بر اين اساس در ايام سي و دومين سالروز جنگ تحميلي مقوله نشر دفاع مقدس، مختصات و دستاوردهاي آن را با سردار علي ناظري به مباحثه نشستيم. شايد نتوان در يك گفتوگوي كوتاه و در فضايي محدود همه مسائل مطرح و مرتبط را به بحث نشست، اما تلاش شده برخي مقولات محوري مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد؛ موضوعهايي همچون مجمع ناشران، تفاوت نشر دولتي و خصوصي، ترجمه آثار، لزوم طرح سوژهها و مباحث جديد و برنامههاي ديگر اين سازمان.
برخي ناشران با نوعي جبههبندي، ناشران فعال در حوزه دفاع مقدس را به ناشران دولتي تعبير ميكنند و تلاش ميكنند آثار منتشره دراين حوزه را كمفروش و كممخاطب جلوه دهند. آيا اين بحث واقعيت دارد و ارزيابي شما از اين موضوع چيست؟ رزمندگان ما در دوران دفاع مقدس وقتي احساس كردند ميهن اسلامي و دولت اسلامي در معرض حمله دشمن قرار گرفته است، با تبعيت محض از ولايت و احساس تكليف بدون اما و اگر و چون و چرا راهي جبههها شدند و با همين احساس تكليف و تعهد خود دشمن را سر جاي خودش نشاندند. امروز هم براي كساني كه در دوران دفاع مقدس جنگيدند و سختي كشيدند و خون دادند يا مجروح شدند و هنوز با آثار آن دست و پنجه نرم ميكنند فعاليت در هر حوزهاي از جمله نشر آثار و ادبيات و خاطرات دفاع مقدس برايشان مقدس و تكليف است و چندان به حرفهاي حاشيهاي توجهي ندارند.
فعاليت ناشران دولتي را در عرصه دفاع مقدس چگونه ارزيابي ميكنيد؟ با يك ارزيابي از فعاليت ناشران فعال اين عرصه ميتوان اين نتيجه را گرفت كه دلسوزي، خلوص، سختكوشي و اهتمام نسبت به اين مقوله در حوزه ناشران بخش دولتي بسيار بيشتر است. ما در اين عرصه براساس فرمايشات و منويات مقام معظم رهبري تكليف داريم و بايد تا دير نشده مجموعه آثار و خاطرات و دلنوشتههاي مرتبط با جنگ را به شكل وزين منتشر كنيم. دير كنيم محضر پدران، مادران، برادران و همرزمان شهدا را ديگر درك نخواهيم كرد و آنها خاطرات، مشاهدات، شنيدهها و ديدههايشان را از جنگ، آثار جنگ، شهدا، رزمندگان و جانبازان با خود خواهند برد. نكته ديگر احتمال فراموشي و از ياد رفتن وقايع و حوادث و خاطرات جنگ است، لذا بايد شبانهروز براي نشر اين آثار تلاش كنيم. ما درسازمان اينگونه فكر ميكنيم و دوستانمان هم بحمدالله به همين نحو فعاليت دارند. نكته ديگر اينكه آثاري مثل «دا»، نورالدين پسر ايران، ققنوس فاتح، موج سرخ و... تنها قطره و ذرهاي از اين گنجينه عظيم و بيبديل است و هنوز هزاران هزار صفحه از اين گنجينه پايانناپذير باقي مانده است، لذا بايسته است دهها ناشر ديگر هم در اين عرصه فعال شوند.
آيا براي سياستگذاري بهتر، اولويتبندي و كيفيسازي آثار نيازمند وحدت رويه و انديشه و خرد جمعي نيستيم؟ اولين اقدام ما دراين عرصه تشكيل مجمع ناشران دفاع مقدس اعم از خصوصي و دولتي است. اولين اعلام حضور اين مجمع هم در نمايشگاه بينالمللي كتاب امسال بود. ما در آنجا از همه ناشران فعال اين عرصه دعوت به همكاري كرديم. حدود ۷۰ ناشر فرم عضويت مجمع را پر كردند و هماكنون در حال ثبت اين مجمع هستيم. اولين اقدام ما هم حضور در نمايشگاه كتاب فرانكفورت است. براي انجام اين كار از همه ناشران براي ارسال آثار برگزيدهشان دعوت كرديم كه مجموعاً پس از جمعآوري آثار، ۱۲۰ اثر انتخاب شد. هماكنون به دنبال تهيه بروشور معرفي اين آثار به زبانهاي عربي و انگليسي هستيم.
يكي از مباحث مطرح در عرصه نشر آثار دفاع مقدس وجود سرمايهگذاري ثابت و مدون و برنامهريزي شده است. بدون ترديد عدمبرنامهريزي و سرمايهگذاري موجب مقطعي شدن فعاليتها خواهد شد.
نظر ما هم اين است كه نشر دفاع مقدس از يك سرمايهگذاري ثابت و حسابشدهاي برخوردار نيست. بيترديد براي حفظ نظام و قوام و دوام كشور و ترويج فرهنگ پايداري لازم است براي نشر، توسعه و ترويج فرهنگ و ادبيات پايداري و مقاومت كه جزئي از ادبيات و فرهنگ و گفتمان انقلاب اسلامي است، سرمايهگذاري مشخصي صورت بگيرد. اين سرمايهگذاري شامل حمايت، سياستگذاري، معرفي آثار، حمايت از نويسنده و حمايت از اثر ميشود. نكته مهم ديگر حمايت از نويسندگان و مؤلفان است، بايد از همه تلاشگران اين عرصه حمايت كرد، حتي از كساني كه به انگيزه اقتصادي وارد اين حوزه شدهاند هم بايد حمايت كرد.
