در هیچ جای جهان کشور توسعه یافتهای را نمی توان یافت که بخش کشاورزی در آن به عنوان محور اصلی مطرح نباشد و بر همگان واضح است که این بخش در جایگاه کشورها نقش مهمی ایفا میکند.
بخش کشاورزی در نظام جمهوری اسلامی ایران وظیفه تامین امنیت غذایی متکی بر تولید ملی با استفاده علمی و کا رآمد از منابع آب و خاک و سایر منابع و حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را بر عهده دارد.
این بخش با برخورداری از حدود 12.8 درصد تولید ناخالص داخلی، 20 درصد اشتغال و 25 درصد صادرات غیرنفتی و تامین حدود 80 درصد مواد غذایی مورد نیاز کشور، جایگاه والایی در اقتصاد ملی دارد.
***
بر اساس تقسیم بندی های اقلیمی در دنیا، با توجه به اینکه ایران در منطقه آب و هوایی خشک و نیمهخشک قرار دارد، باز هم به عنوان یکی از 20 کشور برتر در تولید مواد غذایی بهشمار میرود و این درحالی است که در اقتصاد کشور، کشاورزی بعد از بخش خدمات قرار دارد.
متاسفانه در حال حاضر با توجه به اینکه میزان مواد غذایی تولید شده در ایران از نظر کمی ارقام خوبی را به خود اختصاص می دهد اما از نظر کیفی وضعیت مطلوبی ندارد.
فاجعه ای در کمین محصولات
51 میلیون هکتار زمین قابلکشت در کشور وجود دارد که از این میزان تنها 18.5 میلیون هکتار زمین زیرکشت داریم که رتبه ایران در جهان را به 40 رسانده است.
هر چند تک تک ایرانیان می دانند که خشکسالی در کمین این کشور نیمه خشک خوابیده اما گویی مسئولان امر از این واقعیت بی خبرند و هیچ برنامه ای برای حفظ و استفاده مطلوب و درست از آبهای موجود ندارند. گواه این ادعا همین که در حال حاضر، آمار برداشت آب زیرزمینی اضافی در طول سال به پنج تا هشتمیلیارد مترمکعب رسیده که اگر بدانیم آب موجود در کشور یکسوم میانگین جهانی است، آنوقت باید بپذیریم که ارقام فوق برای آبهای زیرزمینی کشور یک هشدار جدی است.
اگر بخواهیم به جایگاه ویژه ای در تولیدات کشاورزی برسیم حتما باید مکانیزاسیون کشاورزی را مد نظر داشته باشیم که نیاز اصلی این بخش به شمار می آید.
بر اساس گزارشات موجود هم اکنون 380 هزار تراکتور و 15 هزار کمباین در کشور وجود دارد که این میزان در مقابل افراد مشغول در این عرصه و زمینهای زیر کشت در سطح پایینی قرار دارد.
از طرف دیگر افزایش واردات محصولات کشاورزی در سالهای گذشته ضربات جبران ناپذیری به این صنعت وارد کرده که اگر از همین امروز چاره ای برای آن اندیشیده نشود، حتما فاجعه ای به همراه خواهد داشت.
از نظر کارشناسان، راهکارهای افزایش محصول و تولید را می توان از دو طریق پیگیری کرد، یکی افزایش سطح زیرکشت و دیگری افزایش عملکرد امکان پذیر است که روش افزایش سطح زیرکشت با توجه به نبود زمین، محدودیت آب، شخم زمین، کمبود علوفه، تغییر اقلیم، گازهای گلخانهای و نیز حفاظت از منابعطبیعی و محیطزیست مقدور نیست و در شیوه افزایش عملکرد نیز از دو روش اعمال روش اصلاحکشت و روشهای بهزراعی و مدیریت تولید میتوان استفاده کرد. البته مایه اصلی شیوههای افزایش عملکرد اصلاح نباتات و تهیه ارقام با تنوعزیستی است.
سرمایه گذاری در کارهای زیربنایی
اصلیترین رسالت در دوران فعلی به دوش کمیسیون کشاورزی است و امید میرود با برنامه ریزی های درست و مدون و تلاشهای کافی بحرانهای جدی در حوزه محیط زیست را به حداقل برسانیم که امید دادن به کشاورزان، شفافسازی آمارهای غیرواقعی و فراهم کردن زمینههای بهرهوری از آب از بهترین اقدامات پیشنهادی موجود است.
نباید فراموش کنیم که نبود سرمایهگذاری در بخش کشاورزی نیز باعث 20 الی 25 تن فرسایش خاک در هر هکتار شده است.
کوتاه سخن اینکه بهینه سازی برای مصرف آب و محصول بیشتر از آب کمتر، بکار بستن خاکورزی مصرف سموم و کودشیمیایی به اندازه لازم، استفاده از اطلاعات و روشهای فناوری جدید از جمله روشهای بهزراعی است که در حال حاضر در کشور های پیشرفته مورد استفاده قرار می گیرد تا بازده محصولاتشان بالا برود و در ایران نیز در گام نخست، استفاده بهینه از آب، حفظ محیطزیست، مصرف متعادل، عدم اسراف و سرمایهگذاری در کارهای زیربنایی بیش از هر چیز دیگری حائز اهمیت است.
بی شک سرمایهگذاری زیربنایی در بخش کشاورزی و استفاده از ظرفیت های موجود در این صنعت، اشتغالزایی و افزایش بهرهوری را درپیدارد که با تغییر در الگویکشت، استفاده از روشهای نوین علمی تولید و آموزش کشاورزان میتوان تولید را بالا برده و واردات را کاهش داد.
