یزدان ، بازارچه ای که قرار بود گمرک شود اما امروز حتی همان فعالیت نیم بندش هم در خطر تعطیلی قرار گرفته، احتمال تعطیلی قطب اقتصادی شهرستان زیرکوه آن هم پس از مصوبه جدید گمرک کشور ، یک اتفاق تلخ برای مردم این منطقه است که همه را نگران کرده ،نگران از دست دادن این موقعیت استراتژیک که مرکز مبادلات تجاری با افغانستان بود و علاوه بر آن تعداد زیادی در این بازارچه مشغول به کار هستند که تعطیلی آن می تواند پیامدهای منفی زیادی در این شهرستان داشته باشد از مشکلات اقتصادی تا مخاطرات امنیتی اما گویا در مرکز استان تصمیم دیگری گرفته شده ، تصمیم برای از رونق انداختن بازارچه یزدان و در مقابل گسترش گمرک تازه تاسیس ماهیرود بیرجند ، تصمیمی که مدیر کل گمرک آن را به خاطر تقاضای طرف افغانی برای انجام مبادله کالا از ماهیرود عنوان می کند اما در مقابل گفته می شود این تنها یک بهانه است برای به حاشیه بردن گمرک یزدان.
*اقتصاد زيركوه نابود مي شود
به گفته مسئول بازارچه یزدان در حدود ۱۰۰ نفر در قالب غرفه دار، فروشنده و کامیون دار، بطور مستقیم و ۵۰۰ نفر هم بطور غیر مستقیم در این منطقه مشغول به کار هستند و از طرف مقابل روزانه ۴۰۰نفر کارگر افغانی در بازارچه کار می کنند.
رئیس بازارچه مرزی یزدان با اشاره به قدمت این بازارچه و رونق آن در سالهای گذشته از مصوبه اخیر گمرک کشور ابراز نگرانی کرده و گفت: «اگر چاره ای اندیشیده نشود مردم مرز نشین شهرستان زیرکوه که تمام بدی های مرز را تحمل میکنند از این ویژگی خوبش بی بهره خواهند بود و موقعیت یزدان را از دست خواهیم داد.»
همچنین فرماندار شهرستان زیرکوه در گفت و گو با جوان چاره بعضی مشکلات را رایزنی های دیپلماسی با کشور افغانستان دانست و گفت: «بعضی از مشکلات بازارچه هم مربوط به داخل کشور است که متاسفانه به دلایلی به آن دامن می زنند! »
فرهاد فلاحتی رونق معیشت مرزنشینان را در دو سوی مرز در رونق بازارچه دانست و از چالش هایی که باعث فلج شدن بازارچه یزدان می شوند ابراز نگرانی کرد.
وی همچنین به مصوبه اخیر گمرک کشور مبنی بر اینکه صدور کالا تنها از گمرکات اصلی امکان پذیر خواهد بود، اشاره کرده و گفت: «با این مصوبه رونق اقتصادی بازارچه یزدان به حداقل خود می رسد .با توجه به این مصوبه غرفه دار باید ماشین حمل بارش را به مرکز استان ببرد تا آنجا تشریفات گمرکی انجام شود بعد برای صادرات به بازارچه ببرد. این کار قطعا هزینه بالایی خواهد داشت و به صرفه و صلاح بازرگانان نیست و آنها ترجیح خواهند داد بارشان را از معبر ماهیرود صادر کنند و این یعنی بسته شدن بازارچه مرزی یزدان . از گمرک استان انتظار داریم که با توجه به مصوبات قبلی و چارت سازمانی برای بازارچه ، مشکل را از کانال خود استان حل کند تاکور سوی امید مردم شهرستان زیرکوه خاموش نشود »
*تعطيلي تقصير افغاني هاست نه مركز استان!
