نگراني از تخريب بافتهاي تاريخي در تمامي شهرهاي كشور كم و بيش وجود دارد اما اين مشكل در شهرهاي گردشگرپذير يا شهري مانند تهران كه تصوير تمامقدي از رخدادهاي فرهنگي و سياسي كشور را در دو سده اخير با خود به همراه دارد، با وضوح بيشتري مشاهده ميشود. تخريب بافتهاي تاريخي و جايگزيني آنها با ساختمانهاي نوساز چهره تاريخي بسياري از شهرها را دگرگون كرده است، به همين دليل دلسوزان ميراث فرهنگي در تلاش هستند تا راههايي براي حفظ و پاسداشت اين ميراثهاي تاريخي پيدا كنند. شهر يزد به عنوان بزرگترين شهر خشتي جهان با آنكه يكي از قطبهاي گردشگري در كشور به شمار ميرود و معماري ايرانياش شهرت جهاني دارد اما از خطر تخريب و ويراني آثار و ابنيه تاريخي مستثني نبوده است.
يزديها براي حفظ معماري سنتي خود و رونقبخشي به صنعت گردشگري، طرحي را پيشنهاد دادهاند كه ميتواند در نوع خود جالب باشد، مخصوصاً اينكه نمونه مشابه آن در كشور وجود ندارد.
وحيد خباززاده عضو شوراي شهر يزد ميگويد: در صورت تبديل شدن بافت تاريخي يزد به منطقه آزاد ويژه گردشگري، ميتوان اين بافت را نجات داد.
اين عضو شوراي شهر يزد معتقد است: درياچه اروميه با نزول باران، دوباره امكان پر شدن دارد ولي اگر بافت تاريخي تخريب شود، سرمايهاي چندهزار ساله نابود خواهد شد و امكان بازگشت هم ندارد. حال اگر تشكيل منطقه ويژه گردشگري آزاد بافت تاريخي يزد مانند جزيرههاي كيش، قشم و حتي چابهار به تصويب برسد، امكان تخريب به صفر ميرسد و پتانسيل گردشگري در منطقه قويتر ميشود. اكنون برخي كارشناسان در حال كار روي اين طرح هستند تا در صورت امكان، اجرايي شود.
بافت تاريخي يزد در سالهاي گذشته در معرض آسيب و تخريب قرار گرفته كه يكي از مهمترين آنها، طرح توسعه امامزاده جعفر است كه چهار هكتار از اين بافت را تهديد ميكند. هرچند اوايل شهريورماه امسال سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اجراي اين طرح را متوقف كرد اما پس از انتخاب شدن نمايندهاي از سوي شوراي شهر يزد براي پيگيري اين طرح، حرفهايي نيز درباره اختصاص اعتبار براي اجراي آن به گوش ميرسد. خباززاده در اينباره ميگويد: در اين پروژه، استانداري يزد با دادن زمين به شهرداري از طريق وزارت مسكن، در راستاي توسعه صحن امامزاده جعفر حركت كرده است، همچنين استانداري يزد با اختصاص بودجهاي، پيگير توسعه مجموعه امامزاده است. وي ميافزايد: اعضاي شوراي شهر معتقدند بايد به سمتي برويم كه به بافت تاريخي استان يزد، آسيب وارد نشود. در دولت «تدبير و اميد» بافت تاريخي يزد بايد بهعنوان منطقه ويژه گردشگري آزاد ثبت شود تا اين سرمايه ملي حفظ و هميشه از آن حفاظت شود.
اگر چه اين طرح هنوز اجرايي نشده است اما ميتواند به عنوان يك طرح پايلوت مورد بررسي قرار بگيرد. در صورتي كه يزديها بتوانند با ايجاد منطقه آزاد گردشگري، ميراث فرهنگي خود را نجات دهند، ميتوانند آن را به ديگر شهرها نيز عرضه كنند.
