علي قاسمي: جنبش غيرمتعهدها در خلال نظام دوقطبي كمونيسم و سرمايهداري در فضاي جنگ سرد توسط كشورهاي در حال توسعه در سال ۱۹۶۱ پايهگذاري شد. برهمين اساس با توجه به اهداف محوري اين جنبش هم اكنون پس از گذشت سالها از اولين روزهاي شكلگيري اين نشست و برگزاري جلسات آن از اهميت دوچنداني در سطح بينالملل برخوردار شده است كه دستاوردهاي بسياري نيز در سطح بينالملل به دنبال داشته است چراكه تغييرات اساسي در نظام بينالملل به دليل بروز و ظهور قدرتهاي جديد سياسي، اقتصادي و ايدئولوژيك در دنيا، افول هژموني نظام سرمايهداري، تحولات اخير در منطقه خاورميانه به ويژه بيداري اسلامي و شكست سياستهاي غرب در قبال طرح خاورميانه بزرگ، سقوط رژيمهاي وابسته به نظام سرمايهداري، ورشكستگي اقتصادي در غرب و شكلگيري جنبش ۹۹ درصدي از مهمترين مقولاتي است كه چيدمان سياسي و ديپلماسي نظام كنوني جهان بر اساس آموزههاي امپرياليستي را دگرگون نمود و قدرت اثرگذاري نهادهاي مستقل بينالملل از جمله كشورهاي عضو جنبش عدمتعهد را بيش از گذشته نموده است، از اين رو برگزاري شانزدهمين نشست كشورهاي عضو در جنبش عدمتعهد در تهران از مهمترين رخدادهاي سياسي جهان سياسي قابل ارزيابي است كه دستاوردهاي بسياري نيز به دنبال داشته است:
تهران كانون ديپلماسي جهان حضور كشورهاي مختلف جهان در قالب هيئتهاي بلندپايه از سران و مقامات عاليرتبه سياسي و كارشناسان برجسته هر كشور در پايتخت ايران، تهران را به عنوان كانون ديپلماسي جهان در روزهاي گذشته تبديل نموده بود، به گونهاي كه فعاليت چشمگير بسياري از خبرگزاريها و خبرنگاران در خلال اين اجلاس در انعكاس اخبار و ابعاد سياسي و بينالمللي اين اجلاس ديپلماسي فعال نظام اسلامي در نظام بينالملل را به تصوير كشاند.
در واقع در شرايطي كه هجمه رواني و رسانهاي كشورهاي غربي، ديپلماسي فعال ايران را به عنوان ديپلماسي درونگرا تفسير و تبليغ مينمودند، برپايي اين نشست در ايران نه تنها تهران را به عنوان كانون ديپلماسي فعال در جهان نشان داد بلكه مخابره و انعكاس لحظهاي اخبار از تهران و پخش و نمايش آن به صورت زنده در ديگر كشورهاي جهان از روند برگزاري اين اجلاس در ايران، ياوهگويي غرب در ايجاد سياهنمايي از توانمندي نظام اسلامي را با شكست روبهرو ساخت و ديپلماسي فعال كشور را در سطح بينالمللي رسانهاي نمود چراكه حضور هيئتهاي سياسي از ۱۲۰ كشور جهان و برپايي كارگروههاي ويژه در سطح اين نشست و ديگر ديدارهاي دوجانبه و چندجانبه سران كشورهاي مهمان در اين نشست، از عمق هماهنگي ديپلماسي در اين اجلاس حكايت داشت.
همگرايي در افق روابط قاهره - تهران همزمان با پرپايي اجلاس جنبش عدمتعهد در ايران و با حضور محمد مرسي در تهران ميتوان سرفصل جديدي از روابط سياسي در روابط قاهره- تهران مشاهده نمود كه يكي ديگر از دستاوردهاي اين نشست است و قابل ارزيابي ميباشد. در واقع در خلال برگزاري شانزدهمين اجلاس كشورهاي غيرمتعهد در تهران و گفتوگوي دوستانه محمود احمدينژاد و محمد مرسي موجي گسترده از استقبال روابط با ايران در مصر شكل گرفت. رفتار مردم مصر حاكي از اين مسئله ميباشد كه آنان خواهان دوستي با ايران و دشمني با رژيم صهيونيستي هستند و تغييرات عمدهاي را در سياست خارجي و داخلي خود ميخواهند.
برهمين اساس از آنجا كه نماد تغيير عمده در سياست خارجي در كشور مصر، كليديترين مسئله آن كشور، يعني دوستي با رژيم صهيونيستي و دشمني با ايران در رژيم حسني مبارك بود، حضور محمد مرسي و استقبال مردم، نشان از اين واقعيت دارد كه مردم مصر خواهان تغيير اين نماد هستند و حضور محمد مرسي به عنوان منتخب مردم آن هم به عنوان نماينده پيروز اخوانالمسلمين در انتخابات مصر سرفصلي گويا و روشن از روابط قاهره –تهران خواهد بود. از سويي ديگر ذوب شدن يخ روابط ميان ايران و مصر موضوعي است كه باعث نگراني امريكا و اسرائيل شده و اين مسئله، يعني دوستي ايران و مصر، ميتواند موازنه قدرت در خاورميانه را به هم بزند زيرا برقراري روابط مصر با ايران يك شوك بزرگ و بر همزننده موازنه قدرت در منطقه است و اين حق طبيعي ملت مصر و ايران در همگرايي سياسي سازنده قلمداد ميگردد كه از دستاوردهاي حضور محمد مرسي در اجلاس جنبش كشورهاي غيرمتعهد در تهران قابل ارزيابي است.
