روز گذشته و در پي اعلام خبر ابلاغ سند دانشگاه اسلامي به وزارتخانههاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و اجراي آن از ابتداي مهر امسال، جزئيات اين سند نيز منتشر شد. اين در حالي است كه دانشگاههاي كشور نه تنها از جزئيات مفاد آن اطلاعي ندارند بلكه اين مصوبه و متن سند مصوب براي بسياري از دانشگاهها ارسال نشده و دانشگاهها به عنوان مجريان سند دانشگاه اسلامي نسبت به اجراي آن توجيه نشدهاند.
با توجه به اينكه سند دانشگاه اسلامي در آستانه بازگشايي دانشگاهها ابلاغ شد، امسال دانشگاهها با برنامه راهبردي دانشگاه اسلامي اداره ميشوند. يعني به سمت اسلاميتر شدن حركت ميكنند. اما همه ميدانند كه اجراي يك برنامه راهبردي الزاماتي دارد كه بايد فراهم و در نظر گرفته شوند.
يكي از الزامات اجراي موفق يك سند، انتخاب زمان مناسب و توجيه مجريان كه همان رؤساي دانشگاهها و فراهم ساختن مقتضيات سخت و نرمافزاري آن است. بنابراين در شرايطي كه آموزش عالي هنوز منتظر وزير است و رؤساي دانشگاهها در پي تغيير كابينه در حالتي ميان خوف و رجا براي ادامه مديريتشان به سر ميبرند و هنوز مد عزل و نصبها در آموزش عالي به جزر نرسيده، ميتوان نتيجه گرفت كه در انتخاب زمان اجرا دقت صورت نگرفته است. بنابراين انتخاب نيم سال اول سال تحصيلي 93- 92 براي آغاز اجراي سند دانشگاه اسلامي يكي از اشتباهات راهبردي در جريان اجراي آن است.
از سوي ديگر گفت و گوي «جوان» با چند تن از رؤساي دانشگاههاي سراسر كشور نشان ميدهد كه سند دانشگاه اسلامي نه تنها به عنوان يك سند لازم الاجرا به بسياري از دانشگاهها ابلاغ نشده بلكه هنوز مجريان اصلي اين سند كه همان رؤساي دانشگاهها هستند، خود تعريف جامعي از دانشگاه اسلامي ندارند و نميدانند چه چيز را اجرا خواهند كرد.
رؤساي دانشگاهها: سند دانشگاه اسلامي را دريافت نكردهايم
حسين روستا آزاد، رئيس دانشگاه صنعتي شريف در اين باره به «جوان» ميگويد: تصويب اين سند به اطلاع ما رسيده و گفتهاند مفاد آن را از روي سايت مطالعه و اجرا كنيد. وي در تعريف دانشگاه اسلامي ميافزايد: دانشگاه اسلامي يكي از مؤلفههاي تمدن اسلامي است و شامل موارد زيادي از سبك زندگي تا ديدگاهها نسبت به خلقت و شاخصههاي نوآوري، اختراع، ابتكار علوم و فنون ميشود. شاهرخ جم، رئيس دانشگاه صنعتي شيراز نيز ميگويد: چند ماه قبل پيشنويسي از سند براي ما ارسال شد تا نظرات خود را بيان كنيم اما تاكنون چيزي براي اجرا به ما ابلاغ نشده است.
جلالي، معاون مالي و اداري دانشگاه چمران اهواز نيز به نيابت از حسن مروتي، رئيس اين دانشگاه به «جوان» ميگويد: روز گذشته يعني 7 مهرماه جاري ابلاغيهاي براي ما ارسال و از تصويب آن خبر داده شده است، اما هنوز خود سند را دريافت نكردهايم.
