هنوز چند روز از افشاي شنود تلفنهاي 70 ميليون شهروند فرانسوي از طرف دولت امريكا نگذشته، خبر شنود تلفن شخصي آنجلا مركل، صدر اعظم آلمان، متحدين آتلانتيكي امريكا را بهت زده كرد. مقامهاي اروپايي با اين فرض كه «جاسوسي در مناسبات كشورها امري طبيعي است» اغلب سعي ميكنند حساسيت كمي به چنين خبرهايي نشان دهند، ولي خبر شنود تلفن همراه رهبر قدرتمندترين اقتصاد اروپا، به اندازه كافي حساس بود كه ژرمنهاي مليگرا نتوانند به سادگي از كنار آن عبور كنند. برلين و پاريس ديروز با صدور يك بيانيه خواستار مذاكره با امريكا شدند تا به تعبير رويترز يك توافقنامه «جاسوسي نه» با امريكا امضا كنند. برخي گزارشهاي غير رسمي هم درباره تعليق مذاكرات بر سر توافقنامه تجارت آزاد بين اروپا و امريكا منتشر شده است.
به گزارش جوان، ظاهراً ادوارد اسنودن امريكايي قصد كرده كه هر هفته دستكم بخشي از اطلاعات محرمانه آژانس اطلاعات ملي امريكا( NSA) را منتشر كند، اطلاعاتي كه حالا ديگر به يك چالش جدي براي ديپلماسي پر چالش دولت امريكا تبديل شده است. آسوشيتدپرس ديروز از قول مقامهاي اطلاعات امريكا هشدار داد روندي كه اسنودن شروع كرده ممكن است به افشاي اطلاعات جاسوسيهاي حساس عليه كشورهاي متخاصم از جمله ايران و حتي روسيه و چين هم كشيده شود. واشنگتن پست ديروز در همين رابطه فاش كرد كه «ادوارد اسنودن داراي اسنادي در خصوص فعاليت اطلاعاتي عليه روسيه نيز است.»
البته منابع ديپلماتيك ميگويند كه اين بخشي از تلاشهاي دولت اوباما براي برونرفت از ديپلماتيك پيچيدهاي است كه از هفته قبل مناسبات واشنگتن با متحدين اروپايياش رابه چالش كشيده است. روز چهارشنبه، سخنگوي دولت آلمان اعلام كرد كشورش اطلاعاتي در دست دارد كه نشان ميدهد امريكا گوشي همراه صدراعظم آلمان را شنود كرده است. گفته ميشود اطلاعاتي كه دولت آلمان به آن دست پيدا كرده، بخشي از اطلاعاتي است كه ادوارد اسنودن پيمانكار پيشين سازمان امنيت ملي امريكا به آن دست پيدا كرده است. آنجلا مركل در واكنش به اقدام، شخصاً با اوباما تماس تلفني گرفت و ضمن درخواست توضيح دولت امريكا، تأكيد كرد كه دوستان نبايد جاسوسي يكديگر را بكنند. دولت آلمان نيز سفير امريكا در برلين را فراخواند و از او در اين باره توضيح خواست.
قرارداد «جاسوسي نه»هرچند منابع اروپايي حدس نميزنند كه افشاي اين جاسوسي مناسبات امريكا و اروپا را به طور جدي تحت تأثير قرار بدهد، ولي اين مسئله، اعتماد اروپا به امريكا را كاهش خواهد داد. اين مسئله در مورد آلمان كه خود را قدرت اول اقتصادي اروپا ميداند و دولت مركل را كه به تازگي سومين دور خود را شروع كرده، تحت فشار قرار داده تاجايي كه گئورگ استريتر ديروز در پاسخ به انتقادهاي داخلي مجبور شد كه اعلام كند تماسهاي صدر اعظم آلمان به طور كامل ايمن است. آلمان و فرانسه كه خود را قرباني مشترك سيستم جاسوسي امريكا ميدانند روز پنجشنبه خواستار گفتوگو با امريكا براي پايان دادن به روند جاسوسيهاي واشنگتن شدند. فشارهاي داخلي بر آنجلا مركل باعث شد كه او روز پنجشنبه تأكيد كند كه آلمان به امريكا اعتماد ندارد و در همين راستا گفت كه خواستار اقدام دولت امريكا و نه «حرف زدن» است. مركل همچنين موضع خود را در مورد امضاي توافقنامه «جاسوسي نه» بين امريكا با فرانسه و آلمان خواستار شد، موضوعي كه در بروكسل مورد حمايت 28 كشور اروپايي ديگر هم قرار گرفت. مركل گفت: «همه تلاش خود را خواهيم كرد كه تا پايان سال به يك توافق مشترك درباره همكاري سازمانهاي اطلاعاتي آلمان، امريكا، فرانسه و امريكا برسيم و چارچوبي براي همكاري داشته باشيم.» در حال حاضر، امريكا با انگليس، استراليا، نيوزيلند و كانادا چنين توافقنامهاي دارد كه به توافقنامه «پنج چشم» معروف است ولي دولتهاي اروپايي خواستار اين هستند كه امريكا براي بازيابي اعتماد از دست رفته، چنين توافقنامهاي را با آنها هم امضا كند.
تعليق مذاكرات تجاريمنابع اروپايي حدس ميزنند كه آلمان و فرانسه تلاش خواهند كرد براي تحت فشار قرار دادن كاخ سفيد براي دست كشيدن از جاسوسي، به يك مجموعه از اقدامات دست بزنند. ديروز رهبران اروپايي در بروكسل با صدور بيانيهاي مشترك تأكيد كردند كه ادامه روند كنوني، ممكن است همكاري آنها با امريكا جمع آوري اطلاعات عليه تروريسم را تحت تأثير قرار بدهد. در اين بيانيه كه حتي انگليس هم مجبور به امضاي آن شد، از اقدامات جاسوسي امريكا ابراز نگراني عميق شده است. در حالي كه روز چهارشنبه پارلمان اروپا از كميسيون اروپا خواسته بود تا همكاري ميان اتحاديه اروپا و امريكا در زمينه انتقال اطلاعات بانكي (سوئيفت) را متوقف كند، روز جمعه يك گزينه ديگر نيز روي ميز قرار گرفت: «تعليق گفتوگوهاي دو سوي آتلانتيك براي امضاي توافقنامه تجارت آزاد». اين بحث به خصوص در بين چپهاي اروپايي بالا گرفته است. ماترين شولز، رئيس پارلمان اروپا ديروز گفت كه اروپا بايد در مذاكرات خود براي امضاي پيمان تجارت آزاد با امريكا بازنگري كند. شبكه اروپايي ايتيوي از بروكسل گزارش كرد: «بسياري از رهبران اروپايي در بروكسل و امريكا در حال فكر كردن به همان چيزي هستند كه ديويد كامرون به آن فكر ميكند... برخي معتقدند كه شركتهاي بزرگي مانند گوگل، فيسبوك، مايكروسافت، اپل و ساير شركتهاي امريكايي به امريكا اين قدرت را ميدهند كه حريم خصوصي ما را به شكلي مورد تجاوز قرار دهد كه ما (اروپا) قادر به آن نيستيم.»