وحشت و نگراني رژيم صهيونيستي برپايي شانزدهمين نشست جنبش عدمتعهد در تهران وحشت و نگراني مشهودي را براي سران غرب به ويژه امريكا و رژيم صهيونيستي بهوجود آورد. در واقع برگزاري شانزدهمين اجلاس اين جنبش در ايران آن هم در شرايطي كه سران رژيمصهيونيستي از ماهها قبل با ارسال پيام و گفتوگوهاي تلفني و حضوري برهم زدن اين نشست در تهران را دنبال مينمودند، با حضور ۱۲۰ هيئت بلندپايه از كشورهاي مختلف جهان نه تنها تهران را به كانون ديپلماسي دنيا مطرح نموده است بلكه بنبست فكري و ذهني امريكا در حمايت از رژيمصهيونيستي بهوجود آورده است چرا كه برپايي اين نشست در تهران با همگرايي ديپلماسي كشورهاي جهان و رياست ايران به عنوان اين جنبش در سه سال آتي، جهان و منطقه را در آستانه تحولات بزرگي قرار خواهد داد كه به تعبير مقام معظم رهبري «پيچ تاريخي» در اين مقطع زماني قابل ارزيابي ميباشد.
از اين رو يكي از مهمترين دستاوردهاي اجلاس كشورهاي عدمتعهد در تهران، نگراني و وحشت اسرائيل از برگزاري اين اجلاس بود، در واقع برپايي موفق اين اجلاس در ايران با همه ابعاد سياسي و بينالمللي خود، يك فشار شديد سياسي به سردمداران رژيم صهيونيستي وارد نمود، به گونهاي كه اين نگراني و وحشت را ميتوان در اظهارات مقامات اسرائيلي و رسانههاي اين رژيم از همان نخستين روزهاي برپايي اين اجلاس در تهران مشاهده نمود، آنچنانكه بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيمصهيونيستي با اهانت به سران بيش از ۱۲۰ كشور جهان عباراتي خارج از ادبيات ديپلماسي بينالملل را عنوان نمود و اين مسئله نشان از نگراني از روند برپايي اجلاس در تهران قلمداد ميگردد.
وحدت و همگرايي ايران در فضاي بينالملل وحدت و همگرايي كشورهاي عضو جنبش عدمتعهد در فضاي ديپلماسي بينالملل در شرايطي بيش از گذشته نمايانگر است كه همه رسانههاي ضدايراني كشورهاي غربي «پروژه در انزوا قرار دادن ايران» را در سطح بينالملل دنبال مينمايند و اين حضور فعال بيش از ۱۰۰ كشور در ايران از دستاوردهاي مهم اين نشست قابل ارزيابي ميباشد كه با وحدت و همگرايي كشورهاي جنبش عدمتعهد نه تنها فضاي سياسي و ديپلماسي فعالي را براي ايران ايجاد نمود بلكه ادعاي در انزوا قرار گرفتن ايران در عرصه بينالملل را به خيالي خام مبدل ساخت.
در واقع حضور دبيركل سازمان ملل متحد و نيز رئيس مجمع عمومي سازمان ملل در تهران و برگزاري اين اجلاس نشان از همگرايي سياسي ايران در فضاي بينالملل بوده است، زيرا سران رژيمصهيونيستي بارها از دبيركل سازمان ملل و رئيس مجمع عمومي سازمان ملل به عنوان يك چهره حقوقي بينالمللي ميخواستند كه در اين اجلاس حضور به هم نرسانده و عدمهمگرايي ايران در نظام بينالملل و بياعتبار ساختن اجلاس جنبش عدمتعهد در ايران را تبليغ نمايند، ليكن وحدت و همگرايي بيش از ۱۲۰ كشور جهان با ايران و حضور دبيركل سازمان ملل و رئيس مجمع عمومي سازمان ملل در تهران، اين سياست خصمانه غرب به ويژه امريكا و رژيمصهيونيستي را ناكام نمود.
در واقع از آنجايي كه جنبش عدمتعهد، جنبشي براي هماهنگ كردن مواضع اعضا و سازماني منسجم و گسترده براي اتخاذ روش كار و مورد توافق بر مبناي اصول و اهداف اين جنبش ميباشد، ميتوان اين هماهنگي و وحدت و همگرايي در فضاي بينالملل را بيش از گذشته در نتايج و دستاوردهاي اجلاس تهران مشاهده نمود كه ضمن پيشبرد اهداف اين اجلاس، همگرايي و اثرگذاري ايران را در فضاي بينالملل به تصوير كشاند.
