: «من ايران را به همكاري كامل با آژانس بينالمللي انرژي اتمي تشويق ميكنم. من از تمايل ايران براي بهبود روابط با جامعه بينالملل كه ميتواند بر چندين موضوع اثرگذاري زيادي داشته باشد، استقبال ميكنم».
ناديده گرفتن يك بخش توافق
اتحاديه اروپا در بيانيه خود هدف از توافق ژنو را به نفع سياستها و مواضعش درباره ايران معطوف و حمايتش از توافق ژنو را در چارچوب از بين رفتن نگرانيهايش از برنامه هستهاي ايران منحصر كرده است، در حالي كه در توافق به روشني هدف از مذاكرات و توافق به دست آمده را «رسيدن به يك راه حل جامع مورد توافق و بلند مدت به نحوي كه تضمين كند برنامه هستهاي ايران كاملاً صلحآميز باقي خواهد ماند» عنوان ميكند. اين توافق «ايران را قادر ميسازد تا به طور كامل از حقوق خود در بهرهگيري از انرژي هستهاي براي اهداف صلح آميز بر اساس معاهده منع گسترش سلاحهاي هستهاي از آن برخوردار شود.
اين راه حل جامع متضمن يك برنامه غنيسازي با تعريف مشترك و محدوديتهاي عملي و اقدامات شفافساز به منظور تضمين ماهيت صلحآميز برنامه هستهاي است.» از اين رو مشخص نيست چرا اتحاديه اروپا در حالي كه بر اجراي توافق ژنو تأكيد دارد، به روشني درصدد در ناديده گرفتن يك بخش از اهداف آن است.
ظريف: اقدام امريكا نقض ژنو نبود
محمد جواد ظريف، وزير خارجه ايران ديروز در گفتوگو با يورونيوز، يكبار ديگر در واكنش به اعمال تحريمهاي جديد امريكا آنها را نسنجيده دانست. وزير امور خارجه ايران در همين باره گفت: اين اقدام امريكا به روشني، نبود تفاهم درباره راههاي حل مسئله هستهاي را نشان ميدهد. برخي بر اين باورند كه اگر فشار بيشتري وارد كنند به نتيجه خواهند رسيد، اما اشتباه ميكنند. فشارها مانع از توليد 80 هزار سانتريفوژ در ايران نشد. البته آنها در ادامه اين راه آزادند، اما راه به جايي نميبرند. ظريف همچنين افزود: اقدام امريكا به معناي واقعي كلمه نقض توافقنامه ژنو به حساب نميآيد. تصويب اين اقدامات، نيت آنها را براي حل پرونده هستهاي از طريق مذاكره زير سؤال ميبرد و اين گامي به عقب است، اما در عين حال به معناي آن نيست كه آنها ميخواهند روند مذكرات را از بين ببرند.
