تصميم چين براي ايجاد منطقه هوايي دفاعي بر فراز جزيرههاي مورد ادعاي ژاپن، اعتراض كشورهاي منطقه را در بر داشته است. با افزايش حضور نظامي امريكا در شرق دور، اين اقدام چين را ميتوان نوعي مقابله با حضور فزاينده امريكا در منطقه دانست.
دولت چين روز شنبه به طور يكجانبه اعلام كرد منطقه هوايي دفاعي بر فراز جزيرههاي مورد ادعاي ژاپن و چين ايجاد خواهد كرد. در شرايطي كه تنشها بر سر مالكيت اين جزاير بين دو كشور در ماههاي اخير به اوج خود رسيده، اين اقدام چين باعث به وجود آمدن چالش و تنش جديدي در منطقه شده است. جزاير سنكاكو در درياي چين شرقي كه چينيها به آن ديائويو ميگويند هم اكنون در اختيار ژاپن است، ولي چين نيز ادعاي مالكيت آنها را بارها مطرح كرده است. همزمان با ايجاد منطقه دفاعي بر فراز اين جزاير، وزارت دفاع چين نيز قوانين ويژهاي را وضع كرده است كه از اين پس كليه هواپيماهايي كه بر فراز اين منطقه پرواز ميكنند بايد قوانين مربوط به شناسايي و اعلام هويت خود را رعايت كنند. بر اساس اين قوانين، كليه هواپيماهايي كه قصد پرواز بر فراز اين منطقه را دارند بايد مليت و مقصد پرواز خود را اعلام كرده تا مقامهاي چيني اجازه پرواز بر فراز اين منطقه را به آنان بدهند.
اگرچه سخنگوي وزارت دفاع چين تأكيد كرد كه هدف اصلي چين از اين اقدام دفاع از حاكميت ملي و تأمين امنيت حريم هوايي اين كشور بوده است، اما آنچه از شواهد و قرائن بر ميآيد اين است كه با توجه به افزايش قدرت چين در عرصه بينالمللي و رقابت شديد با امريكا، مقامات چين در تلاش هستند تا با استفاده از چنين اقداماتي كنترل امنيتي خود بر شرق آسيا را حفظ كنند. اين اقدامات با توجه به حضور گسترده امريكا در كنار مرزهاي چين ميتواند عاقلانه باشد، حتي بر اساس نتايج نظرسنجي كه سهشنبه انتشار يافت، نزديك به 85 درصد كساني كه در اين نظر سنجي شركت كردهاند معتقدند منطقه دفاعي جديدي كه چين روز شنبه به طور يكجانبه ايجاد آن را اعلام كرد، به حفظ امنيت هوايي چين كمك خواهد كرد. نظر مقامات پكن مبني بر اعمال منطقه هوايي دفاعي در شرق آسيا موجي از مخالفتهاي منطقهاي و بينالمللي را نسبت به سياستهاي پكن ايجاد كرده است. تايوان و كره جنوبي كه مدعي مالكيت جزاير مورد مناقشه در شرق درياي چين هستند، بيشترين مخالفتها را نسبت به سياستهاي جديد پكن داشتهاند. وزير دفاع كره جنوبي روز سهشنبه گفت كشورش نميتواند منطقه دفاع هوايي را كه چين در درياي شرقي تعيين كرده است بپذيرد، زيرا اين اقدام به شكل يك جانبه صورت گرفته است.
شينزو آبه نخست وزير ژاپن نيز تعيين اين منطقه را به عنوان «منطقه دفاعي» خطرناك و نامعتبر خواند. به دنبال تصميم چين، روز دوشنبه تنش ميان توكيو و پكن بالا گرفت و هر يك از اين دو كشور سفير كشور ديگر را احضار كرد. در همين راستا، چاك هاگل وزير دفاع امريكا در اين باره تأكيد كرد: اين گونه اقدامات چين تغييري در فعاليتها و مأموريتهاي نظامي امريكا در منطقه نخواهد داشت.
