سينما چقدر درآمد دارد؟ اين سؤال ممكن است از سوي يك دانشآموز، يك كارمند، يك معلم و حتي يك خانم خانهدار مطرح شود. بالاخره جاذبه شهرت در سينما بايد همراه با ثروت باشد تا بتواند عدهاي را به خود جذب كند. سينماي ما كه معمولاً بودجهاش را از راههاي مختلفي به دست ميآورد، اما بخشي از آن را هم به صورت مستقيم و از طريق بليتفروشي كسب ميكند. اگر بخواهيم با فاكتور گرفتن از اين چند روزه پاياني سال، نگاهي به كليت فروش سينماي ايران طي سال گذشته داشته باشيم، متوجه ميشويم با وجود همه نابسامانيها هنوز هم برخي از فيلمها وجود دارند كه توانستهاند ميزان فروش خود را از سطح متوسط و عادي به خوب و خيلي خوب برسانند و از بازار تقريباً بيرمق سينماي كشور، ناني به دست آورند.
چرا نميشود بر درآمد ماه اسفند حساب كرد؟هرچه به آخر عيد نزديك ميشويم، شور و هيجان رسيدن نوروز و آغاز سال جديد بيشتر از گذشته در جامعه ديده ميشود. در اين روزهاي پاياني سال همه مشغول اين هستند كه كارهاي ناتمامي را به انجام برسانند و مقدمات عيد نوروز را فراهم كنند، به همين خاطر كمتر كسي را ميتوان يافت كه وقت آزادش آنقدر باشد كه بخواهد به سينما برود و از اوقات فراغت پاياني سال خود، به اين نحو استفاده كند. به همين خاطر معمولاً سينماها در پايان سال خلوت و كم مشتري ميشود. خود اهالي سينما هم به اين فصل اكران زياد توجهي ندارند و هيچ وقت پيش نيامده كه فيلمي به فروش و خوب در اين ماه به اكران در آيد. مگر اينكه واقعاً اتفاق خاصي رخ داده باشد. در ماه اسفند پردههاي سينما را به فيلمها باقيمانده از گذشته و ته ماندههاي سال اختصاص ميدهند تا كسي از اينكه فيلمش اكران نشده است ناراضي نباشد. به همين دلايل و شايد دلايل ديگر، آمار فروش اسفندماه سينماها آنقدر چشمگير نبوده است كه بتواند تأثير چنداني در كليت فروش سينما داشته باشد.
درآمد سينما در سال ۹۱درآمد سينماهاي كشور در سال ۹۱ كه دو هفتهاي به پايان آن باقي مانده است، طبق آمار ارائه شده از سوي خبرگزاري ايسنا در حدود ۱۹ ميليارد تومان است. اين رقم از حاصل فروش گيشهاي فيلمها به دست آمده است. در صورتي كه درآمد ناشي از شبكه خانگي نمايش نيز رقم قابل توجهي است كه در اين آمار ديده نشده. اما رقم ۱۹ ميليارد نشاندهنده همه بليتهايي است كه ما خريدهايم و در سالنها به نمايش فيلم نشستهايم. رقمي كه شايد در مقايسه قيمت متوسط ۴ هزار تومان براي هر بليت نميتواند زياد چشمگير باشد. امسال بنا به تصميم اتخاذ شده قيمت بليت سينماها با رشد ۲۰ درصدي روبهرو شد. افزايش قيمت بليتها با آنكه به منظور جبران كسر درآمد سينما و با هدف افزايش كيفيت خدمات سالن سينماها صورت گرفت اما در عمل نه سينماي ايران توانست از اين افزايش قيمت به سود قابل توجهي دست يابد و نه هيچ سالن سينمايي با افزايش قيمت بليتها اقدام به نوسازي خود و بهبود خدمترساني به تماشاگران فيلمها نمود. بنا به گزارش ايسنا، امسال هشت فيلم توانستند ميزان فروش خود را از يك ميليارد تومان فراتر ببرند كه در اين ميان پنج فيلم با فروش در تهران توانستند به ارقام بالاي يك ميليارد دست يابند و سه فيلم ديگر نيز از مجموع فروش تهران و شهرستانها، توانستند نام خود را در باشگاه ميليارديهاي سينماي ايران به ثبت برسانند. با آنكه امسال هشت فيلم توانستند فروش ميلياردي داشته باشند اما با مقايسه با سال ۹۰ كه ۹ فيلم از مرز يك ميليارد فراتر رفته بود و با عنايت به افزايش قيمت در امسال ميتوان گفت كه ما امسال كمتر از سال گذشته به سينما توجه نشان دادهايم و سعي كردهايم كه سرگرميهاي جديدي را جايگزين سينما كنيم. سال گذشته در مجموع فروش فيلمهاي ميلياردي به رقم ۲۲ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان رسيد اين در حالي است كه سينما امسال تنها ۱۹ ميليارد كسب درآمد داشته است. اين اختلاف سطح كه با وجود افزايش قيمت بليت امسال به دست آمده، از سراشيبي سينما و پيشروي به سمت ركود خبر ميدهد.
