از زمانی که اعلام هشدارها شروع شد و پزشکان و کارشناسان تغذیه و بهداشت از طریق رسانه های مختلف، مردم را مخاطب قرار دادند چند سالی می گذرد! درست همان روزها بود که تب مسئولیت دامن برخی مسئولان را گرفت و برای نجات سلامت مردم، وعده و وعیدهایشان را در نسخه های رنگارنگ پیچیدند و در کشوی میزشان گذاشتند. برای جلوگیری از آلودگی سبزیجات به دلیل آبیاری مزارع صیفی و سبزی با فاضلاب که البته هنوز هم در نیمی از استانهای کشوررایج است، یکی از منع قانونی برداشت سبزیجات آلوده حرف زد و دیگری از ترویج الگوی کشت صحیح و... خلاصه کلام از سازمان جهاد کشاورزی و سازمان آب و فاضلاب گرفته تا استانداری ها و فرمانداری ها و حتی شورای عالی سلامت و امنیت غذایی کشور به ظاهر پای کار آمدند تا بلکه این عامل شیوع بیماری های انگلی و عفونی را از سفره های مردم جمع کرده و کشاورزان را در تولید و عرضه سبزی سالم و بهداشتی یاری کنند!
چند سالی از آن زمان می گذرد اما هنوز در اهواز، گرگان، همدان، ایلام، مشهد و بروجرد و چندین شهر دیگر فاضلاب و پسماندهای کارخانه و آب های سطحی آلوده، سبزیجات و صیفی جات این شهرها را سیراب می کند و هزار مرض را به جان مردم می نشاند و البته اسناد احساس مسئولیت همچنان در کشوی میزها خاک می خورد!
پس از ۷ سال، اجرا همچنان می لنگد
شهریورماه ۸۴ بود که در پی درخواست وزارت بهداشت از وزارت جهاد کشاورزی قرار شد آبیاری سبزیجات با فاضلاب در کشور برای همیشه متوقف و مصرف سبزیجاتی که مستقیما با فاضلاب آبیاری می شوند، ممنوع اعلام گردد.
وزارتخانه مذکور طي نامهاي به وزارت كشاورزي خواستار جمعآوري شيوه آبياري با فاضلاب شد و تاكيد كرد "اين امر نه تنها باعث بروز وبا ميشود، بلكه سبب عوارض مختلف ناشي از آلودگيهاي انگلي، ميكروبي و سموم مواد شيميايي براي مردم ميشود". همچنين در اين نامه آمده بود "هر نوع سبزي كه كشت آن با آب سالم مورد تائيد وزارت جهاد كشاورزي انجام شود با رعايت اول بهداشتي (گل گيري) ميتواند به بازار عرضه شود".
این درحالی است که طبق گزارشات رسیده در تیرماه ۹۱، بر خلاف اظهارات گذشته مسئولان، در شهرستان بروجرد بیش از ۲۵ هکتار زمین زیر کشت سبزی کاری است که از آب غیربهداشتی تغذیه می شود و در اهواز هم حداقل ۱۰هکتار زمین با فاضلاب سیراب می شود، حالا بماند که سال گذشته رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان با رد این مورد، گفته بود: "هیچکدام از اراضی کشاورزی خوزستان با فاضلاب آبیاری نمیشود" و البته شواهد و اظهارات شفاف برخی دیگر از مسئولان این استان این ادعا را به صراحت رد کرد. وضعیت دیگر استانها از جمله همدان و ایلام و گلستان هم رضایت بخش نیست. چرا که چندی پیش رييس گروه بهداشت حرفهاي و محيط استان همدان نیز با تایید آبياري سبزيجات با فاضلاب خام در برخي مناطق استان گفته بود:" در آينده فاضلابهاي تصفيه شده با رايزني ارگانهاي مرتبط در اختيار سبزيكاران قرار خواهد گرفت "! منظور از آینده چه زمانی است هنوز برای کسی مشخص نیست!
کارشناس مسئول بهداشت محیط و مبارزه با استفاده غیرمجاز از فاضلاب های استان ایلام هم با تایید استفاده غیربهداشتی از فاضلاب های پایین دست شهر ایلام برای کشت سبزی و صیفی جات، به مضرات این نوع آبیاری و تهدید سلامت جان مردم اشاره کرده و بالاخره از معرفی سبزیکاران متخلف به مراجع قضایی خبر داد.
