يكي از پرسشهايي كه رهبر انقلاب در سخنراني خود در سفر به خراسان شمالي در باب سبك زندگي مطرح كرد، اين بود كه معماري و ساخت و سازهاي ما چقدر منطقي و عقلاني است؟ بيترديد، ساخت و سازها و شهرسازيهاي ما زماني ميتواند منطقي و عقلاني باشد كه برخاسته از فرهنگ ناب ما يعني فرهنگ ايراني- اسلامي باشد نه تقليد از سبك ساخت و سازها و معماري غربي.
دولت آبادي: رفع تكليفي و شعاري عمل كردهايم فريبرز دولت آبادي، دكتراي شهرسازي و استاد دانشگاه در اين ارتباط به گزارشگر اجتماعي «جوان» ميگويد: سبك زندگي و معماري و شهرسازي با يكديگر ارتباطي جدا ناشدني دارند. رفتارهاي فرهنگي و آداب و سنن بر شكل معماري تأثير ميگذارد و آنها هم بر آن اثرگذار هستند.
وي ميافزايد: با اينكه ما ايرانيان از آداب اسلامي هم بهرهمنديم اما به خاطر غفلت يا ناآگاهي از اين آداب، در حوزه فرهنگ عمومي دچار ضعفهايي هستيم. براي نمونه، در حوزه شهرسازي، ساخت و ساز و معماري هر چند طي سالهاي گذشته، وعدههاي زيادي براي تحقق معماري اسلامي- ايراني داده شده اما بيشتر شعارگونه يا رفع تكليفي بوده است.
به عنوان مثال، برخي افراد يا سازمانها براي آنكه بگويند بنايي كه ساختهاند سبك ايراني- اسلامي دارد، چند مورد قوس در پنجره يا چارچوب درها ايجاد ميكنند و بعد مدعي ميشوند كه ساخت و ساز مبتني بر فرهنگ اسلامي- ايراني بوده است!
دولت آبادي خاطر نشان ميكند: اگر دنبال اين هستيم كه ماجرا را حل كنيم بايد كار زير بنايي انجام داد. بنا بر فرمايشهاي رهبر معظم انقلاب، بايد سبك زندگي و شيوه آن بر هم منطبق باشند چيزي كه در حال حاضر، موضوعي فراموش شده در كشور است. اگر دنبال يك شهر اسلامي هستيم مقدمه آن يك فرهنگ اسلامي است. ما براي ترويج و نهادينه كردن فرهنگ شهرنشيني اسلامي چه كردهايم؟!
قرايي مقدم: ساخت و ساز به سبك غربي به توالتهايمان رسيده!
امانالله قراييمقدم، جامعه شناس و استاد دانشگاه هم در اين ارتباط به «جوان» ميگويد: ساخت و ساز، معماري و استفاده از سنن ملي و ميهني تأثير زيادي بر شيوه زندگي، رفتار، بينش و نگرش افراد و همچنين راه و سبك زندگي ميگذارد.
وي ميافزايد: سمبلهاي خياباني و نوع معماري خانهها در واقع آثاري از ميراث فرهنگي و گذشته است و خود نوعي نماد انساني به حساب ميآيند. نحوه ساخت و ساز و دكوراسيون درون خانه و نماهاي ظاهري بيترديد تأثير زيادي بر آرامش يا تنش فكري در جامعه و روي شهروندان دارد و در سبك زندگي و رفتار و كردار و تغيير شيوه زندگي تحولات بسياري را به وجود ميآورد.
قرايي مقدم خاطر نشان ميكند: تغييرات در طول زمان بر ذهن انسانها تأثير ميگذارد و در ذهن آنها نقش ميبندد. اما سؤالي كه مطرح است اين است كه آيا با الگو برداري از تمدن غربي اين امكان وجود دارد كه شيوه زندگي ما ايرانيان با فرهنگ غالب اسلامي تغيير مثبت كند؟ آيا ميتوان يك برج ۲۰ طبقه را براساس طرح قديم ساخت؟ شايد در نهايت بتوان پنجرهها را بزرگ ساخت اما همين پنجرهها هم در حال حاضر تقليدي از اروپاست؛ چون در آنجا آفتاب كم است بنابراين پنجرهها را بزرگ ميسازند. اين تقليد از غربيها به درون خانههاي ما هم رسيده است؛ از آشپزخانههايمان كه اوپن شده تا توالتهايمان كه فرنگي شده!
وي ميگويد: همانگونه كه رهبر بزرگ انقلاب فرمودهاند، ما در علم و تكنولوژي پيشرفتهاي زيادي داشتهايم اما در شيوه زندگي اجتماعي نيازمند تغييرات مثبت اساسي هستيم. در حال حاضر بسياري از ما فقط با تقليدات كوركورانه در حال گذر زمان هستيم.
اقليما: خانههاي غربي عامل از هم پاشيده شدن خانوادههاست دكتر مصطفي اقليما، جامعه شناس شهري نيز به گزارشگر اجتماعي «جوان» ميگويد: در گذشته بسياري از خانهها حياط داشت اما اكنون تمامي اين ساختمانها، آپارتماني شدهاند، آنهم آپارتمانهايي با واحدهاي كوچك و قوطي كبريتي. بيترديد اين انباشت جمعيت در آپارتمانها يكي از عوامل ايجاد افسردگي فردي و اجتماعي، انحرافات اخلاقي، طلاق و از هم پاشيدهشدن خانوادههاست.
وي ميافزايد: پدربزرگ و مادربزرگها اركان ثبات زندگيها هستند اما در شرايط كنوني در خانههاي ۶۰ و ۷۰ متري نميتوان با پدربزرگها و مادربزرگها زندگي كرد. اما در گذشته اينگونه بود و همين نزديكي با اعضاي مسن خانوادهها ميتوانست در تربيت فرزندان هم اثرگذار باشد. از طرفي، صله رحم و ديد و بازديد هم كه از عوامل نشاط اجتماعي و پايداري خانوادههاست، در اين واحدهاي كوچك كم ميشود و رنگ ميبازد.
اقليما خاطر نشان ميكند: طبق آمار حتي در شهرهاي كوچك و روستاها هم خانههاي قديمي و البته با معماري زيبا و اسلامي تخريب و به آپارتمانهايي با سبك غربي تبديل شدهاند. در شرايطي كه شايد در زندگي امروزي بسياري از مردمان قديم نتوانند زندگي كنند؛ يعني سبك زندگي را عوض كردهايم اما بدون آنكه تفكري پشت آن باشد.
اين جامعه شناس عنوان ميكند: در فرهنگ ما اينگونه زندگي كردن، توصيه نشده و حتي مورد نهي قرار گرفته است. اكنون ارتباطي ميان خانوادهها پررنگ نيست و شكي وجود ندارد كه با اين فرهنگ طي ۱۰ سال آينده خانهها زندان خانوادهها و فرزندان خواهد شد! دليل آنهم اين است كه خانهها بسيار كوچك شدهاند و تعداد زياد نفرات ديگر جوابگو نيست.
اقليما ميگويد: در خانههاي قديمي شرايط اسلامي موجود بود اما اكنون تمامي آنها از بين رفته است، صحبتهاي اخير رهبر انقلاب هم خود گواه اين ماجرا است كه بايد زندگي و سبك آن را بايد ايراني- اسلامي بكنيم.