چه فيلمهايي در سال ۹۰ خوب فروختندسينماي ايران در سال ۹۰ از اين شانس برخوردار بود كه داراي چند كمدي بهفروش در ليست فيلمهايش بود. در رأس اين فيلمها ميتوان از «اخراجيهاي ۳» نام برد كه دهنمكي بعد از دو قسمت اول كه فروشهاي ميلياردي داشتند با ارائه ضلع سوم اخراجيها توانست با ميزان فروش حدود ۶ ميليارد توماني، نام سهگانه اخراجيها را به عنوان پر فروشترينهاي سينماي ايران و خودش را به عنوان پولسازترين كارگردان ايراني به ثبت برساند. بعد از آن نوبت به رامبد جوان رسيد كه با كمدي اجتماعي «ورود آقايان ممنوع» در مجموع به فروش ۵ ميليارد و۱۰۰ ميليوني رسيد. اين كارگردان نيز نشان داد كه ميتواند رگ خواب ببيندگان ايراني را تشخيص دهد و آنها را براي تماشاي فيلمش مجاب كند. «جدايي نادر از سيمين»، يكي از معدود فيلمهاي اجتماعي غيرطنزي بود كه توانست فروش ميلياردي را تجربه كند. فيلم فرهادي كه در آن روزها به هر فستيوالي ميرفت دست خالي برنميگشت، در داخل كشور با فيلم اخراجيهاي ۳ رقابتي را براي كسب بيشترين ميزان فروش داشت. رقابتي كه شايد در تهران بسيار پاياپاي بود اما در شهرستانها با پيروزي مقتدرانه اخراجيها به پايان رسيد. «شيش و بش» ديگر فيلم كمدي باشگاه ميليارديها بود. اين فيلم كه حضور امين حيايي و محمدرضا گلزار به عنوان دو بازيگر جوان پسند سينما را در خود داشت در مجموع فروش ۲ ميليارد و ۲۰۰ ميليوني داشت. «سعادت آباد» ساخته مازيار ميري بعد از فيلم جدايي نادر از سيمين دومين فيلم غيركمدي پرفروش بود. اين فيلم توانست فروش خود را به رقم يك ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان برساند. «اخلاقتو خوب كن» با بازي رضا عطاران كه با فيلم ورود آقايان ممنوع به باشگاه ميليارديها وارد شده بود، در مجموع به فروش يك ميليارد و ۳۰۰ ميليون تومان رسيد، «زنان ونوسي، مردان مريخي» كمدي ديگري بود كه با فروش يك ميليارد و ۳۰۰ ميليون توماني در مجموعه ميليارديهاي سال ۹۰ حضور داشت. «يه حبه قند» ساخته رضا ميركريمي هم فروشي يك ميليارد و ۲۵۰ ميليون توماني داشت و در آخر فيلم «اسب حيوان نجيبي است» به كارگرداني عبدالرضا كاهاني و باز هم با حضور رضا عطاران رقم فروش خود را به يك ميليارد و ۱۰۰ ميليون رساند كه مجموعه ۹ فيلم ميلياردي سال گذشته تكميل شوند.
اعضاي باشگاه ميليارديها در سال ۹۱امسال از همان اكران نوروزي سينما دچار اتفاقاتي شد كه براي برخي از فيلمها بسيار پر سود بود اما در مجموع آثار بدي را براي سينماي كشور به همراه آورد. اكران نوروزي سال ۹۱ با حضور سه فيلم جنجالي «خصوصي»، «گشت ارشاد» و « قلادههاي طلا» آغاز شد. اتفاقاتي كه براي دو فيلم خصوصي و گشت ارشاد به وجود آمد باعث شد تا عمر اكران هر دو فيلم بسيار كوتاه و ابتر باشد اما در همين مدت كوتاه، فيلم «گشت ارشاد» توانست با فروش يك ميليارد و ۵۰۰ ميليون توماني اولين فيلمي باشد كه فروش خود را در سال ۹۱ به رقم يك ميليارد تومان برساند. فيلم «گشت ارشاد» به كارگرداني سعيد سهيلي به دليل پرداختن به موضوعي حساسيت برانگيز مخالفان زيادي داشت، مخالفاني كه فشار زيادي براي پايين كشيدن فيلم از پرده سينماها به خرج دادند و همين فشارها به صورت مستقيم باعث تشويق مردم عادي براي تماشاي فيلم شد به طوري كه در مدت زمان كوتاه اكران فيلم از مرز يك ميليارد عبور كرد و در حالي به پايان اكران خود رسيد كه اين فيلم در شهرستانها اكران نشد و در تهران هنوز مردم در پشت در سينماها صف كشيده بودند. اما ديگر فيلم ميلياردي اكران نوروزي امسال «قلادههاي طلا» بود. اين فيلم لقب سياسيترين فيلم تاريخ سينماي ايران را با خود يدك ميكشد و به حوادث بعد از انتخابات رياست جمهوري سال ۸۸ ميپردازد. فيلم با آنكه در عرصه سياسي مخالفان سختي پيدا كرد، اما همين حساسيت