نيلوفر اماني | براي از کار انداختن يک مجموعه، ايجاد اخلال در عملکرد اجزاي آن مؤثرترين راه است. اگر آنچنانکه ميگويند، اقتصاد را ساختاري با مجموعه اجزاي مختلف بدانيم، نيروي انساني اعم از کارگر، مدير و برنامهريز جزئي از اين ساختار به شمار ميرود که بهرهوري آن به بالندگي و شکوفايي اقتصادي متکي به داخل منجر ميشود.
به عبارتي ايده اقتصاد مقاومتي در بستري اجتماعي مجهز به تدابير استقامتي تحقق مييابد. اين بستر که بازيکنان اصلي آن نيروي انساني يا به بيان بهتر مردم هستند تا حدي ميتواند مؤثر ظهور کند که نتايج بازار را نيز تغيير دهد. يعني در عمل قادر خواهد بود اجزاي اثرگذاري از مجموعه اقتصاد را تحت مديريت خود در آورد. از طرفي بسياري از صاحبنظران، نقش فناوري، تحقيقات و دانشگاه را که در مسير تجاريسازي ايدهها قرار دارند، در خور توجه ميدانند. شايد يکي از قابل اعتناترين جنبههاي نقشآفريني دانشگاهها در تحقق اقتصاد مقاومتي نفوذ فرهنگي اين نهاد در ميان جامعه است. بنابراين براي اينکه نفوذپذيري هر ايدهاي از جمله ايده اقتصاد مقاومتي در جامعه بيشتر شود، تئوريزه کردن فرهنگي و نهادينهکردن آن بايد از درون دانشگاه و از محيطهاي علمي و فکري آغاز شود.
مقام معظم رهبري با اشاره به ناکامي طرحها و ترفندهاي بيگانگان فرمودند: زورگويان جهاني دست از دشمني بر نميدارند و در پي هر ناکامي به دنبال تصميمات و اقدامات جديد بر ميآيند، بنابراين لازم است مسئولان نيز هميشه در فکر راهکارها و تدابير جديد مقابله باشند.
حضرت آيت الله خامنهاي تمرکز در کارهاي قوه مجريه را به ويژه در مسائل کلان و اساسي، ضروري دانستند و افزودند: تمرکز در اينگونه مسائل در درجه اول به خود هيئت دولت بر ميگردد و بايد همه اعضاي دولت خود را در تصميمات اتخاذ شده شريک و مسئول بدانند و با هماهنگي کامل حرکت کنند. ايشان با اشاره به اينکه نقاط ضعف را نيز بايد بررسي و برطرف کرد در تشريح برخي نقاط قوت دولت افزودند: کارهاي وسيع عمراني در مناطق مختلف کشور، پيشرفت چشمگير در زمينه علم و فناوري، ارتقاي جايگاه ايران در عرصه سياست خارجي و مسائل بينالمللي، برجسته شدن ارزشهاي انقلاب در گفتار و رفتار دولت از جمله ساده زيستي و دوري از تجمل، استکبار ستيزي و افتخار به انقلابيگري و تلاش براي ارتباط گسترده با مردم از جمله نقاط قوت دولت است که منشأ برکات و آثار مثبتي بوده است.
به عبارتي استفاده از همه ظرفيتهاي بخشهاي دولتي و غيردولتي، اهتمام جدي به حل مشکلات معيشتي مردم، مبارزه با مفاسد اقتصادي، حمايت از توليد ملي و مبارزه با اسراف از ديد مقام معظم رهبري از لوازم اقتصاد مقاومتي هستند که در تمام اين موارد دانشگاه ميتواند پرتوان و اثرگذار وارد شود.
در اين راستا نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاهها اقدام به تشکيل کميته اقتصاد مقاومتي در دانشگاهها کرده است، آنچنانکه حجتالاسلام والمسلمين ميرمجيد سيدقريشي، معاون فرهنگي سياسي نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها هدف از تشکيل اين کميته را تبيين علمي اين ايده عنوان ميکند که در قالب برگزاري جلسات سخنراني، کارگاهي و کرسيهاي آزادانديشي دنبال خواهد شد که در بخش کارگاهي تشکلهاي دانشجويي نقش فعال دارند. بنا به گفته وي اين برنامه که از اولويتهاي دفاتر نهاد رهبري در دانشگاههاست، از ترم جاري آغاز ميشود.
گام اول؛ توليد علم
موسي عنبري، جامعه شناس توسعه و عضو هيئت علمي دانشگاه تهران در اين باره به «جوان» ميگويد: يکي از استراتژيهاي افزايش توليد در کشور در عرصههاي گوناگون از جمله توليد علم، تمرکز بر توانمند کردن اقتصاد داخلي است. وي با اشاره به نقش دانشگاه در اين عرصه ادامه ميدهد: عموماً استراتژيهاي دانشگاهي وارد سازمانهاي تصميمگير و سپس وارد نهادهاي اجرايي ميشوند. يعني بهترين مکان براي پرداختن و تئوريزه کردن ايدهها، دانشگاهها هستند؛ زيرا سازمانها و نهادهاي اجرايي توان، حوصله و فرصت پرورش و کاربردي کردن ايدهها را ندارند.
عنبري خاطر نشان ميکند: وجود واژه مقاومت در اين عبارت، به معناي اين است که پايههاي توليد ملي آنقدر مقاوم و مستحکم باشند که در ارتباط با جامعه جهاني، سيگنالهاي اخلالگر که از خارج فرستاده ميشوند، نتوانند هزينه زيادي به آن وارد کنند. وي ميافزايد: يکي از اجزاي فرآيند تئوريزه کردن اقتصاد مقاومتي، مطالعه دانشگاهي بحرانهاي جهاني است که متأسفانه در حال حاضر در حد مطلوب صورت نميگيرد. حجت الاسلام و المسلمين، مسئول نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه علم و صنعت ايران نيز به «جوان» ميگويد: در شرايط تحريم بينالمللي عليه ايران، ايجاد کميته اقتصاد مقاومتي در دانشگاههاي صنعتي که با مراکز صنعتي و توليدي ارتباط دارند ميتواند بهترين بازده را داشته باشد. به اعتقاد وي اين کميتهها ميتوانند با حضور افراد صاحبنظر و متخصص تعريف شوند و تحت يک مديريت واحد و انسجام يافته ايده اقتصاد مقاومتي را به اجزاي کاربردي تقسيم کنند.
اقتصاد مقاومتي = رفاه شخصي و اجتماعي
از سوي ديگر دانشگاه بايد اين نگاه را در جامعه نهادينه کند که اقتصاد مقاومتي نه تنها رياضت اقتصادي نيست، بلکه رفاه زندگي فردي و اجتماعي را به دنبال دارد. اعتماد جامعه به دانشگاه سبب ميشود، علاوه بر اينکه دانشگاهها در قالب کميتههاي اقتصاد مقاومتي، کاربردي کردن اين ايده را دنبال ميکنند، از ظرفيت خود براي همراه کردن مردم با اين طرح استفاده کنند.
