كنگره امريكا در پاييز گذشته سازمان فدرال دفتر بودجه را تاسيس كرد تا آنكه هر دو حزب قادر به كنترل داراييهاي عمومي امريكا باشند. اين سازمان هشدار داده بود كه در صورت عدم دستيابي نمايندگان كنگره به توافقي بر سر بودجه ۲۰۱۳، امريكا به ركود تازهاي دچار ميشود. زمان گذشت و توافقي به دست نيامد. با نزديك شدن به روزهاي پاياني سال جاري ميلادي مهلت مقرر براي دستيابي به توافق نيز رو به پايان است و همين نيز باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، را مجبور كرد تا در ۲۷ دسامبر تعطيلات كريسمس خود را در جزاير هاوايي نيمه تمام رها كند و از آن سوي امريكا به واشنگتن بيايد تا رهبران كنگره را براي گفتوگو و يافتن راهحلي عاجل به كاخ سفيد دعوت كند. با وجود مدت زمان كوتاه به پايان دسامبر و سرآمدن مهلت توافق باقيمانده اما حضور اوباما در واشنگتن نيز گرهي از مشكل باز نكرد. ميچ مك كانل، رهبر اقليت جمهوريخواه در مجلس سنا، بعد از ديدار با اوباما گفت: «من شب گذشته هم به رئيسجمهور گفتم كه ما در انتظار پيشنهادهاي وي هستيم، اما حقيقت اين است كه مهلتي اندك براي ما باقي مانده و همان طور كه گفتم اين مذاكرهاي است كه بايد ماهها پيش صورت ميگرفت». اين سخن كانل تلقي دموكراتها را ثابت ميكند كه معتقدند جمهوريخواهان حاضر به نرمش در مذاكرات نيستند همچنان كه هري ريد، رهبر اكثريت دموكرات در مجلس سنا، در اين مورد گفت؛ «جمهوريخواهان همه چيز را رها كردهاند.»
سال گذشته هم امريكا شاهد چنين اختلافاتي بود اما سرانجام، جمهوريخواهان در كنگره گامي به عقب گذاشتند و درخواست وزارت خزانهداري براي بالا بردن سطح بدهي دولت را قبول كردند. اين بار، جمهوريخواهان عزم خود را جزم كردهاند تا به هر صورت كه شده رقيب دموكرات خود و به طور خاص دولت اوباما را به زانو درآورند. در واقع، اگر اوباما در انتخابات رياست جمهوري شش نوامبر در مقابل ميترامني شكست ميخورد، ديگر دليلي براي اين مباحثات وجود نداشت زيرا جمهوريخواهان مطمئن بودند سكان چهار سال بعد به دست همحزبي آنها است و لايحه بودجه فعلي اهميتي ندارد اما با پيروزي اوباما، وضع تفاوت اساسي كرد. اوباما لايحه بودجه را بر مبناي شعار انتخاباتي خود در مورد افزايش مالياتها با توجه به ميزان درآمد مالياتدهندگان تنظيم كرده و اين چيزي است كه هم رامني با آن مخالف شديد بود و هم جمهوريخواهان حاضر در كنگره حاضر به پذيرش آن نيستند. اوباما براي كاهش كسري بودجه از افزايش ماليات افرادي با درآمد ۲۰۰ هزار دلار در سال و خانوادههايي با درآمد ۲۵۰ هزار دلار در سال حمايت ميكند اما جمهوريخواهان مخالف اين افزايش هستند و افزايش عمومي ماليات و كاهش هزينههاي دولت را دنبال ميكنند. اوباما قبل از عزيمت به تعطيلات كريسمس گفته بود كه «اگر ما در مورد كاهش كسري بودجه جدي هستيم، اما همچنان در اموري مانند آموزش و پرورش و پژوهش كه براي رشد اقتصادمان مهماند حاضر به سرمايهگذاري هستيم و اگر در مورد حمايت از خانوادههاي طبقه متوسط جدي هستيم، قصد داريم از قشر ثروتمند امريكا بخواهيم ماليات بيشتري پرداخت كنند. من در مورد اين اصل سازش نخواهم كرد».
اوباما افزايش ماليات بر طبقه ثروتمند را براي حمايت از طبقه متوسط مطرح كرده تا بار كسري بودجه و كاهش هزينههاي دولت متوجه اين طبقه نشود. در مقابل اين، جمهوريخواهان حاضر نيستند تا ثروتمندان از جيب خود براي كاهش كسري بودجه خرج كنند و با اصرار بر تداوم معافيتهاي مالياتي وضع شده در زمان جورج بوش براي طبقه ثروتمند امريكا، معتقد به افزايش عمومي مالياتها هستند. نگرش كاپيتاليستي جمهوريخواهان در اين امر تا آنجا پيش رفته كه آنان حتي حاضر شدهاند تمام منافع امريكا را براي حمايت از ثروتمندان ناديده بگيرند. بايد توجه كرد كه مخالفت جمهوريخواهان با لايحه بودجه اوباما و دست نيافتن به توافقي تا پايان دسامبر باعث خواهد شد تا مكانيزم افزايش ماليات و كاهش هزينهها از اول ژانويه به طور خودكار اجرا شود. اجراي اين مكانيزم به اين معنا است كه مالياتهاي كاهش يافته قبلي به طور خودكار افزايش يافته كه در اين صورت، حدود ۹۰ درصد امريكا يا اكثر حقوقبگيران اين كشور بار افزايش ماليات حدود ۵۰۰ ميليارد دلاري را به دوش خواهند كشيد. كاهش هزينههاي دولت در حدود ۶۴۱ ميليارد دلار يا ۵/۴ درصد توليد ناخالص داخلي درست به معناي اجراي رياضت اقتصادي است كه در وهله نخست نرخ بيكاري در امريكا را به مرز ۱/۹ درصد و از سوي ديگر، رشد اقتصادي را به سطح منفي ۵/۰ درصد خواهد رساند. پيشبيني ميشود كه در اين صورت حدود ۲ ميليون نفر ديگر در امريكا از كار اخراج خواهند شد.
مسئله بدتر اين است كه دولت به دليل پر شدن سقف بدهي خود ديگر قادر به انتشار اوراق قرضه نخواهد بود و ديگر نميتواند در مقابل اين عواقب سياست حمايتي خود را اجرا كند. تمام اين شاخصها باعث شده كه همه ناظران معتقد به دورهاي سنگين از ركود اقتصادي و بيكاري گسترده در امريكا باشند و وضعي وخيمتر از چهار سال قبل را براي اوباما پيشبيني ميكنند. در هر حال، جمهوريخواهان با سرسختي اوباما را به سوي سنگينترين چالش ميكشانند، حتي به اين قيمت كه منافع ملي امريكا و معيشت مردم اين كشور به شدت تهديد شود. اين واقعيتي از نگرش كاپيتاليستي امريكا است كه چهره خشن خود را تنها به دليل حمايت از ثروتمندان و بازيهاي سياسي، به مردم اين كشور نشان داده است.