احمدرضا رباني، رئيس دانشگاه تفرش نيز مانند ساير همكاران خود طي يك ماه گذشته سند دانشگاه اسلامي را براي اجرا دريافت نكرده است. تنها اطلاع وي از موجوديت اين سند به فروردين ماه گذشته بر ميگردد كه طي نامهاي از پيشنويس آن با خبر شده است. رباني معتقد است بخشي از زمينههاي اجراي دانشگاه اسلامي در دانشگاه تفرش وجود دارد و بخش ديگر هم بايد فراهم شود. محمدعلي زلفيگل، رئيس دانشگاه بوعلي سيناي همدان اما حدود چهار ماه پيش شاخصهاي دانشگاه اسلامي را از سوي معاونت فرهنگي وزارت علوم دريافت كرده است. به گفته وي مرحله به مرحله ميتوان سند دانشگاه اسلامي را اجرا كرد. ضمن اينكه دانشگاه متبوعش اجراي اين سند را از زمان دريافت در دستور كار قرار داده و زمينههاي اجرايي آن را فراهم كرده است.
عزم مديران اجرايي حلقه مفقوده تحقق دانشگاه اسلامي
از سوي ديگر محمد ابراهيم سقزچي، معاون نظارت و ارزيابي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها حلقه مفقوده تحقق سند دانشگاه اسلامي را عزم و اراده مديران اجرايي ميداند. وي به «جوان» ميگويد: ما سعي كرديم اين سند را جوري بنويسيم كه از همين مهر ماه رؤساي دانشگاهها، مديران اجرايي، مديران ارشد ما برنامه داشته باشند كه بدانند چه كار كنند. سقزچي با انتقاد از روند مديريتي در كشور ما ادامه ميدهد: الان در كشور ما مد است كه مدير جديد كاملاً كارهاي مديران قبلي را زير سؤال ميبرد، چند سال را از دست ميدهد و دوباره ميرسد به همان نكات انتهايي مدير قبلي و ديگر زمانش تمام شده است. من به هيچ فرقه و گروهي كاري ندارم، ولي اين يكي از اشتباهات تكراري مديران اجرايي كشور ما است. ما در بحث مديريت دانش ميگوييم بايد از تجربههاي تكراري استفاده كنيم. دانشگاهها و آموزش عالي را كه مهد علم هست نبايد عوامانه مديريت كنيم. بايد سعي كنيم مباحث علمي، علمي مديريت شوند. در حالي كه امروز متأسفانه مباحث علمي ما سياسي و عوامانه اداره ميشوند و اين به بدنه نظام و وجهه علمي بينالمللي كشور ضربه ميزند. فكر ميكنم اين سند بهتر از بيسند بودن است. اين سند را بپذيرند، كارهاي اولويتدار را بر اساس آن آغاز كنند، سپس هر نقطهنظري دارند را اصلاح، تكميل و مطرح كنند. اين كار خيلي بهتر از اين است كه يكدفعه بيش از 11 هزار نفر- ساعت كار را كنار بگذاريم و باز از صفر شروع كنيم.
از طرفي بنا به گفته حجتالاسلام روحالله شاطري، دبير شوراي اسلامي شدن دانشگاهها براي افزايش ضمانت اجرايي، نظامهاي چهارگانه آموزشي، پژوهشي، فرهنگي تربيتي و مديريت طراحي و تدوين شد كه براساس آن متوليان هر بخش مشخص باشند و همچنين سند از تمركز و انسجام برخوردار باشد.
اما همانطور كه گذشت، پرسوجوها حاكي از اين است كه نظرات سياستگذاران در اين رابطه به اجرا نزديك نشده است. به طوري كه اين تناقضات نگرانيها را در زمينه اجراي سند دانشگاه اسلامي ميان صاحب نظران افزايش داده است؛ چه زماني كه برداشت اشتباه تفكيك جنسيتي و پالايش اساتيد به اسم دانشگاه اسلامي تمام شد، چه زماني كه قرار بود با اصلاح و بازنگري سند، جامعه شاهد برداشت اول آن در سال 1404 باشد.
حالا معلوم نيست اين فاصله بين سياستگذاران و مجريان از كجا سرچشمه ميگيرد و تا كجا ادامه خواهد داشت. سندي كه در ابتدا با اين چالشها مواجه است چطور خواهد توانست عزم ملي را براي اجراي مؤثر جلب كند؟ و آيا دانشگاه اسلامي از دست اين حاشيهها رهايي مييابد يا خير؟!
كارشناسان ابراز اميدواري ميكنند كه نگرانيها براي ابتر ماندن اين سند در اجرا و بينتيجه ماندن آن در دانشگاهها از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي و مجموعه آموزش عالي جدي گرفته شود.
