این روزها تاخیرهای طولانی مدت جزو لاینفک پروژههای شهری شده که نیازمند اعتبارات ملی و هماهنگی دیگر دستگاههاست مانند پروژه تونل انرژی مشهد که هم اکنون پس از گذشت دو دهه از شروع عملیات اجرایی آن در خانه اول باقی مانده است.
تونل مشترک تاسیسات انرژی که تجمیع کننده خدمات برق، مخابرات و آب است و با توجه به ازدیاد جمعیت و افزایش بحث بلندمرتبهسازی در شهرها به عنوان یکی از اولویتهای اصلی در بحث شهرسازی مطرح است.این تونل با انتقال منابع انرژي از اين كانال و رفع مشكلات ترافيكي بر اثر حفاريهاي متعدد و بعضا نابجا در معابر شهري و امكان حفاظت فيزيكي تاسيسات از صدمات احتمالي و هزینههای ناشی از آن جلوگیری میکند.
***
بر اساس ماده ۲ قانون احداث تونل مشترک تاسیسات انرژی مصوب ۲۷ بهمن سال ۷۲، شهرداریهای کشور مکلف شدند از محل منابع دولتی و یا منابع داخلی خود و یا مشارکت با سایر بخشها و سایر منابع از جمله فروش اوراق مشارکت، رأسا و یا از طریق شرکتهای تعاونی و یا بخش خصوصی برای احداث تونل مشترک طبق طرحهای مصوب اقدام کنند و هزینههای آن را در صورت تامین از اعتبارات دولتی به علاوه ۱۰ درصد و در صورت تامین از منابع داخلی شهرداریها و اوراق مشارکت و تسهیلات بانکی به علاوه ۲۰ درصد سالانه از دستگاههای بهرهبردار دریافت کنند.
پس از احداث تونل مشترک در هر معبر، شهرداری مجاز به صدور مجوز حفاری برای دستگاههای اجرایی که قانونا ملزم به استفاده از تونل مشترکند، نیست؛ البته متن این مصوبه در سال ۸۹ مورد بازنگری قرار گرفت و قانون اصلاحیه آن به دولت و دستگاههای ذیربط ابلاغ گردید.بر این اساس احداث تونل انرژی در چند شهر کشور دنبال شد که از آن جمله میتوان به احداث این تونل در قم و تهران اشاره کرد.در مشهد نیز این مهم همگام با سایر شهرهای کشور از سال ۸۲ استارت خورد.
با این حال به ادعای آمار و ارقام و پس از گذشت نزدیک به ۲۰ سال از مصوبه یاد شده تنها دو کیلومتر از ۱۲ کیلومتر تونل مشترک تاسیساتی که باید در شهر مشهد نصب و راهاندازی میشد، احداث گردیده است.
فقط در ابتدا، همراه شهرداری بودند
در همین زمینه سخنگوی سازمان مجری طرح نوسازی و بازسازی بافت فرسوده پیرامون حرم مطهر رضوی با اشاره به اینکه هم اکنون صد درصد مراحل ساخت تونل یاد شده در بلوار امیرالمومنین(ع) اجرایی شده و هم اکنون در مرحله واگذاری به شرکتهای خدماتی قرار دارد، گفت: طرح احداث تونل انرژی در خیابان شارستان در قطاع سه حدفاصل میدان امیر تا خیابان طبرسی و نیز خیابان شعاعی قطاع یک حدفاصل خیابان آزادی تا حرم مطهر رضوی در حال نهایی شدن است و مقدمات آن در حال اجرا بوده و طرح به پیمانکار به منظور اجرایی شدن ابلاغ شده است.
عباسعلی رشید افزود: مراحل انجام کار در خیابان شارستان قطاع یک در دست طراحی است، ضمن اینکه طرح احداث این تونل در شارستان قطاع سه و چهار حدفاصل میدان امیرالمومنین(ع) تا بازار رضا(ع) نیز به مشاور ابلاغ شده و هم اکنون در دست تهیه طرح است.
وی با بیان اینکه احداث تونل مشترک انرژی تنها بر عهده شهرداری نیست، خاطرنشان کرد: بر اساس متن اصلاحیه قانون احداث تونل مشترک انرژی در سال ۷۹ شهرداری ملزم به اجرای تونل شهری است و بقیه شرکتهای خدماتی آب، برق و مخابرات موظف هستند ۲۵ درصد اعتبارات طرح را از محل درآمدها و بودجههای سالیانه خود تامین کنند.
سخنگوی سازمان مجری طرح نوسازی و بازسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی با اشاره به اینکه کلنگ اجرایی شدن احداث تونل از سال ۸۴ بر زمین خورده است، تصریح کرد: در همان ابتدای کار شرکتهای خدماتی یاد شده تنها ۶۰۰ میلیون تومان برای اجرای تونل اعتبار اختصاص دادند اما با گذشت زمان این مساله نه تنها پیگیری نشد بلکه توجه به آن نیز از سوی دستگاههای مسوول رو به فراموشی گذاشت.
رشید ادامه داد: اختصاص ۶۰۰ میلیون تومان اعتبار برای اجرای ۱۲ کیلومتر تونل مشترک انرژی پس از گذشت چندین سال از زمان اجرای کار در حالی صورت میگیرد که بر اساس طرح تکمیلی مطالعاتی بیش از ۵۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است.