یزدان بخش پورنصرت با بیان اینکه به دلیل منشا فاضلابی بودن و بار میکروبی بیش از حد فاضلاب های پایین دست شهر، آبیاری مزارع صیفی و سبزیجات با این فاضلاب ها تخلف محسوب شده و پس از اخطار به سبزی کاران این منطقه حدود ۱۵ روز به این متخلفان مهلت داده می شود که مزارع خود را تخریب کنند گفت: در غیر اینصورت، اقدام آنها تهدیدی علیه بهداشت عمومی محسوب شده و طبق ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی با آنها بر خورد قانونی خواهد شد.
چرا آبیاری با فاضلاب؟!
رایگان بودن استفاده از کانال فاضلاب، عدم نیاز به انرژی برق و مهمتر از همه عدم برخورد جدی و مداوم قانونی، استفاده از فاضلاب برای آبیاری مزارع سبزی را برای برخی کشاورزان از آب تصفیه شده سالم، آسانتر و به صرفهتر کرده و وقتی نهادهای نظاره گر و مسئول هم، مسئله را به دست فراموشی می سپارند قطعا این روند ادامه می یابد. مسئول محیط و بهداشت شبکه بهداشت و درمان شهرستان بروجرد در این رابطه با بیان اینکه برخی سبزیکاران تصورشان بر این است که سبزی با آب فاضلاب زودتر رشد می کند و بازدهی محصول آنها بیشتر خواهد شد گفت: سبزیکاران بروجردی به خاطر نداشتن هزینه های پمپاژ آب، به زدن چاه و قنات اقدام نمی کنند و می پندارند که آب فاضلاب حاوی کود بیشتری بوده و در رشد سبزیجات موثر است.
البته عدم توانایی مالی تهیه کود و هزینه های هنگفت تامین آب سالم برای سبزی کاری هم جز بهانه هایی است که بسیاری ازسبزی کاران برای استفاده از فاضلاب خام جهت آبیاری مزارع سبزی و صیفی عنوان می کنند.
در شرایطی که مردم با تکیه به نظارت های مسئولان درخصوص بهداشت تغذیه و مواد خوراکی راهی بازار می شوند و با خیال آسوده به خرید سبزیجات تازه که البته جزو مواد خوراکی پرمصرف در بین خانواده های ایرانی است، اقدام می کنند، پاس کاری سازمان های مربوطه و بیان جمله "این وظیفه ما نیست و مسئولیتش بر عهده فلان سازمان و بهمان اداره است" تیری است که مستقیما بهداشت عمومی و سلامت جامعه را نشانه گرفته است.
اوضاع در گرگان وخیم تر است!
در ماه های اخیر با توجه به وخامت اوضاع و افزایش خیل اعتراضات و درخواست های مردم و برخی مسئولین درخصوص رسیدگی به وضعیت آبیاری ناسالم سبزیجات در سطح کشور، از سوی مسئولان برخی استانها آمار و ارقامی مبنی بر عدم و یا وجود آلودگی در این مورد منتشر شده که در این میان مسئولان برخی استانها از جمله استان گلستان نسبت به بالا بودن میزان آلودگی سبزیجات هشدار داده اند.
چندی پیش معاون سیاسی امنیتی استاندار گلستان با بیان اینکه بخشهایی از اراضی کشاورزی استان که غالبا در آنها سبزیجات کشت میشود، تحت آبیاری مناطق آلوده قرار دارد، گفت: « بیشترین سطح آلودگی مربوط به شهرستان گرگان است که بخشی از زمینهای زیر کشت سبزیجات این منطقه توسط رودخانههای انجیراب و زیارت که دارای آبهای سطحی آلوده، فاضلابهای شهری و روستایی و زباله و نخاله هستند، تحت آبیاری قرار میگیرد».
علیرضا جمشیدی یکی از دلایل اصلی این موضوع را عدم اطلاع و شناخت کافی در زمینه این نوع آبیاری توسط کشاورزان منطقه دانست و بر لزوم اطلاع رسانی دقیق از سوی دستگاه های مربوطه و آموزش از طریق رسانه ملی تاکید کرد.
این مسئول با بیان اینکه خود مردم هم علاقهمند به بهرهمندی از سلامت هستند، اما عدهای سبک و سیاق زندگی سالم را نمیدانند افزود: بعضیها ممکن است موانعی پیش رویشان وجود داشته باشد که باید در راستای رفع این موانع آنها را یاری رساند و عدهای هم نیاز به اجبار قانونی دارند که باید قاطعیت قانون را بر آنها اعمال کرد.
