آتلانتيك- اگر شركتي مانند كوكا كولا كاري را ميكرد كه سازمان ملل انجام داد، سرانش احتمالاً تحت تعقيب قرار ميگرفتند؛ سازمان ملل موجب شيوع وبا در هائيتي شد، وبايي كه ۸ هزار نفر را كشت و ۶۴ هزار نفر ديگر را بيمار كرد؛ و علت آن عدم رعايت موازين بهداشتي توسط كاركنان اين سازمان بود. هر سازمان ديگري به جاي سازمان ملل بايد پاسخگوي مردم و جوامع بينالمللي و دادگاهها ميبود. اما براي سازمان ملل و سرانش شرايط متفاوت است، آنها پاسخگو نيستند.
جاناتان كاتز، خبرنگار مشهور، در كتاب جديدش به نام «كاميون بزرگي كه رد شد» عامل شيوع وبا در هائيتي در سال ۲۰۱۰، پس از زلزله مرگبار، را اقدامات مأمور صلح سازمان ملل در نزديكي رودخانه آرتيبونايت در اين كشور مينامد. پيش از اين حدود يك قرن وبا در هائيتي ديده نشده بود. برايان كانكنون، مدير مؤسسه عدالت و دموكراسي در هائيتي ميگويد به طور متوسط وبا سالانه جان هزار نفر را در اين كشور ميگيرد و اين آمار تا ريشه كن شدن كامل وبا ادامه خواهد يافت.
برايان كانكنون از وكلاي مدافع هائيتي در شكايتش عليه بيل كلينتون، رئيس سابق سازمان ملل در هائيتي، است. فرستاده سازمان ملل در هائيتي پذيرفته كه مأموران صلح اين سازمان موجب شيوع وبا در كشور بوده است.
اما خود سازمان ملل هرگز اين اتهام را نپذيرفته و همواره تلاش كرده خبرنگاران را از پيگيري اين موضوع باز دارد.
هفته گذشته سازمان ملل متحد اعلام كرد كه مطابق قوانين اين سازمان مصونيت داشته و پيگيري شكايات هائيتي ممكن نيست. سازمان ملل مطابق قوانين دادگاههاي بسياري از كشورها از مصونيت قضائي برخوردار است. معاون حقوق مدني سازمان ملل در نامهاي به كانكنون گفته بررسي شكايات هائيتي الزاماً به بازبيني امور سياسي و سياستگذاريهاي موجود نياز دارد. به اعتقاد سازمان ملل، ورود زباله و فضولات انساني به رودخانه در كشور و بازده هائيتي تحت نظر حافظان صلح اين سازمان، بيشتر يك سياست عمومي است و به قوانين خصوصي مربوط نميشود و اين بدين معناست كه سازمان ملل مجبور به تشكيل ساختاري داخلي و قانوني براي رسيدگي به شكايت هائيتي نيست.
سازمان ملل تنها از محدوديتهاي قانوني انگشتشماري پيروي ميكند و اين محدوديتها بررسي شيوع وبا را در بر نميگيرد؛ و دليلش بسيار ساده است، اين سازمان مجبور نيست اين كار را انجام دهد.
آنچه در نامه سازمان ملل ذكر نشده اين است كه مصونيتهاي قضائي اين سازمان در برابر قوانين داخلي و بينالمللي تنها بهانهاي است براي نپرداختن به شكايات و غرامتخواهيها.
اين غيرمنطقي است كه انتظار داشته باشيم يك سازمان به قوانيني فراتر از حيطه محدوديتهايش گردن نهد؛ و در مورد هائيتي، سازمان ملل از امكاناتش استفاده كرد تا پاسخگوي شكايات مطرح شده نباشد. ممكن است اميدوار باشيم سازمان ملل كه براي تأكيد برايمان به كرامت و ارزش انسانها تشكيل شده، كمتر مزدور و برده آبروي خود باشد. هرچه باشد سازماني است قابل احترام و آبرومند كه قرار است مدافع حقوق مردم باشد و اختلافات دنيا را حل كرد، راه حل بيابد و پاسخگو باشد!
مصونيت قضائي اهداف بزرگ سازمان ملل را كوچك جلوه ميدهد و كيفيت اعمالش را پايين ميآورد. نمونه هائيتي نشان ميدهد كه سازمان بزرگي مانند سازمان ملل متحد نيز اگر مورد نظارت و بازبيني جدي خارجي قرار نگيرد، از اهداف اوليه خود دور شده و به بيراهه كشيده ميشود.
