معاون علمي و فناوري رئيسجمهور از برگزاري اولين جلسه هيئت امناي نخستين صندوق سرمايهگذاري ريسكپذير در حوزه علم و فناوري با عنوان صندوق نوآوري و شكوفايي با حضور رئيسجمهور خبر داد. بر اساس گزارش رسيده سرمايه اوليه اين صندوق بالغ بر 200 ميليون دلار است و ظرف سه سال آينده سرمايه آن بايد به 3 هزار ميليارد تومان برسد.
طبق تعريفي كه در قانون حمايت از شركتها و مؤسسات دانش بنيان مصوب سال 89 مجلس آمده، شركتها و مؤسسات دانش بنيان شركتها يا مؤسسههاي خصوصي يا تعاوني است كه به منظور همافزايي علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمي و اقتصادي (شامل گسترش و كاربرد اختراع و نوآوري) و تجاريسازي نتايج تحقيق و توسعه (شامل طراحي و توليد كالا و خدمات) در حوزه فناوريهاي برتر و با ارزش افزوده فراوان به ويژه در توليد نرمافزارهاي مربوط تشكيل ميشود.
بر اساس ماده 3 اين قانون، حمايتها و تسهيلات قابل اعطا به شركتها و مؤسسات دانش بنيان موضوع اين قانون عبارتند از: معافيت از پرداخت ماليات، عوارض، حقوق گمركي، سود بازرگاني و عوارض صادراتي به مدت 15 سال، تأمين تمام يا بخشي از هزينه توليد، عرضه يا به كارگيري نوآوري و فناوري با اعطاي وام كم بهره يا بدون بهره بلندمدت يا كوتاه مدت، اولويت استقرار واحدهاي پژوهشي، فناوري و مهندسي و توليدي شركتها و مؤسسات دانش بنيان موضوع اين قانون در محل پاركهاي علم و فناوري، مراكز رشد، مناطق ويژه اقتصادي يا مناطق ويژه علم و فناوري، اولويت واگذاري تمام يا بخشي از سهام مراكز و مؤسسات پژوهشي دولتي قابل واگذاري براساس ضوابط قانون، ايجاد پوشش بيمهاي مناسب براي كاهش خطرپذيري محصولات دستاوردهاي دانش، نوآوري و فناوري در تمام مراحل توليد، عرضه و به كارگيري و تسهيل شرايط مناقصه و تمهيد امكان مشاركت شركتها و مؤسسات دانشبنيان موضوع اين قانون.
صراحت قانون براي تأسيس
صندوق نوآوري
علاوه بر اين، ماده 6 اين قانون صراحتاً از راهاندازي صندوقي تحت عنوان صندوق نوآوري و شكوفايي وابسته به شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري ياد ميكند كه به منظور كمك به تجاريسازي نوآوريها و اختراعات و شكوفاسازي و كاربردي نمودن دانش فني از طريق ارائه كمك و تسهيلات قرض الحسنه و تسهيلات بدون اخذ هرگونه تضمين و مشاركت با اختيار بخشش تمام يا بخشي از سهم مشاركت به شركتها و مؤسسات دانش بنيان تشكيل ميشود.
در اين رابطه اسفنديار اختياري، رئيس كميته پژوهش و فناوري مجلس به «جوان» ميگويد: بر اساس ماده 5 قانون حمايت از شركتهاي دانشبنيان بايد 3 هزار ميليارد تومان ظرف سه سال از محل صندوق ذخيره ارزي يا صندوقهاي مشابه به اين شركتها اختصاص يابد.
وي ميافزايد: سال 89 اين قانون تصويب شد و در سال 90 مجلس هزار ميليارد تومان و در سال 91، يك هزار و 500 ميليارد تومان در اختيار صندوق نوآوري و شكوفايي قرار داد، اما از آنجا كه شرط اختصاص اين رقم، تصويب اساسنامه اين صندوق در هيئت دولت بود و اين اساسنامه در دولت وقت تصويب نشده بود، دولت نتوانست اين بودجه را به شركتهاي دانش بنيان اختصاص دهد. مبلغي هم كه از سوي مجلس براي سال 92 در نظر گرفته شده بود، بسيار كم بود، اما دولت اجازه برداشت از صندوق ذخيره ارزي را براي حمايت از شركتهاي دانش بنيان داشت.
