با شروع ماه مهر، تب حضور اينترنت در زندگي دانشجويان بالا گرفته است. به ويژه كه با توجه به گسترش پهناي باند و افزايش امكان دسترسي بسياري از خوابگاههاي دانشجويي هم از اينترنت بهرهمند شدهاند؛ آن چنان كه هر دانشجويي با استفاده از هر وسيلهاي كه تنها مجهزه به قابليت wifi باشد ميتواند از اينترنت پرسرعت بهرهمند شود. اين موضوع وقتي بيش از هر زمان ديگري به يكي از موضوعات روز و مورد توجه كارشناسان تبديل شده كه بسياري از دانشجويان بخش قابل توجهي از زمان خود درخوابگاه را به استفاده از اينترنت اختصاص ميدهند. همچنين بخش قابل توجهي از دانشجويان در طول شبانه روز بارها و بارها از سرعت بالاي اينترنت موجود در خوابگاه براي دانلود چندين گيگ فيلم و سريالهاي اغلب خارجي استفاده ميكنند. به طوري كه برخي از لپ تاپهاي دانشجويي از شب هنگام تا صبح براي دانلود اين گونه فيلمها روشن ميماند تا به قول خود دانشجويان خوراك سرگرمي چند روز درخوابگاه تأمين شود. حتي اصرار برخي ازآنها درباره استفاده از اينترنت تا جايي است كه براي دانلود با سرعت بالاتر اتاق خود را ترك كرده و به قسمتهايي از خوابگاه كه امواج بهتر دريافت ميشود مراجعه ميكنند و ساعتها در همان جا ميمانند.
استادان دانشگاه، نگران سرمايههاي ايران زمين همه اين مسائل باعث شده است اساتيد دانشگاه كه هميشه دغدغه استفاده دانشجويان از وقت خود به بهترين نحو ممكن را داشتهاند وارد عرصه پژوهش شوند و عملكرد دانشجويان را مورد تحليل وبررسي قرار دهند. به ويژه كه به باور بخش قابل توجهي از اساتيد دانشگاه وقت دانشجويان در طول دوره تحصيل آن هم در خوابگاه، از مهمترين اوقاتي است كه بايد به بهترين نحو صرف مطالعه وپژوهش شود. علي فرهادي، استاد دانشگاه و جامعهشناس، در اين زمينه ميگويد: فراغت يك دانشجو در خوابگاه يك فرصت عالي براي خودسازي علمي دانشجو براي آينده شغلي اوست. درواقع، حضور او درخوابگاه به منزله فراغت وقت و دورماندن از خانواده براي پرداختن به تنها مسئله مهم يعني مطالعه و پژوهش خواهد بود. از سوي ديگر حضور در خوابگاه به منزله تمرين چگونه بهتر استفاده كردن از فرصتها براي افزايش بارعلمي است.
استفاده از اينترنت در بين دانشجويان اتفاق مباركي است كه تمام كارشناسان از آن خوشحال هستند. اما بايد فرهنگ استفاده از شبكه گسترده اطلاعات را خيلي سريع در بين دانشجويان نهادينه كرد؛ چراكه اعتياد به فضاي مجازي و تنها به دليل تفريح ميتواند وقت دانشجويي را كه ارزشمندترين فرصتهاست از بين ببرد. وقتي براي دانشجو دانلود فيلم آنقدر مهم ميشود كه ساعتها از وقت خود را به اين امر اختصاص ميدهد اين زنگ خطري براي بار علمي خروجيهاي دانشگاههاي ما است. چراكه به طور قطع دانشجوياني كه به اين صورت از اينترنت استفاده ميكنند در واقع همان شب امتحانيها هستند كه درس خواندن را براي شب امتحان ميگذارند. نتيجه اين ميشود كه خبري از پژوهش نيست و تنها دانشجو درس ميخواند تا واحدها را پاس كند. اين روزها كپي بودن بسياري از پايان نامهها درد اين روزهاي جامعه علمي كشور است.
پايان نامههاي كپي، ارمغان اينترنت بازي فرهادي دراين باره با اشاره به بارعلمي كم دانشجويان كارشناسي ارشد خاطر نشان ميكند: وقتي دانشجويان وقت خود را در طول دوران تحصيل در راهي به جز پژوهش صرف كنند و پاياننامهها را هم براي روزهاي آخر ميگذارند، دقيقاً براي كپي برداري متون تايپ شده به اينترنت روي ميآورند و همانها را هم به همان شكل در پايان نامه وارد ميكنند كه اين موضوع براي خروجيهاي علمي دانشگاهها فاجعه است.
اين در حالي است كه به باور بخش قابل توجهي از استادان دانشگاه، درصورت نهادينه شدن فرهنگ استفاده از اينترنت در ميان دانشجويان ميتوان اميدوار بود كه سطح مطالعه مجازي دانشجويان به جاي حجم كپي برداريهاي صرف افزايش پيدا كند. احمد سهرابي استاد رشته علوم سياسي، دراين باره معتقد است كه دنياي اطلاعات مجازي ميتواند بهترين فرصت را به دانشجويان براي علم اندوزي وتوليد علم دهد. در واقع درصورت برنامهريزي دانشجويان ميتوانند از اين فضا براي يادگيري روش پژوهش بهره بگيرند تا به اين وسيله بتوانند توليد علم داشته باشند.
