ويژگي اصلي دانش در محصور نبودن آن است. دانش تابع جريانهاي سياسي و ديپلماتيك نيست و هيچ مرزبندي نميشناسد. علم و فناوري در هيچ جاي دنيا متوقف نميشود و حركت آن در مسير پيشرفت تنها از قاره اروپا و امريكا نميگذرد. باور اين مطلب، معلوممان ميكند كه مسلح شدن به سلاح دانش خود به خود تحريمها را عليه استراتژيهاي ديپلماتيك كشورمان بر ميدارد و چيزي است كه در مختصات فعلي دهكده جهاني بايد به آن برسيم.
تا همين چند سال قبل تعاملات بينالمللي آموزش عالي كشورمان به مهاجرت دانشجويان ايراني به خارج از كشور و تحصيل در دانشگاههاي آن طرف آبي منحصر ميشد و در عرصه جذب نخبگان و دانشجويان ايراني دانشگاههاي خارجي از طرق مختلف، از جمله بورسيه كردن و اعطاي امتيازات علمي، پژوهشي و حتي اجتماعي و شغلي مختلف و تأسيس و راه اندازي شعب متعدد مجاز و غيرمجاز دانشگاههاي خود در ايران، تكتازي ميكردند اما امروز با تغيير جايگاه و نقش ايران در عرصههاي گوناگون توازن اين معادله به نفع كشورمان در حال تحول است.
دستيابي به راهبردهاي كلان علمي و فناورانه و دانش روز جهان و نوآوري و توفيق در زمينه علوم مورد نياز در مسير پيشرفت جهاني و دستيابي به گلوگاههاي فناوري دنيا باعث شده دنيا نتواند حضور و نقش ايران را در مسير توسعه جهاني ناديده بگيرد. به طوري كه به شهادت آمار، دانشمندان امريكايي و اروپايي با ناديده گرفتن تحريم هايي كه دولتمردانشان عليه كشورمان در نظر گرفتهاند، پاي ثابت مجلس و مباحث علمي با پژوهشگران و انديشمندان ايراني هستند.
بنابراين طبيعي است كه آموزش عالي ما نيز با تغيير سياستگذاريهايش از لاك خود در آمده و راه تعاملات علمي با دنيا و معرفي ظرفيتهاي علمي و فناورانه جوانان و دانشگاهيان كشورمان را هموار كند.
يكي از راهكارهاي اين مسئله ايجاد شعب دانشگاههاي ايران در خارج از كشور و همچنين ايجاد دورههاي مشترك با دانشگاههاي خارجي است كه ابوالفضل حسني، مديركل شوراي گسترش وزارت علوم از جديت در پيگيري آن در وزارت علوم خبر ميدهد.
نمونههاي فعلي البته تا پيش از اين دانشگاههاي جامعه المصطفي العالميه، دانشگاه آزاد با شعباتي در امارات و لبنان و دانشگاه پيام نور با شعباتي در امارات، افغانستان و اخيراً نيز در تاجيكستان و همچنين دانشگاه شهيد بهشتي در امارات، دانشگاه تربيت مدرس در سوريه و دانشگاه اميركبير و دانشگاه شيراز از پيشگامان ايجاد شعبه در خارج از كشور بودهاند كه درخواستشان در شوراي گسترش آموزش عالي مورد بررسي قرار گرفته يا در دست بررسي است.
حسن ايجاد شعبه دانشگاههاي ايراني را ميتوان از چند جنبه بررسي كرد. اولاً اين كار باعث ايجاد اعتماد به نفس در ميان دانشجويان و برخي اساتيد دانشگاههايمان شود كه سالها با خيال ما نميتوانيم و براي رشد علمي بايد دست به دامن محافل علمي خارجي و به ويژه غربي باشيم، درجات علمي كسب كردهاند! از سوي ديگر اين امر به معرفي ظرفيتهاي علمي، پژوهشي و فناوري كشورمان به دنيا كمك ميكند كه اين كار علاوه بر رقم زدن تعاملات مؤثرتر در عرصههاي بينالمللي، گردشگري علمي را نيز پيشكش كشورمان ميكند. كاري كه روند توسعه و آباداني ايران را تسريع ميكند. شعبههاي دانشگاهي ايراني در ساير كشورها همچنين ميتوانند با ارائه مدل اسلامي و فرهنگي، سفير تمدن و فرهنگ صلح دوست و دانش پرور ايران باشند كه اين امر در نوع نگاه و تمايل همكاري از نظر موقعيت علمي و سياسي كشورمان در دنيا مؤثر باشد.
استراليا و روسيه منتظر دانشگاههاي ايراني به هر رو ابوالفضل حسني، مديركل گسترش وزارت علوم اظهار ميكند: در حال حاضر آييننامه ايجاد شعب دانشگاههاي برتر كشورمان در خارج از كشور و ايجاد دورههاي مشترك با دانشگاههاي خارجي توسط وزير علوم ابلاغ شده است و اكنون در حال تهيه دستورالعمل اجرايي هستيم. وي ابراز اميدواري ميكند كه با برگزاري دو جلسه ديگر تا هفته آينده دستورالعمل اجرايي تهيه و به دانشگاهها ابلاغ شود.
حسني با بيان اينكه در حال حاضر با معاونت بينالملل در حال مذاكره هستيم، تصريح ميكند: در حال حاضر دانشگاههايي هستند كه درخواست ايجاد دورههاي مشترك را دادهاند كه اگر آييننامه اجرايي شود، امكان ايجاد شعبات دانشگاههاي خارجي و تربيت دانشجوي مشترك به وجود ميآيد.
مديركل گسترش وزارت علوم ميافزايد: در حال حاضر پيشنهاداتي را از دانشگاههاي صنعتي شريف، اميركبير، تهران و تربيت مدرس براي ايجاد شعبات خارجي و همچنين دانشگاههايي از استراليا و روسيه براي برگزاري دورههاي مشترك داريم. وي همچنين از ارائه مجوز برگزاري دورههاي مجازي در ۱۶ دانشگاه خبر و ادامه ميدهد: اين دورهها بيشتر مربوط به رشتههايي است كه نياز به تجهيزات آزمايشگاهي ندارند و دروس آنها نظري است اما در برخي از رشتههاي مهندسي نيز همچون IT و فناوري اطلاعات كه به تجهيزات آزمايشگاهي نيازمند نيستند، اين رشتههاي مجازي شكل گرفته است.
حسني برگزاري دورههاي مشترك دانشگاهها را از ديگر سياستهاي وزارت علوم عنوان ميكند و با بيان اينكه بر اساس برنامه پنجم توسعه در نظر است بيش از ۴۰ دوره مشترك بين دانشگاههاي داخل با داخل و دانشگاههاي داخلي با خارجي شكل گيرد، ميگويد: در حال حاضر حدود ۱۰ تا ۱۵ دوره مشترك در داخل كشور وجود دارد كه در نظر داريم بر اساس برنامه پنج ساله دورههاي ديگر را توسط دانشگاههاي ايراني با دانشگاههاي خارج از كشور محقق كنيم. اما نكتهاي كه نبايد از نظر تصميمگيران وزارت علوم دور بماند، اين است كه بهتر بود براي ارائه شناسنامه قابل دفاعتري از آموزش عالي كشورمان ابتدا با تأكيد بر دانشگاههاي برتر كشورمان درخواستها بررسي و مجوزها صادر ميشد.