باعث شد تا فيلم ابوالقاسم طالبي بتواند مجموع فروش تهران و شهرستان خود را به رقم ۳ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان برساند. رقمي كه براي يك فيلم كه غير كمدي در سينماي ايران، فوقالعاده بود و نشاندهنده تمايل مردم به ديدن موضوعات جديد در سينما بود. «نارنجي پوش» ساخته داريوش مهرجويي كه با فاصله رفتن از سينماي گذشته خود فيلمي را ساخت كه كمتر نشانهاي از آثار سابقش را ميتوان در آن ديد. «نارنجي پوش» در اكران دوم نوروزي به سينماها آمد و به فروش يك ميليارد و ۷۰ ميليوني رسيد. «تو و من» نيز امسال به فروش يك ميليارد و ۴۰۰ ميليون توماني رسيد. فيلمي كه توانست با مجموع فروش تهران و شهرستان خود را از مرز ميليارد عبور دهد. شايد تنها دليل ديده شدن اين فيلم حضور گلزار بود كه وي هم نشان داده از آن اعتبار سابق براي جذب دختران و پسران جوان ديگر برخوردار نيست. «خوابم مياد» و يك حضور ميلياردي ديگر از رضا عطاران با بازي متفاوت اكبر عبدي. اين فيلم با آنكه توسط حوزه هنري تحريم و از نظر تعداد سينماها با مشكل روبهرو شد، اما فروش ۲ ميليارد و۹۰۰ ميليوني داشت تا بعد از «قلادههاي طلا» سومين فيلم پرفروش سال باشد. اما عنوان پر فروشترين فيلم سال به فيلم «كلاه قرمزي و بچه ننه» تعلق ميگيرد. زوج هنري طهماسب و جبلي كه هر ۱۰ سال يكبار به سراغ كلاه قرمزي ميروند، هر بار هم با فروشهاي عالي به كار خود پايان دادند. كلاه قرمزي و بچه ننه توانست با فروش ۵ ميليارد و ۵۰۰ ميليون توماني به تنهايي در رأس پرفروشهاي سال ۹۱ بنشيند. موفقيت كلاه قرمزي و مقايسه آن با فروش پاياني فيلم گلزار نشانههاي فراواني به همراه داشت. نشانههايي از لزوم تغيير درتعريفمان از بازيگر پولساز يا به اصطلاح سوپر استار بود.
«من مادر هستم»، ساخته فريدون جيراني كه از همان ابتداي نمايشش و نوع نگاه فيلمساز به پديده خيانت و بحث قصاص واكنشهاي تندي را از جمله تحصن در روبهروي وزارت ارشاد به همراه آورد. با آنكه اين فيلم از پردهها پايين نيامد، اما تجربه قبلي نشان داد فيلمهاي خصوصي و گشت ارشاد باعث شد تا مردم به ناگاه براي ديدن فيلم هجوم آورند. «من مادر هستم» نيز در مجموع به فروش يك ميليارد و ۴۰۰ ميليوني رسيد. بسياري معتقدند كه «ضد گلوله» نشانههاي زيادي از فيلمهايي چون ليلي با من است و اخراجيها با خود دارد. اين فيلم با فروش يك ميليارد توماني خود را به زحمت به باشگاه ميليارديها رساند.
سال ۹۲ چه خواهد شد؟چند روز قبل از تغيير سال، فيلمها اكران نوروزي خود را آغاز ميكنند. به اين ترتيب رسماً سال سينمايي آغاز ميگردد. جشنواره فيلم فجر امسال را به خاطرچند فيلم خوب حاضر در آن بايد بهتر از جشنواره دوره سيام دانست. حضور فيلمهايي كه ميتوانند تماشاگران را به سالنهاي سينما بكشانند. امسال حضور كارگردانان نسل جوان سينماي ايران و پرداختن به موضوعات نو، نويد يك سال خوب را براي سينماي ايران ميدهد. با آنكه بايد منتظر بود و ديد در سال آينده كه همراه با رخدادهاي سياسي – اجتماعي چون انتخابات دوره يازدهم رياست جمهوري است، سينما دچار چالش ميشود يا در يك روند مثبت به جلو خواهد رفت. حداقل تمايز سينما در سال آينده با امسال اين است كه براي سال بعد فيلمهايي وجود خواهند داشت كه پتانسيلهاي فروش را دارند و در شرايط خوب ميتوانند به راحتي به فروشهاي ميلياردي دست پيدا كنند. البته سياستهاي فرهنگي دولت يازدهم را نيز بايد در نظر گرفت. سياستهايي كه ميتواند باعث رونق بخشي به هنر هفتم شود يا كه آن را به گوشهاي براند. پيشبيني سال ۹۲ براي سينما تا حد زيادي پيچيده و تابع شرايط روز است كه بايد اميدوار بود تغيير و تحولات آن در مسير بهبود سينما و خروج آن از بحران مالي فعلي باشد. روندي كه قطعاً محتاج آشتي دوباره مردم با سينماست.