استقبال از آثار دفاع مقدس و خاطرات و خطرات رزمندگان از رشدي صعودي برخوردار است، ارزيابي شما از اين استقبال چيست و آيا نبايد به اين مطالباتي كه در ميان مردم ايجاد شده به نحو شايسته و مطلوبتري پاسخ داد؟ براساس اعلام منابع رسمي فروش و درخواست براي كتب دفاع مقدس بسيار بالاست و كتابهاي دفاع مقدس هماكنون جزو پرفروشترين كتابهاست. به نظر من امروز ذائقه مردم عوض شده است. نكته مهم اين است كه نشر اين خاطرات، زندگينامهها و حوادث و وقايع جنگ كه در اين سالها اتفاق افتاده، تنها گوشهاي از جنگ است و جنگ تنها به اين مباحث خلاصه نميشود. ما در حال حاضر به خوراك جديد و آثار جديد نياز داريم لذا بايد به مطالبات، نيازها و خواستههاي مردم و تنوعطلبي آنها پاسخ داد. به نظر من مطالبات مردم بزرگترين سرمايه نشر دفاع مقدس است، بنابراين ما هر چه به لايههاي پنهان و ناگفتهها نزديكتر شويم، بر ظرفيت و گستره اين سرمايه افزودهايم.
نگرش ناشران دفاع مقدس به سوژهها و موضوعات چگونه بايد باشد، آيا با كمبود سوژه مواجه نيستيم؟
ما خيالمان جمع است كه انبوهي از سوژههاي دفاع مقدس هنوز ناب و دستنخورده باقي مانده است. آدمهاي بسيار، اعم از رزمندگان، جانبازان، آزادگان، فرماندهان دستهها، گروهانها، گردانها و تيپها و در اقشار و صنوف مختلف جمعيت كثيري از نقشآفرينان و حماسهآفرينان جنگ حرفهاي فراوان و خاطرات ناگفته زيادي دارند كه بايد سراغ آنها رفت. يكي ديگر از ابعاد جنگ ما تفاوت عقيدتي و اختلاف در مباني فكري و انديشهاي ما با سايرين است. جنگ در بسياري از كشورها اتفاق افتاد اما آنچه يك جانباز يا آزاده را وادار به تحمل اين همه شدايد ميكند، نوع نگرش و اعتقادات رزمندگان ماست، لذا ما ميبينيم صبوريها، پذيرش مشكلات و تحملها در ايثارگران ما بيبديل است.
به نظر شما وقت آن نرسيده به دوران دفاع مقدس از زاويهاي ديگر هم بنگريم. روي دوم سكه جنگ نيروهاي عراقي هستند كه حرفهاي بسياري براي گفتن دارند، آيا نبايد سازمانهايي مثل مجموعه شما يا ساير مراكز براي تبيين اين بخش از جنگ برنامهريزي كنند؟ به نظر من جنگ نيمه پنهان ندارد. براي ما و تمام مردم دنيا روشن شده است كه صدام با حمايت امريكا و كشورهاي شرق و غرب براي براندازي نظام جمهوري اسلامي به ايران حمله كرد، آنها آغازكننده جنگ بودند و دشمن سرانجام با مقاومت ملت ايران، به شكست تن داد. اين كليات روشن است اما آنچه پنهان است يا پنهان مانده حقايق جنايات صدام، عمق دشمني آنها نسبت به نظام اسلامي و مظلوميت ملت و رزمندگان ايران است. بيان اين حقايق ميتواند برخي از افراد يا جريانها كه با نگاهي سطحي به جنگ، برخي مباحث انحرافي را دامن ميزنند قانع كند كه جنگ تحميلي طراحي استكبار جهاني براي نابودي نظام اسلامي بوده است.
به هر حال بخشهايي از ناگفتههاي جنگ، رشادتها، حماسهها و خاطرات و خطرات و شكستهاي دشمن در سينه عراقيهاست، براي اين قضيه نبايد فكري كرد؟ اين مطلب درست است و سازمان ما تاكنون به اين موضوع نپرداخته است اما در كلان موضوع جاي يك سند چشمانداز براي تبيين فرهنگ دفاع مقدس، سندي راهبردي و جامع كه همه جانبه به اين موضوع بپردازد خالي است، اگر اين سند تدوين شود به همه موضوعات پرداخته خواهد شد. در عين حال سازمان ما طي دو سال گذشته با همكاري معاونت سياسي صدا و سيما به سراغ مسئولان وقت سياسي و نظامي و دفاعي وزارت خارجه كشورهاي حامي صدام رفته و با انجام مصاحبه در قالب مستند هشت قسمتي به تبيين و تشريح اين موضوع پرداخته است، اين برنامه براي اولين بار همزمان با هفته دفاع مقدس در حال پخش است. براي تبيين لايهها و ناگفتهها سراغ فرماندهان عراقي هم ميتوان رفت، منتها پشتيبان و هدايتگري وجود ندارد و كار بالا هم اتفاقي و سليقهاي است.
