مذاكرات ايران و ۱+۵ روز گذشته در آلماتي همان طور كه مقامات دو طرف در روز نخست مذاكرات اشارهاي بر توافق بر ادامه مذاكرات داشتند، پايان يافت اما اگرچه طرف ايراني بر «مثبت بودن» مذاكرات اذعان كرد، ۱+۵ با شكافي در موضعگيريها ظاهر شد، چنانكه روسيه و چين نيز مانند ايران بر مثبت بودن مذاكرات تأكيد كردند، اما با وجودي كه اطلاعات منابع غير رسمي نيز از مثبت بودن نگاه جناح غربي ۱+۵ در مذاكرات خبر ميدادند، چنين اظهار نظري در موضع گيريهاي آنان ديده نشد.
به گزارش «جوان»، دور دوم و پاياني مذاكرات ايران و ۵+۱ در آلماتي روز گذشته پايان يافت و براي نخستين بار طرفين بيانيه مشتركي پس از مذاكرات صادر كردند كه تنها نكته آمده در اين بيانيه همان تاريخ بعدي مذاكرات در آلماتي و البته جلسات كارشناسي در استانبول بود كه پيش تر از آن در نشستهاي خبري دو طرف نيز مطرح شده بود. طبق توافق دو طرف قرار شد جلسات كارشناسي در تاريخ ۱۸ مارس (۲۸ اسفند) و همچنين دور بعدي مذاكرات در تاريخ ۱۶ و ۱۷ فروردين ماه در روزهاي جمعه و شنبه در شهر آلماتي قزاقستان برگزار شود.
پيشنهادات «واقعبينانهتر» و «منطقيتر»
پس از پايان مذاكرات ديروز، سعيد جليلي، رئيس تيم مذاكره كننده كشورمان با ابراز خرسندي از مذاكرات انجام شده، اعلام كرد كه «برخي نكاتي كه در اين پاسخ مطرح شده نسبت به آنچه در قبل مطرح ميشد «واقعبينانهتر» بود و سعي شده بود كه در برخي موارد به ديدگاههاي ايران نزديك شود كه اين را مثبت تلقي ميكنيم. » البته دبير شوراي امنيت ملي كشورمان اين را هم گفت كه «تا رسيدن به نقطه مطلوب فاصله زيادي داريم.» رويترز به نقل از يكي از اساتيد دانشگاه تهران، سعيد جليلي را مذاكرهكننده سرسختي دانسته است كه حاضر به دادن امتيازات بزرگ به غربيها نخواهد شد.
درخواست تعطيلي فردو مطرح نشد
جليلي در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره اينكه غرب خواسته است غنيسازي اورانيوم در ايران كاهش يابد يا برخي از سايتهاي هستهاي بسته شوند نيز گفت: ما براي همكاريها همان طور كه در مسكو مطرح كرديم ديدگاههاي خود را گفتهايم. آنها در نشست قزاقستان به پيشنهاد ما در مسكو نزديكتر شدند. وي در ادامه نشست خبرياش در آلماتي افزود: ما غنيسازي خود را بسته به نيازمان ادامه ميدهيم چه ۵ درصد و چه ۲۰ درصد، اما موضوع همكاري و در اين زمينه كه بررسي كنيم همكاريها به چه صورت باشد، آنها امروز پس از هشت ماه به اين نتيجه رسيدند كه بايد گامهاي واقعبينانهتري را براي نزديك شدن به ايران تعريف كنند. خبرنگاري پرسيد آيا اين امكان وجود دارد كه ايران سايت فردو را تعطيل كند، كه جليلي گفت: سايت فردو يك سايت قانوني و كاملاً شناخته شده براي آژانس است. زير نظر آژانس كار ميكند. آژانس فعاليتهاي آن را بررسي ميكند و كاملاً طبق ضوابط آژانس فعاليتهايش را انجام ميدهد و بسته شدن آن هيچ توجيهي ندارد. اين درخواست را آنها هم نداشتند. (مشروح نشست خبري سعيد جليلي را ميتوانيد در صفحه ۵ بخوانيد.)
رضايت مخفي غرب
اما گروه ۵+۱ پس از پايان مذاكرات با شكافي در رويكردها ظاهر شد. از يك سو روسيه و چين بر مثبت بودن مذاكرات اذعان كردند و از سوي ديگر طرف غربي اين گروه به رغم اينكه منابع غير رسمي نزديك به آنها اعلام كردند كه از مذاكرات و توافقات شكل گرفته رضايت داشته، اما در موضع گيريهاي رسمي و رسانهاي اشارهاي به اين مسئله نكرد. وزارت خارجه چين ديروز اعلام كرد كه مذاكرات ايران و گروه ۵+۱ در آلماتي قزاقستان به شيوهاي صريح و سازنده برگزار شد. خبرگزاري رويترز هم نوشت: معاون وزير خارجه روسيه در پايان مذاكرات «آلماتي» اين گفتوگوها را «سودمند» توصيف كرد.
مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا اما با سخناني تلاش كرد توپ را در زمين ايران بيندازد و از ابراز رضايت از مذاكرات طفره رود. كاترين اشتون اظهار داشت: نسبت به نگاه مثبت طرف ايراني اميدوارم. ما تلاش بسياري كرديم تا به نتايج ملموسي برسيم و اعتمادسازي كنيم و پيش برويم. درست است كه آقاي جليلي نگاه مثبتي دارند، اما بايد به نتايج نگاه كنيم و ببينيم كارشناسان چگونه نظر ميدهند. وي پس از پايان مذاكرات ديروز گفت كه ۵+۱ طرحي اصلاح شده به طرف ايراني ارائه داده كه سازنده بوده و همچنين نگرانيهاي بينالمللي را در آن انعكاس ميدهد، در اين طرح اصلاح شده پيشنهادات ايران نيز لحاظ شده است.
البته كه گامهاي مدعي ۵+۱ براي رفع تحريمها عليه ايران در مذاكرات آلماتي با درخواست جالب گروهي از سناتورهاي امريكايي همزمان شد. فايننشال تايمز به نقل از سناتورهاي امريكايي گزارش داد:«ما به شدت از شما ميخواهيم تا همه اقدامات لازم را براي قطع توانايي ايران در استفاده از ذخاير ارزي يورو انجام دهيد.» ۳۶ سناتور امريكايي در نامهاي به هرمان ون رومپويي رئيس شوراي اروپايي، از اتحاديه اروپا خواستهاند تا به منظور افزايش فشارها عليه ايران، راه گريز اصلي ايران در سياستهاي تحريمي امريكا ـ اتحاديه اروپا را ببندند.
احتياط رژيم صهيونيستي
در اين ميان نگاه رژيم صهيونيستي به مذاكرات آلماتي جالب توجه است و با توافقات شكل گرفته ميان دو طرف هر چند اندك، بايد منتظر واكنشهاي جديدي از سوي اسرائيل بود. پايگاه صهيونيستي «عاروتصشوع» با اشاره به تاريخ جديد مذاكرات ميان ايران و ۵+۱، نوشته است: مذاكرات روز چهارشنبه در حالي پايان يافت كه شواهد نشان ميدهد برخي پيشرفتهايي در اين مورد حاصل شده است. روزنامه جروزالمپست اما در گزارشي از احتياط مقامات اسرائيلي در ابراز عقيده نسبت به مذاكرات ايران و ۵+۱ در آلماتي خبر داد، هرچند به نوشته اين روزنامه، آنها آمادگي ايران براي ارائه پيشنهاد به غرب را «نقشه» ميدانند.
۱+۵ تا نقطه مطلوب ايران فاصله زيادي دارد
بيانيه رسمي ايران در پايان مذاكرات آلماتي: با تشكر از دولت دوست و برادر قزاقستان براي مهمان نوازي گرم و ميزباني مناسب اين اجلاس و آرزوي موفقيت براي ملت قزاقستان و تشكر ويژه از رئيسجمهور نظر بايف به خاطر توجه ويژهاي كه به اين گفت وگوها داشتند. جمهوري اسلامي ايران شش ماه پيش در مسكو طرح جامعي را براي گفتوگوها ارائه كرد. اين طرح پنج محور براي همكاري داشت و اصول و اهداف گفت وگوها را تعيين كرده بود. قرار شد اين طرح بررسي و به ما پاسخ داده شود. روز گذشته طرف مقابل در پاسخ به ايران پيشنهاداتي را ارائه كرد كه اين پيشنهادات ناظر به برخي محورهاي طرح پيشنهادي جمهوري اسلامي ايران بود. برخي نكات كه در اين پاسخ مطرح شده نسبت به آنچه در قبل مطرح ميشد واقع بينانهتر بود و سعي شده بود كه در برخي موارد به ديدگاههاي ايران نزديك شود كه اين را مثبت تلقي ميكنيم. اگرچه تا رسيدن به نقطه مطلوب فاصله زيادي داريم. گروه ۵+۱ پيشنهاد كرد گامهاي ملموسي براي شش ماه آينده و در جهت اعتمادسازي متقابل برداشته شود و پيشنهادهايي نيز در اين زمينه ارائه شد. تأكيد جمهوري اسلامي ايران بر متوازن و هم زمان بودن گامها بود و اينكه پيشنهادها نبايد نافي حقوق جمهوري اسلامي ايران باشد. بر اين مبنا قرار شد در تاريخ ۲۸ اسفند جلسه كارشناسي در شهر استانبول و در تاريخ ۱۶ و ۱۷ فروردين جلسه با ۵+۱ در شهر آلماتي برگزار شود. اين گفت وگوها را گامي مثبت ميدانيم كه ميتواند با رويكردي سازنده و برداشته شدن گامهاي متقابل تكميل شود.
