شبكه بهداشتي و خانههاي بهداشت روستايي در كشورمان يكي از موفقترين الگوهاي بهداشتي در دنياست به گونهاي كه ظرف مدت ۳۰ سال توانست شاخصهاي بهداشتي كشور را به استانداردهاي جهاني برساند و در برخي موارد حتي جلوتر از آنان گام بردارد.
از همين رو الگوبرداري از شبكه بهداشتي مدل ايراني چند سالي ميشود كه مورد توجه كشورهاي مختلف دنيا قرار گرفته است و به گفته رئيس مركز تحقيقات سياستگذاري سلامت كشورمان، ايالت ميسيسيپي كشور امريكا براي اجراي اين مدل موفق ايراني پيشقدم شده است.
شبكه بهداشتي ايراني، الگو است ريشهكن شدن فلج اطفال، كاهش مرگ و مير مادران به ۲۴ مورد در ۱۰۰ هزار زايمان، افزايش اميد به زندگي به ۷۲ سال و بهبود بسياري ديگر از شاخصهاي سلامت در كشورمان، امري است كه طي ۳۰ سال پس از انقلاب با شتاب زيادي محقق شد و حالا حتي كشورهايي كه مخاصمه با ايران را سرلوحه سياستهاي خود قرار داده و ما را در دارو و واكسن نيز تحريم كردهاند نيز به ايران آمدهاند تا از مدل موفق ايراني شبكه بهداشت الگوبرداري كنند.
دكتر كامران باقري لنكراني در توصيفش از دلايل موفقيت اين شبكه بهداشتي ميگويد: از حدود ۳۰ سال پيش اين نظام بهداشتي به صورت گسترده در اقصي نقاط كشور راه اندازي و اجراي آن باعث شد فاصلههاي شاخصهاي سلامت در مناطق روستايي و شهري به شدت كاهش يابد. رئيس مركز توسعه شبكه و ارتقاي سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز در گفتوگو با جوان تأكيد ميكند: شبكه بهداشتي اجرايي در كشورمان طي ۳۰ سال اجرا، كارايي و اثر بخشي خود را به خوبي نشان داده است به گونهاي كه در طول اين مدت توانسته است بسياري از شاخصهاي سلامت همانند نرخ مرگ و مير مادران، نرخ مرگ و مير نوزادان، فشارخون و اميد به زندگي را بهبود بخشد و در حد استانداردهاي ارائه شده از سوي سازمان جهاني بهداشت ارتقا دهد.
استفاده از تعهد نيروهاي بومي در شبكههاي بهداشت دكتر محمد شريعتي ويژگيهاي برتر شبكه بهداشت ايران را در رعايت اصول PHC يا خدمات بهداشتي اوليه ميداند. وي ميافزايد: يكي ديگر از دلايل توفيق اين شبكه استفاده از نيروهاي بهورز بومي است. به باور رئيس مركز توسعه شبكه و ارتقاي سلامت وزارت بهداشت، مشاركتهاي مردمي و حضور داوطلبان سلامت براي ارائه حداقل خدمات بهداشتي توانست كمك زيادي به موفقيت شبكههاي بهداشتي كشور شود.
وزير بهداشت دولت نهم نيز مهمترين ويژگي اين برنامه را تكيه بر نيروي كارآمد بومي ميداند بهطوريكه از حدود ۳۰ هزار بهورز فعال در خانههاي بهداشت و با وجود تغيير دولتها و سياستگذاران عرصه بهداشت و درمان، بهورزان خانههاي بهداشت همه ساكن همان مناطقي هستند كه آنجا خدمت ميكنند و به نوعي متعهدند كه سلامت منطقه خودشان را ارتقا دهند.
حصول ۹۶ درصد سلامت با مراقبتهاي اوليه
يكي ديگر از نكاتي كه موجب كارآمدي شبكه بهداشتي كشورمان شده است، تكيه اين شبكه بر پايه مراقبتهاي بهداشتي اوليه و پيشگيري از بيماريهاست. بنا به تأكيد شريعتي، امروزه پژوهشگران به اين نتيجه رسيدهاند كه ۹۰ تا ۹۶ درصد از سلامت افراد جامعه با ارائه همين خدمات بهداشتي اوليه حاصل ميشود در حالي كه خدمات تخصصي و فوق تخصص به رغم نياز به تجهيزات پيچيده و هزينه زياد، سهم ناچيزي در سلامت افراد دارند.
وي خاطرنشان ميكند: اگر فردي مستعد ابتلا به بيماريهاي قلبي باشد تنها با اصلاح سبك زندگي ميتوان خطر اين بيماري را در وي كاهش داد اما اگر صبر كنيم تا همين فرد به بيماري قلبي دچار شود حتي با مجهزترين دستگاهها و بيشترين هزينه نيز به سختي ميتوان او را به زندگي عادي بازگرداند.
شريعتي، ويژگي مثبت شبكه بهداشتي كشورمان را تجهيزات و هزينه كمتر و توليد سلامت بيشتر ميداند. بنا به اظهار رئيس مركز توسعه شبكه و ارتقاي سلامت وزارت بهداشت، يكي از نشريات معتبر حتي عملكرد بهورزان شبكههاي بهداشتي ايران را در مراقبت از بيماران ديابتي بسيار مثبت ارزيابي كرده است. وي تأكيد ميكند: شبكه بهداشتي كشورمان نشان دادهاند، توانايي ورود به بحث پيشگيري از بيماريهاي غير واگير را هم دارد.
به گفته قائم مقام معاونت بهداشتي وزارت بهداشت سازمان بهداشت جهاني نيز تجارب و توانمنديهاي كشورهاي موفق در عرصه بهداشت و درمان را براي بهرهگيري ديگر كشورها منتشر ميكند و در حال حاضر شيوه عملكردي ايران در شبكههاي بهداشتي نيز از طريق WHO به ديگر كشورهاي جهان ارائه ميشود.
به هر رو شبكه بهداشتي كشورمان يكي از دستاوردهاي ملي است كه با تلاش دست اندركاران بهداشت و درمان كشورمان حاصل شده است و حمايت از اين راهكار علاوه بر دستيابي به ارتقاي بهداشت كشور موجب شده است تا نام ايران يك بار ديگر به عنوان الگويي براي تمام كشورهاي جهان مطرح شود و شعار « توليد ملي؛ حمايت از كار و سرمايه ايراني» تحقق يابد.
