امروز جهان با سه چالش بزرگ تغییر اقلیم، کمبود آب شیرین و بروز پدیده بیابان زایی مواجه است و این سه، زندگی بیش از یک میلیارد انسان را در جهان تهدید می کند و حتما ایران هم از این امر مستثنی نیست.
چندی پیش پرویز گرشاسبی، معاون آبخیزداریسازمانجنگلها و مراتع کشور اعلام کرده بود که این سازمان برای شناخت تمام بیابانهای کشور، نقشه پدیدههای بیابانی کشور را در مقیاس یک دویستوپنجاه هزارم تهیه کرده است. براساس این نقشه که بهترین سند مطالعاتی قابل استناد است وسعت بیابانهای کشور که 19استان را دربرمیگیرد 32میلیون هکتار است.
در این میان،طرح ترسیب کربن که با همکاری سازمان ملل در کشور اجرا می شود را می توان یک اتفاق جالب و میمون در جهت جلوگیری از بیابان زایی در نظر گرفت.
بر طبق اخبار در طول سه سالی که از این مصوبه میگذرد شش استان به حلقه اجرایی پروژه ترسیبکربن اضافه شدهاند.
علاوه بر استان هایخراسان جنوبی، تهران، البرز، مرکزی، سمنان و کرمان، استان اصفهان نیز صراحتاً اعلام کرده اند که این پروژه حتماً می بایست در آنها اجرایی شود.
به گفته مسئولان سازمانجنگلها و مراتع کشور، فعالیت اجرایی این پروژه امسال در استانهای کرمان، تهران، سمنان و بوشهر نیز آغاز میشود و اصفهان، یزد و سایر استانهایی که مشکل بیابانزایی دارند نیز در مرحله بعدی به این طرح اضافه میشوند.
*بیابانها را سبز کنیم
بررسیهای صورتگرفته، نشان داده 183کانون بحران با مساحت ششمیلیون و 400هزار هکتار در 32میلیون هکتار بیابان کشور وجود دارد ضمن آنکه مساحت مناطق بیابانی و کانونهای بحران در تمام استانها بهطور دقیق مشخص شده است.
لازم به ذکر است که، کانون بحران به جایی اطلاق میشود که برداشت یا انباشت ماسهها، یک پدیده زیستی مثل شهر، خطآهن یا اراضی کشاورزی را تهدید بکند. همزمان با توسعه شهرها و روستاها، بهویژه خطوط ریلی و راههای مواصلاتی ممکن است کانون بحران مساحت بیشتری را بهخود اختصاص بدهد که در چنین شرایطی سازمان های مسئول باید اقداماتی را برای مقابله با بیابانزایی و مهار آن، در دستور کار قرار دهند.
در همین راستا و بر اساس آمارهای منتشره از طرف سازمانجنگلها و مراتع کشور، در پنجمیلیون هکتار از کانونهای بحران و در حاشیه این کانونها ازجمله حواشی شهرهای سمنان، یزد، زابل، کرمان و اصفهان اقدامات خوبی در سطح گستردهای اجرا شده است که ایجاد فضای سبز درخت و درختچهای، بذرپاشی، کپهکاری پخش سیلاب و قرق از جمله این اقدامات به شمار می آیند.
*همه مسئولند
کارشناسان معتقدند در حوزه منابع طبیعی باید نگاه کشور به مشارکت های بین المللی وسیع تر شود و توسعه حوزه منابع طبیعی در سه دیدگاه بررسی میشود. بر اساس دیدگاه نخست باید از منابع طبیعی بهرهبرداری نشود و دست نخورده حفظ شود، در دیدگاه دوم، بهرهبرداری نامحدود است و سومین دیدگاه این است که بهرهبرداری باید هوشمند باشد و مدیریت هدفمند میان رابطه انسان و محیط طبیعی برقرار شود.
کوتاه سخن اینکه توجه به پتانسیلها و محدودیتهای موجود در بستر حفظ منابع طبیعی باید به یک اصل جدی تبدیل شود، چرا که منابع طبیعی صرفا حفظ اراضی ملی نیست بلکه تمام منابع ملی از جمله آب، خاک و سطح زمین را در بر دارد. بر همین اساس و با توجه به اینکه منابع طبیعی و بهویژه بیابان ها جزو شکنندهترین اکوسیستم ها به شمار می ایند، هرگز یک سازمان یا ارگان نمی تواند از آن محافظت نماید و باید در کنار دولت و با کمک بهرهبرداران، همه دستگاه ها وارد عمل شده و با مشارکت یکدیگر در حفظ و نگهداری از منابع طبیعی به ایفای نقش بپردازند.