اختياري ادامه ميدهد: علاوه بر اين طبق ماده 3 قانون حمايت از شركتهاي دانش بنيان، مسئول سياستگذاري و برنامهريزي اين صندوق شوراي عالي عتف است. اما همانطور كه ميدانيد از زمان تأسيس معاونت علمي رياست جمهوري، بين اين نهاد و وزارت علوم در حوزه پژوهش و فناوري موازيكاريهايي ديده ميشد كه ما از آقاي ستاري درخواست رفع اين مشكل را داشتيم. از طرفي دكتر احمدينژاد براي رفع مغايرت اساسنامه با متن قانون، خانم دكتر سلطانخواه را نه به عنوان معاون علمي و فناوري بلكه شخص ايشان را مسئول پيگيري ايجاد صندوق نوآوري و شكوفايي كرد.
ريسكپذيري، ويژگي بارز
صندوق نوآوري
بنا به گفته رئيس كميته پژوهش و فناوري مجلس در متن قانون آمده است، صندوق نوآوري و شكوفايي اجازه اعطاي وام كم بهره و بلاعوض را به كارهاي تحقيقاتي بدهد. حتي ميتواند در صورتي كه يك كار تحقيقاتي به نتيجه نرسيد تسهيلات يا سود آن را ببخشد. به عبارتي صندوق نوآوري و شكوفايي يك صندوق سرمايهگذاري ريسكپذير در حوزه اقتصاد دانشبنيان است.
همانطور كه ميدانيد هر كار نويي لزوماً به جواب نميرسد؛ اما در حوزه دانش وقتي هم كه به جواب برسد، سود بسيار بالايي ميدهد. يعني نوآوريها يا سود نميدهند يا سود بسيار بالايي ميدهند. در حالي كه ساير صندوقها و بانكها چه در صورت سود و چه در صورت بروز ضرر، درصد سود خودشان را سر زمان معين مطالبه ميكنند. اما سرمايهگذاري ريسكپذير در صورت سوددهي سود بسيار بالايي دارد.
اختياري خاطرنشان ميكند: براي نحوه تخصيص اين اعتبارات هم قرار است آئيننامهاي نوشته شود. همچنين صندوق نوآوري و شكوفايي مانند بانك مركزي شعبهاي ندارد و قرار بر اين است كه صندوقهاي پژوهش و فناوري مستقر در استانها به عنوان بازوي اجرايي اين صندوق وارد عمل شوند.
عمر ايجاد صندوقهاي پژوهش و فناوري هم به برنامه سوم توسعه برميگردد و از سهامداران بخش خصوصي تشكيل شده است. به عبارتي سياستگذاري و توزيع منابع صندوق نوآوري و شكوفايي با مشاركت بخش خصوصي انجام ميشود. وي تأكيد ميكند: صندوق نوآوري و شكوفايي يك صندوق سرمايهگذاري ريسكپذير است نه يك صندوق اعطاي وام و تسهيلات.
نظارت بر نحوه تخصيص تسهيلات اين صندوق نيز در سطح كلان از سوي مجلس و در مجموع بر عهده قوه مجريه است.
تفاوت نوع حمايت طرحهاي دانش بنيان با طرحهاي كلان ملي اين است كه اعتبارات آن طرحها بودجه است نه وام، اما طرحهاي نوآوري مورد حمايت صندوق نوآوري و شكوفايي از تسهيلات بهرهمند ميشوند. منابع و تسهيلات اين صندوق نوآوري در تمام حوزههاي دانشبنيان منجر به درآمدزايي و ثروت آفريني ميشود. به عبارتي اين صندوق به طور جدي تحقق اقتصاد دانش بنيان را دنبال ميكند.
