نخستين بار مردادماه سال ۸۶ بود كه نام اتوبوسهاي BRT به گوش تهرانيها رسيد. در حالي كه اتوبوسهاي تهران تا اوايل دهه ۸۰ مكعب مستطيلهايي كثيف با ظاهري نازيبا بودند كه نفس تردد در معابر شهر را نداشتند و مسافران را خسته ميكردند، از سال ۸۴ آرام آرام جاي خود را با اتوبوسهاي مدرن روز دنيا عوض كردند. در اين ميان با ورود سامانه BRT اتوبوسهاي كولردار و زيبا كه شهروندان استفاده از آنها را به دليل رفاه عمومي در كنار حركت سريع و عدم توقف در گرههاي ترافيكي ترجيح ميدهند، هم بر وسايل نقليه عمومي پايتخت اضافه شد. البته به رغم مصوبه مجلس در تبصره ۱۳ درخصوص حمايت از سامانههاي اتوبوسراني توسط دولت، شهرداري تهران مجبور به خريد اتوبوسهاي دوكابين خارجي از محل اعتبارات خود شد. مهمترين شاخصه اين اتوبوسها وجود درهاي اتوبوس در سمت چپ بود.
بدين ترتيب نخستين سامانه اتوبوسهاي تندرو از آزادي تا تهرانپارس در ۲۶ ايستگاه آغاز به كار كرد و حالا پس از گذشت حدود شش سال هشت خط BRT در پايتخت فعال است كه مسير سامانه اتوبوس تندرو تهران در خط اول داراي ۱۸ هزار و ۷۰۰ متر طول است و غرب تهران را به شمال شرق آن متصل ميكند. طي كل اين مسير به طور عادي يك ساعت به طول ميانجامد. همچنين تمام تقاطعها به سامانه چراغ راهنمايي هوشمند مجهز شدهاند تا اتوبوس در پشت چراغ راهنمايي نماند.
با توجه به ورود سري جديدي از واگنهاي مترو و افزايش ناوگان و خطوط اتوبوسهاي BRT در پايتخت مسئولان امر پيشبيني ميكنند مهرماه امسال حدود ۸۵۰ هزار نفر به ظرفيت ناوگان حمل و نقل عمومي افزوده ميشود، اين در حالي است كه بيش از ۶۰ درصد جابهجاييهاي تهران با وسايل نقليه عمومي صورت خواهد گرفت. اين مسئله ميتواند گامي ديگر به سمت كاهش ترافيك و معضلات ناشي از آن مانند آلودگي هوا و آلودگي صوتي باشد. خطوط اتوبوسهاي BRT با وجود آنكه تنها ۴ درصد از شبكه خطوط را تشكيل ميدهند در حال حاضر روزانه بيش از ۲ ميليون مسافر را در شهر جابهجا ميكنند.
توسعه حمل و نقل عمومي در شهر
از سال ۸۶ تا پايان سال ۸۹، پنج خط BRT با طول تقريبي ۸۵ كيلومتر به بهرهبرداري رسيد كه اين ميزان در سال ۹۰ با افتتاح خط ۱۰ اين سامانه به ميزان ۱۲ كيلومتر و امتداد يافتن
خط ۴ از ميدان جمهوري تا پايانه جنوب به ۱۰۴ كيلومتر و شش خط رسيد اما استقبال شهروندان از اين سامانه حمل و نقلي سبب شد خط ۵ BRT به عنوان هفتمين خط سامانه اتوبوسهاي تندرو در روزهاي پاياني شهريور ماه در مسير رسالت- آرژانتين آغاز به كار كند. درمجموع در طول اين چند سال با استقبال شهروندان از اين سامانه شهرداري تهران هم براي رفاه بيشتر شهروندانش تلاش كرد و خطوط BRT را در سطح پايتخت گسترش داد تا جديدترين خط BRT، اكنون روزانه بيش از ۱۲۰ هزار مسافر را جابهجا كند. در همين راستا هشتمين خط BRT از پايانه مسافربري جنوب تا پايانه خاوران و نهمين خط در بزرگراه صدر نيز به زودي راهاندازي خواهند شد.
خط ۸ اتوبوسهاي تندرو يك خط تقاطعي است. اين خط در تقاطع با خط ۴ و خط ۳ خواهد بود كه از اين طريق دسترسي شهروندان به نقاط شمالي شهر نيز ممكن خواهد شد كه اين همان شبكه كارآمد حمل و نقل و ترافيك خواهد بود.
مسير خط ۹ BRT در بزرگراه صدر به گونهاي است كه اين خط از تقاطع بزرگراه امام علي(ع) با بزرگراه صدر آغاز ميشود و در ادامه مسير از بزرگراههاي مدرس، چمران و يادگار امام ميگذرد و به شهرك غرب ختم ميشود.
