«دهه تكريم مساجد» اگرچه يك بازه زماني ۱۰ روزه از روزهاي پاياني ماه شعبان تا آغاز ماه مبارك رمضان -دروازه ورود به ميهماني خدا- است، اما ميتواند بهانهاي براي پرداختن به نقش مهم و تأثيرگذار مساجد و جايگاه استراتژيك اين دژ فرماندهي حكومت اسلامي در گفتمان تئوريك و عملياتي جمهوري اسلامي ايران باشد.
با ورود به دهه پاياني ماه شعبان، مساجد كشورمان براي برگزاري هرچه باشكوهتر ماه مبارك رمضان آماده ميشوند و اين انگيزهاي ميشود تا حضور پرشورتر مردم براي زدودن غبار از دل خود و در و ديوار مساجد را شاهد باشيم. اين اما يك فرصت است؛ فرصتي كه مسئولان و سياستگذاران عرصه فرهنگي و اجتماعي جامعه ميتوانند از آن براي گسترش هرچه بيشتر دايره مخاطبان مسجد و برداشتن ديوارهاي آن براي ارتباطي مؤثرتر با تمامي مردم جامعه سود ببرند.
مساجد كانون خيزشهاي انساني با تابيدن خورشيد اسلام از فراز تاريكي جهل بشر، سنگ بناي مسجد نه فقط به عنوان محل عبادت و پرستش بلكه به عنوان دژ مستحكم فرماندهي اسلام گذاشته شد. شايد بارزترين معناي آيه كريمه «يدالله مع الجماعه» در مساجد جلوهگر شده باشد.
نگاهي به نقاط عطف تاريخ نيز نشاندهنده آن است كه مساجد محوريترين نقش را در وحدت بخشيدن به قيامهاي مردمي ايفا كردهاند. قيام معروف تحريم توتون و تنباكو با حكم مرجع عاليقدر ميرزاي شيرازي از همين مساجد پا گرفت. سنگ بناي انقلاب اسلامي ايران نيز در مساجد گذاشته شد. قيام مردم مشهد در مسجد گوهرشاد يكي از زيباترين جلوههاي كاركردي مساجد است. در دوران دفاع مقدس نيز مساجد كانون وفاق و همدلي مردم بودند و جذب و اعزام به مناطق جنگي و حتي كارهاي تداركاتي همه در مساجد انجام ميشد. تمام اينها بيانگر نقش كليدي مساجد و جايگاه اساسي آن در نظام اسلامي است و لزوم تكريم اين مكان مقدس را آشكارتر ميسازد.
تكريم مساجد؛ نگاهي دوباره به خانه خدا تكريم مساجد اما به چه معناست؟ حجتالاسلام علي واشقاني فراهاني تكريم مساجد را شناخت رسالت، فلسفه وجودي، كاربري و جايگاه فرهنگي ـ اجتماعي اين مكان مقدس معنا ميكند. اين امام جماعت در اين باره به «جوان» ميگويد: مسجد ميتواند مجموعه مردم مسلمان را همانند اعضاي يك خانواده دور هم جمع كند. قبله، كتاب و عقايد مشترك ما مسلمانان سبب شكلگيري حيات اجتماعي واحدي ميشود كه اين وحدت در سايه اسلام و در مساجد شكل ميگيرد.
اين روحاني نمونه با اشاره به چگونگي شكلگيري انقلاب اسلامي ايران به رهبري معمار كبير انقلاب حضرت امام خميني (ره) ميافزايد: حضرت امام همواره به نقش كليدي مساجد توجه ويژهاي داشتند و تأكيد ميكردند «مساجد را خالي نگذاريد، مسجد سنگر است.»
كاركرد مكانهاي مذهبي در دنيا مكانهاي مذهبي در تمامي اديان، حتي اديان غيرتوحيدي جايگاه ويژه و كاركردهاي مهمي دارند كه به عبادت خلاصه نميشود. به طور نمونه كليساي مسيحيان، كنيسه يهوديان و معبد بودائيان تنها يك مكان مذهبي نيست و در بسياري از موارد هدفگذاريهاي عميق سياسي - اجتماعي و برنامههاي استراتژيك عملياتي مختلفي از اين مكانها دنبال ميشود. با توجه به ويژگيها و ظرفيت دين مبين اسلام اما مساجد ظرفيت بالايي براي جذب و ارتقاي تفكر و عمل مسلمانان دارند. مساجد شايد بهترين مكان براي برپايي كرسيهاي آزادانديشي در سطح جامعه باشند.
اين مكان ميتواند جايگاهي براي شكلگيري گفتمان تئوريك، استراتژيك و عملياتي جمهوري اسلامي ايران باشد. حجتالاسلام واشقاني نيز درخشش اسلام را از مساجد ميداند و خاطرنشان ميكند: توسعه اسلام در گرو توسعه مساجد است و براي گسترش گفتمان تئوريك اسلام و انقلاب اسلامي بايد توجه ويژه به مساجد را در دستور كار قرار دهيم. وي مساجد را كانون وحدت ميداند؛ كانوني كه ميتواند تمام اقشار جامعه را در كنار هم بياورد و به صورت فراجناحي و در زير لواي ولايت اهداف اسلام و انقلاب را تأمين كند.
شأن مسجد را پايين نياوريم اگرچه توجه به مساجد شامل توجه به زيباسازي و ظواهر نيز ميشود اما گاهي اين ظاهرسازيها آنقدر زياد است كه كاركرد اصلي و حقيقي مساجد را تحتالشعاع قرار ميدهد. به طور نمونه برخي از مساجد شهر اگرچه معماري زيبايي دارند و هميشه درشان باز است اما شأن اين مساجد در حد محلي براي برگزاري مراسم ختم پايين آمده است و در برخي موارد نيز چيدمان مسجد نه يك فضاي ايراني و اسلامي بلكه سالنهايي است كه نه فرشي دارد و نه جايي براي اقامه نماز و شما را به ياد سالنهاي همايش مياندازد. حجتالاسلام واشقاني مسجد را محل تبليغ و ترويج دين و تبيين مواضع قرآن و ولايت ميداند و معتقد است اينگونه تغيير در كاربري مساجد در شأن خانه خدا نيست.
مسئولان هميشه مسجد بروند نه در انتخابات اين روحاني همچنين با اشاره به نقش مسئولان در تكريم و پويايي مساجد تأكيد ميكند: مردم بايد شاهد عمل مسئولان باشند و آنها را در مساجد در كنار خود ببينند. اين در حالي است كه ما اغلب در آستانه انتخابات شاهد حضور مسئولان در مساجد هستيم. به باور وي همانگونه كه پيامبر اسلام جلسات سياسي، فرهنگي و اجتماعي خود را در مساجد برپا ميكرد، مسئولان نظام اسلامي نيز بايد در مساجد حضوري پويا و مستمر داشته باشند تا دموكراسي اسلامي معنا و مفهوم يابد. اين امام جماعت همچنين بر فعاليتهاي فراجناحي مسئولان در مساجد تأكيد دارد.
مساجد را دريابيم تأكيد بر نقش كليدي مساجد توصيه بزرگان و رهبران دين ماست و بسياري از اشخاص تأثيرگذار جامعه افرادي هستند كه تربيت شده فرهنگ مسجدياند و از همين مكانهاي مقدس برخاستهاند و اين نشان ميدهد مساجد ظرفيتهاي بالايي دارند كه اين ظرفيتها، فرصتهاي طلايي و استراتژيكي را براي نظام، مردم و مسئولان ميآفريند.