با وجود این اعتراضات ، محمد علی خاشی مدیرکل گمرک خراسان جنوبی در گفت و گو با جوان ، تعطیل شدن قطب اقتصادی زیرکوه را اجتناب ناپذیر می داند:«طبق بخش نامه ی اخیر محصولات هر استانی باید در داخل همان استان مجوز خروج بگیرد که یکی از دلایل اصلی آن برای این که تراکم کار در مرز ها کاسته شود و فشار زیادی روی همکاران ما و تاجران در مرزها نباشد زیرا قبلا اکثر کامیون ها در مرز تشریفات گمرکی را انجام میدادند که این باعث می شد ماشین های زیادی معطل شوند و گاها بارهایی مثل تره بار در صف های گمرک فاسد و خراب می شد ، و خب این مصوبه هم به نفع تاجران و هم به سود کارمندان ما در مرزها بود و البته این اقدام در غرب کشور بسیار موفقعیت آمیز بود .»
با وجود صحبت هاي مديركل گمرك خراسان جنوبي سوال کلیدی اینجاست که در افکار عمومی مدیرکل گمرک و استاندار هستند که نمی خواهند بازارچه مرزی یزدان رونق پیدا کند و مایل هستند صادرات و واردات در ماهیرود بیرجند متمرکز شود و بازارچه ای با این قدمت باید تحت الشعاع یک بخش نامه قرار بگیرد و به این شدت فلج شود. با وجود اين شائبه ، مديركل با رد اين شنيده ها گفت:«ابدا اینطور نیست، هم از طرف گمرک و هم از طرف استاندار رایزنی هایی انجام شده و اصل هدف دولت هم بر اشتغال زایی مرزها است اما متاسفانه در جلسه ای که هفته گذشته با معاون استاندار افغانستان در ماهیرود داشتیم ایشان گفت تنها مرزی که از طرف افغانستان به رسمیت شناخته می شود ماهیرود است و صادرات و واردات از مرزهای دیگر از نظر افغانستان قاچاق محسوب می شود و چه بهتر که میگفتند یزدان را به رسمیت می شناسیم آنوقت تمام این امکاناتی که دولت در ماهیرود مستقر کرده در یزدان مستقر می کرد در واقع برای من خدمتگزار تمام مرزها از اهمیت یکسانی برخوردار هستند و اصل، کشور مقابل است که کدام بازارچه را به رسمیت بشناسد.»
صحبت هاي خاشي در حالي است كه قطب اقتصادی زیرکوه، بازارچه یزدان است و امید خیلی از مردم شهرستان زيركوه استان خراسان جنوبي به رونق این بازارچه می باشد، با وجود اين مسئله، مديركل گمرك در این باره گفت:«وقتی افغانستان، یزدان را رسمی نمیداند تمام تلاش ما یکطرفه و بی نتیجه خواهد بود هر چند ما خدمات زیادی در یزدان هم داشته ایم و هدف ما هم فقط و فقط اشتغال زایی در آن شهرستان بوده است اما تا این مشکل اساسی حل نشود سرمایه گذاری دولت در یزدان منطقی نیست.»
خاشي درخواست مسئولان شهرستان زيركوه را براي حل اين مشكل بي تاثير دانست:«مشکلات یزدان در داخل استان حل شدنی نیست در واقع اینکار وظیفه وزارت خارجه است که دولت افغانستان را متقاعد کند تا یزدان را به رسمیت بشناسد و ما فقط اجرا کننده تصمیمات گمرک مرکزی هستیم و مذاکره ی ما با گمرک افغانستان هم بی فایده است .»
صحبت هاي مديركل گمرك در حالي است كه جواد هروي نماینده قاینات و زیرکوه شدیدا پیگیر این موضوع است تا بازارچه یزدان را به گمرک تبدیل کند اما خاشي در اين باره اظهار داشت:«این اتفاق رخ نخواهد داد.طبق ماده ۱۰۶ برنامه پنجم که توسط نماینده های مردم در مجلس شورای اسلامی تصویب شده باید تا پایان سال ۹۲، سی درصد گمرکات کشور تعطیل شود و این به معنای آن است که کارهای زیر ساختی و کارشناسی انجام شده تا دولتمردان به این نتیجه رسیده اند که گمرک های ما زیاد است لذا پیش بینی می شود میل ۷۳ ، دوکوهانه و یزدان تعطیل شود و همه در ماهیرود متمرکز شوند .»