همچنين به باور وي ادامه اين روند ميتواند منتج به شكلگيري مثلث شوم اتلاف وقت، پايان نامههاي كپي شده، بيسوادي جامعه آكادميك شود كه اين مسئله بسيار خطرناك است. در واقع وقتي دانشجويان حاضر نيستند وقت خود را به مطالعه و بنيانسازي ريشههاي علمي اختصاص دهند و اينترنت به موضوعي صرفاً تفريحي تبديل ميشود نميتوان انتظار پايان نامههايي پر بار داشت. ضمن اينكه دانشجو پس از پايان تحصيلات ديگر توان لازم براي به كار بستن اندوختههاي خود را نخواهد داشت. اما در كنار اين موضوع وخطرات آن، عادت به وبگردي هم از مسائل مهمي محسوب ميشود كه جامعهشناسان هشدارهاي آن را نسبت به جامعه جوان دانشجويي كشور بارها عنوان كردهاند و ازآن به عنوان پاشنه آشيل نام ميبرند.
وبگردي، چت، بازيهاي آن لاين، فرصتسوزي
علي فرهادي، پژوهشگر اجتماعي در اين زمينه ميافزايد: دانشجويان از اقشار فعال فضاي مجازي هستند. آنها به دليل سطح تحصيلات نسبت به ديگر كاربران اينترنتي از نحوه استفاده از فضاي مجازي اطلاع بيشتري دارند. اين اطلاع بيشتر به همان ميزان كه ميتواند مفيد باشد ممكن است باعث اتلاف وحشتناك وقت شود. مثلاً اگر دانشجويان بخش قابل توجهي از وقت خود در خوابگاههاي دانشجويي را به چت كردن يا حتي انجام بازيهاي آن لاين بپردازند در واقع در حال سوزاندن سرمايههاي خود وكشور هستند.
دراين ميان نكته جالب اينجاست كه علاوه بردانلود وگاهي چت كردن، بازيهاي آن لاين هم از سرگرميهاي تازهاي است كه دانشجويان در خوابگاه دانشجويي به واسطه وجود اينترنت پيدا كردهاند و همين مسئله باعث به حراج گذاشته شدن وقت آنان هم شده است. به طوري كه برخي از اين دانشجويان در طول شبانه روز چندين وچند ساعت را به اين بازيها وحتي شبكهسازي بين يكديگر براي بازيهاي چند نفره ميپردازند.
از سوي ديگر، علاوه برتمام اين مسائل به نظر ميرسد كه بايد منتظر موج اعتياد اينترنتي درميان دانشجويان بود و اين براي فضاي علمي بسيار مضر محسوب ميشود. علي فرهادي دراين زمينه ميگويد: اعتياد اينترنتي ميتواند منجر به شكلگيري نوع زندگي دربين دانشجويان شود كه بدون حضور آن رفتارهاي دانشجو با اختلال روبه رو خواهد شد. نشانههاي اين موضوع را ميتوان در بين برخي دانشجويان كه حاضرند براي استفاده از اينترنت سر كلاسهاي درس حاضر نشوند به عينه مشاهده كرد.
از طرف ديگر، به نظر ميرسد غرق شدن در فضاي مجازي در اوقات حضور دانشجو در خوابگاهها ميتواند منجر به انزواگرايي در بين دانشجويان شود. اين در حالي است كه حيات علمي يك دانشجو در گرو كيفيت زندگي اجتماعي اوست.
عمر مفيد علمي محدوديت دارد احمد سهرابي، استاد دانشگاه، دراين باره خاطر نشان ميكند:عمر مفيد دانشجويي براي علم اندوزي دقيقاً همين اوقات حضور درخوابگاههاست؛ چراكه معمولاً در طول ترم دانشجو با فراغ بال ميتواند به اندوختن علم و مستحكم ساختن بارعلمي خود بپردازد. اما وقتي پاي تفريحات اينترنتي به ميان ميآيد و دانشجو به شدت جذب اين دنياي وبگستر اعتياد آور ميشود درواقع عمرمفيد علمي خود را از دست ميدهد. با توجه به تمام اين مسائل كه همه كارشناس حوزه آكادميك از آن به عنوان آفت اين روزهاي دانشگاهها نام ميبرند به نظر ميرسد كه ضرورت فرهنگسازي و تشويق دانشجويان به استفاده صحيح از اينترنت هر روز بيشتر خودنمايي ميكند.
علي فرهادي، جامعهشناس، در اين باره به اين مسئله اشاره دارد كه براي تشويق دانشجويان قبل از هر چيز بايد براي آنها مشوقهاي علمي و شغلي ايجاد كرد تا آنان به استفاده صحيح از اينترنت بپردازند. اين استاد دانشگاه براين مسئله تأكيد ميكند كه با توجه به گسترش حضور اينترنت در زندگي دانشجويي بايد در واحدهاي تحصيلي آنها، واحدهاي اختياري براي آموزش و صحبت از فضاي اينترنت و بحث دراين باره تبيين شود تا دانشجو اين آموزشها را هم براي دوران دانشجويي و هم براي دوران پس از تحصيل بيازمايد. از سوي ديگر به باور اين كارشناس، واقعاً بايد به آنان هشدارهاي لازم در راستاي فرصت سوزي داده شود تا دانشجويان از همان ترمهاي ابتدايي تحصيل درباره اين مسئله كه ميتواند درنهايت به زندگي آنها آسيب وارد كند وخروجي علمي وحاصلي براي آنها نداشته باشد آگاه شوند.