از آنجا كه امريكا سعي دارد بر اساس استراتژي سال 2011 خود موسوم به « كوچ شرقي»، چين را در خارج نزديك خودش مهار كند، طرح جديد چين نيز ميتواند واكنشي به اين موضوع باشد. امريكا همچنين به دليل مقابله با سياستهاي كره شمالي عليه متحدان منطقهاي خود حضور نظامي خود در شرق دور را افزايش داده است كه اين اقدام به امنيتي شدن منطقه انجاميده است و چين نيز نميتواند حضور رقيب جهاني خود را در كنار مرزهاي كشورش تحمل كند و به همين خاطر سعي دارد با استفاده از ابزارهاي گوناگون با حضور امريكا در منطقه مقابله كند، زيرا شرق دور به نوعي حياط خلوت چين محسوب ميشود. در ارتباط با اين موضوع به گفته رسانههاي چين، خشونتها و ترورها در منطقه شرق آسيا از جمله سين كيانگ در طول يك سال گذشته افزايش يافته است كه مقامات چين آنها را با افزايش حضور نظامي امريكا در شرق دور مرتبط ميدانند. چين براي جلوگيري از چنين اقداماتي در تلاش است حضور خود را در منطقه توسعه دهد تا بتواند منافع خود را حفظ كند.
سياستهاي جديد پكن علاوه بر اعتراض كشورهاي منطقه، مخالفت ساير كشورها را نيز در بر داشته است. «جوليو بيشاپ» وزير خارجه استراليا نيز در بيانيهاي طرح منطقه دفاع هوايي چين را يك اقدام تنشزا در منطقه خواند. وي گفت: «مواضع استراليا درباره هرگونه اقدام يكجانبه و تلاش براي تغيير وضع موجود در درياي چين شرقي مشخص است». چين در كنار افزايش قدرت اقتصادي و نظامياش در سالهاي اخير، تلاش كرده است موضع قاطع تري در خصوص ادعاهاي سرزمينياش داشته باشد تا همچون ساير قدرتهاي بينالمللي منافع خود را در خارج از مرزهاي چين دنبال كند و اقتصاد رو به رشد چين در دهه اخير نيز اين ادعا را اثبات ميكند.
نسخه دست خورده توافق ژنو در سايت كاخ سفيد
كاخ سفيد پس از مذاكرات ژنو 3 بيانيهاي را منتشر و در اختيار رسانههايش تحت عنوان «حقيقت نامه» يا «fact sheet» قرار داد كه در مقايسه با متن اصلي تفاهم، روايتي امريكايي دارد و به ظاهر بيشتر براي توجيه افكار عمومي، رسانههاي خودي و رژيم صهيونيستي است. پس از پايان مذاكرات، پيش از آنكه متن اصلي تفاهمنامه مشترك ايران و 1+5 منتشر شود و در اختيار افكار عمومي و رسانههاي مختلف قرار گيرد، كاخ سفيد انتشار متني تحت عنوان (fact sheet) را در اختيار رسانههاي غربي قرار داد كه نسبت به ادبيات، واژهها و مفاهيمي كه در متن اصلي تفاهمنامه مشترك آمده به طور قابل توجهي متفاوت است. ادبيات به كار گرفته شده در بيانيه كاخ سفيد كه به محض پايان مذاكرات و قبل از آنكه متن اصلي در اختيار رسانهها قرار گيرد، به شدت از بالا به پايين و يكجانبه است و امريكا سعي دارد آن را در توجيه اقداماتي كه در تفاهم با ايران متعهد شده است بيان كند. بيانيه كاخ سفيد همان لحن و ادبياتي را دارد كه وزير خارجه امريكا در كنفرانس خبرياش پس از پايان مذاكرات داشت و با تعجب مردم، رسانهها و مقامات ايران رو به رو شد. به نظر ميآيد امريكا سعي دارد واقعيت به دست آمده در ژنو را به افكار عمومياش كوچك نشان دهد و با پر كردن بيانيه منتشر شده از واژههاي تند و از بالا به پايين تعهدات خود را كوچك و تعهدات ايران را بزرگ نشان دهد. اين درحالي است كه بيشتر وقت مذاكرات ژنو 2 و 3 به دعوا بر سر ادبيات و واژههاي متن تفاهم گذرانده شد. مرضيه افخم سخنگوي وزرات خارجه ديروز در واكنش به اين متن گفت: «آنچه در سايت كاخ سفيد منتشر شده، برداشت يكجانبه از متن مورد توافق در ژنو بوده و برخي توضيحات و واژهها در اين برگه مغاير با متن برنامه اقدام مشترك ميباشد. »