وی به برگزاری جلساتی در استانداری در همین رابطه اشاره کرد و گفت: به منظور هماهنگی در این خصوص و در راستای مصوبه دولت کمیسیون تاسیسات زیربنایی منطقه ثامن تشکیل شده و جلسات متعددی با حضور شرکتهای خدماتی برگزار شده است.
سخنگوی سازمان مجری طرح نوسازی و بازسازی بافت فرسوده اطراف حرم رضوی عدم تملک اراضی در مسیر را به منظور اجرای این قانون عمده مشکل دیگر بر سر راه احداث تونل عنوان کرد و افزود: با وجود همکاری شرکتهای خدماتی در بخش کارشناسی، با کندی پیشرفت کار به دلیل کمبود اعتبار مواجهایم.
طرحی برای اجرا نداریم
چندی قبل محمدعلی کارگزار، مدیرعامل شرکت مخابرات خراسان رضوی علت عدم اجرایی نشدن قانون احداث تونل مشترک انرژی را در تکمیل و اشباع بودن ظرفیت واگذاری تلفن ثابت در شهر مشهد به ویژه نقاط مرکزی شهر از جمله منطقه ثامن عنوان کرده و گفته بود: در این خصوص طرحی برای اجرا نداریم؛ ضمن اینکه نیازی به مشارکت در بحث تونل انرژی وجود ندارد مگر اینکه وزارت ارتباطات کشور برنامهای کلان در این رابطه داشته باشد.
وی ادامه داد: تنها در بخش مسکن مهر و شهرکهای جدیدالحداث به دنبال ایجاد، تکمیل و واگذاری ظرفیتهای لازم و زیرساختها هستیم که البته بحثی از تونل انرژی به دلیل متراکم نبودن ساخت و سازها در این محدوده نیست.
نصب کابلهای ۱۳۲ کیلو ولت!
اما مسئولان شرکت برق منطقهای خراسان نیز علت عدم اجرایی نشدن مصوبه و عدم اختصاص اعتبارات لازم برای احداث این تونل را چنین عنوان کرده اند که « از آنجا که این شرکت اجرای پروژههای کانال و تونل جهت نصب کابلهای ۱۳۲ کیلو ولت را در دستور کار خود قرار داده بود، به منظور مشارکت سایر ارگانها از جمله شهرداری مشهد و استفاده از این تونلها به عنوان تونل انرژی از تمامی ارگانها استعلام به عمل آورد و این شرکت احداث کانال کابل در مسیرهای پست ۱۳۲ کیوولت سپاد - بوعلی، رضایی - قطار شهری، طالقانی - سجاد، کوهسنگی - طالقانی، رضوی – شهدا و رضایی – سیلو - بازار رضا را به طول ۳۰ کیلومتر و هزینهای بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان احداث و یا در دست اقدام دارد.البته شرکت برق منطقهای خراسان در ساخت تونل انرژی بولوار امیرالمومنین(ع) که به طول تقریبی ۱.۲ کیلومتر اجرا شده با پرداخت هزینههای مربوطه در آن مشارکت کرده است.»
جای خالی بخش خصوصی
از آنجا که یک سر ماجرا به شرکت آب و فاضلاب مشهد ختم میشود، در ادامه پیگیریهای خود به سراغ میرویم.
از آنجا که ماجرا به شرکت آب و فاضلاب مشهد نیز ارتباط پیدا می کند، کریمپور مدیر دفتر فنی خدمات مهندسی شرکت آب و فاضلاب این شهر در این رابطه گفت: در جلسات مشترکی که با شهرداری مشهد برگزار شده است، اطلاعات مختلفی از جمله اطلاعات فنی وضعیت بهبود طرحهای آب و فاضلاب، اولویتهای اجرایی، مشکلات و هزینههای بهرهبرداری در اختیار آنان قرار دادیم و از ادامه همکاری در هر زمینهای از جمله احداث تونل انرژی کوتاهی نکردیم؛ ضمن اینکه گمان هم نمیکنم به لحاظ فنی مساعدتی نبوده که انجام نشده باشد.
وی افزود: حتی در آخرین جلسه برگزار شده با شهرداری مشهد و شرکتهای برق و مخابرات در همین رابطه، نماینده این شرکت پیشنهاد بهرهگیری از مشارکت بخش خصوصی را مطرح کرد تا کار با سرعت بیشتری به پیش رود.
پیشنهاد بهرهگیری از مشارکت بخش خصوصی در جریان احداث تونل انرژی در حالی از سوی شرکتهای خدماتی مطرح میشود که در متن مصوبه سال ۷۲ نیز این موضوع مطرح شده و این شرکتها موظف به اجرای آن هستند؛ حال با وجود گذشت نزدیک به ۲۰ سال از مصوبه یاد شده معلوم نیست چرا روند احداث این تونل که به عنوان یکی از ضروریات در بحث شهرسازی این کلانشهر مذهبی مطرح است، به کندی هر چه تمامتر به پیش میرود و جز برگزاری جلسات و نشستهای مشترک و البته بیفایده اقدامی جدی در این راستا صورت نمیگیرد؟