دهمين خط سامانه اتوبوسهاي تندرو نيز در آيندهاي نزديك در بزرگراه امام علي(ع) راهاندازي خواهد شد كه با بهرهبرداري از اين خط شبكه حمل و نقل عمومي بر اساس طرح جامع حمل و نقل ترافيك شهر تهران به اتمام خواهد رسيد. براي مسير BRT در بزرگراه امام علي(ع) تا شهرري ۳۳ ايستگاه در نظر گرفته شده است. اين در حاليست كه راهاندازي يك خط اتوبوس تندرو در بزرگراه همت نيز در دست مطالعه كارشناسان است.
همه چيز در خصوص خطوط ۱۰ گانه مترو
۱۶ اسفندماه سال ۷۷ بود كه متروي تهران به طور رسمي با افتتاح و بهرهبرداري از قطار سريعالسير تهران- كرج كار خود را آغاز كرد. پس از گذشت ۱۵ سال با چهار خط فعال (كه با افتتاح بخشي از خط 3 به پنج خط افزايش يافته) ركورد جابهجايي روزانه بيش از دو و نيم ميليون سفر در روز را به ثبت رسانده است. حمل و نقلي پاك و ايمن كه به رغم همه مشكلاتي كه بر سر راه گسترش خطوطش وجود دارد، همواره به عنوان بهترين راهحل براي كاهش ترافيك و آلودگي هواي كلانشهر تهران مطرح بوده است. تا قبل از سال ۸۴ تهران تنها داراي سه خط نيمه كاره مترو بود كه تعداد اندكي از شهروندان را در طول روز جابهجا ميكرد. تا قبل از سال ۸۴ مترو تهران درمجموع توانايي جابهجايي ۲۱۴ ميليون نفر را داشته است در حالي كه اين رقم تا پايان سال ۹۰ به ميزان حدود ۲ ميليارد نفر رسيده است.
قطار متروي تهران روي ريل پيشرفت
كلانشهر تهران تا پايان سال ۸۳ داراي ۷۹ كيلومتر خط مترو و نيز ۳۶ ايستگاه بوده است كه اين ميزان تا پايان سال ۹۰ به ۱۳۵ كيلومتر و ۸۴ ايستگاه افزايش پيدا كرده است. به طوري كه در سال ۸۳ شبكه مترو تهران داراي ۴۰ كيلومتر تونل در خط ۵ بوده كه اين رقم در سال ۸۴ و ۸۵ بدون تغيير بوده و در سال ۸۶ به ۴۲ كيلومتر افزايش يافت. در سال ۸۹ يك كيلومتر ديگر به طول خط ۵ اضافه شد.
در سال ۸۳ خط ۲ مترو داراي ۱۱ كيلومتر بود كه اين خط در سال ۸۴ به ۲۱ كيلومتر افزايش پيدا كرد و در سالهاي ۸۷ دو كيلومتر و در سال ۸۹ نيز دو كيلومتر ديگر به اين خط اضافه شد تا درنهايت طول خط۲ مترو به عدد ۲۶ كيلومتر برسد.
خط يك نيز در سال ۸۳ داراي ۲۸ كيلومتر تونل مترو بود كه بين سالهاي ۸۴ تا ۸۷ اين رقم بدون تغيير مانده است. اما در سال ۸۸ با ۴۶ كيلومتر افزايش، در سال ۸۹ با چهار كيلومتر و در سال ۹۰ با يك كيلومتر به ميزان ۳۹ كيلومتر افزايش يافت. تاريخ تولد خط ۴ مترو نيز به سال ۸۷ بازميگردد و تا قبل از آن نشاني از اين خط در شبكه ريلي درون شهري تهران نبوده است. در اين سال چهار كيلومتر آن به بهرهبرداري رسيد و به ترتيب در سال ۸۸ به ۷، در سال ۸۹ به ۱۸ و در سال ۹۰ به ۲۱ كيلومتر ارتقا پيدا كرد. در بررسي آماري وضعيت كنوني مترو پايتخت بايد گفت، در حال حاضر قطارهاي مترو در خطوط يك، دو، چهار؛ پنج و خط سه در مجموع مسيري بيش از ۱۸۳ كيلومتري را طي ميكنند كه روزانه از ساعت ۵ و ۳۰ دقيقه صبح تا ۲۲ و ۳۰ دقيقه شب به استثناي خط پنج كه تا ساعت ۲۳ و ۵ دقيقه شب ادامه دارد، به هموطنان خدمترساني ميكنند.
