انتقال مفاهيم از طريق تصويرسازي از زمان باستان به عنوان يك ابزار كاربردي و مهم با انسان همراه بوده است. امروزه ساخت مستند به عنوان يكي از زبانهاي بدون نياز به شرح و تفسير هم در انتقال تجربيات و اتفاقات مثبت و منفي كاربردي تأثير گذارتر از قبل پيدا كرده است.
گروه مستندسازي سفير با ساختن چندين فيلم مستند حول موضوعات متنوع و قابل تأمل توانسته است در اين راه ضمن برداشتن گامهاي بلند حرفهاي شدن، آثار جالب توجهي به جامعه ارائه كند. مستند «ميراث آلبرتا» با بررسي علل و عواقب فرار مغزها يا به قولي مثبتتر مهاجرت مغزها، يك آسيب شناسي بيطرفانه اما در خور توجه انجام دهد. در اين مستند وضعيت دانشگاههاي ايران و نحوه تعامل جامعه با نخبگان به خوبي تبيين ميشود و اين مسئله، امنيت خاطري نسبي براي دانشجويان منتقد وضع موجود فراهم ميآورد كه با مستندي شعاري و تخيلي روبهرو نيستند. قبل از هر توضيحي بايد گفت كه «آلبرتا» نام يكي از دانشگاههاي معتبر كشور كاناداست و در حال حاضر بيش از ۳۶ هزار دانشجو دارد كه تعداد زيادي از نخبگان و دانشجويان ايراني هم در آن مشغول به تحصيل هستند. «ميراث آلبرتا» با صحبتهاي برخي از دانشجويان نخبه يا بعضاً افرادي كه به دنبال گرفتن بورسيه از دانشگاههاي دنيا به خصوص امريكا و كانادا هستند، آغاز ميگردد.
تفسير و تصوير سازيهاي مثبت ابتدايي رفتن به اين دانشگاهها در ابتداي مستند ممكن است مخاطب را دچار اشتباه قضاوت عجولانه بكند، اما در پايان بندي خوب و رساي اين مستند عاقبت و سرانجام همه آنچه را كه در ابتدا از زبان برخي شيفته شدگان دانشگاههاي غربي يا طالبان واقعي علم كه به دنبال پيشرفت هستند، به درستي نشان ميدهد. اين مستند بيشتر به اوضاع دانشجويان دانشگاه صنعتي شريف، شرايط زندگي در خوابگاههاي دانشجويي و. . . ميپردازد ودر طول آن سعي ميشود تا قضاوت و نتيجهگيري را به عهده مخاطب و بيننده بگذارد. «ميراث آلبرتا» به غير از نشان دادن اشتهاي بسيار زياد برخي از نخبگان و فارغ التحصيلان دانشگاه شريف براي گرفتن بورسهاي تحصيلي و خروج از كشور در مقابل اساتيد و نخبگاني را هم به تصوير ميكشد كه عمدتاً پس از تكميل تحصيلات به تلاش و تحقيقات بسيار پيشرفته علمي در داخل كشور مشغول هستند.
در واقع اين بخش از مستند تنها به خروج نخبهها از كشور و دستيابي به پيشرفت يا كسب تجهيزات براي پيشرفت بهتر نميپردازد بلكه نشان ميدهد چگونه ميشود در كشور ماند و به بالاترين قلهها و سطوح علمي دنيا صعود كرد. ميشود در داخل ايران كار تحقيقاتي و علمي انجام داد و به رغم وجود مشكلات عديده و گاه طاقت فرسا، به «مرجعيت» و اصطلاحاً «رفرنس» همان علم در سطح حرفهاي دنيا تبديل شد. در بخش ديگري از اين مستند به واقعه تلخ و تأسف باري كه توسط برخي معلوم الحال در جريان دفن شهداي گمنام در مسجد دانشگاه صنعتي شريف، به تصوير كشيده ميشود. در بخشهاي ديگري از اين مستند «مجيد انتظامي» و «علي معلم» هم با تشريح برخي مشكلات به وجود آمده براي نزديكانشان در ظاهر راهي به جز رفتن و مهاجرت كردن را به صورت ضمني توصيه ميكنند.
كتك خوردن رئيس دانشگاه صنعتي شريف در جريان همان غائله سال۸۱ هم از ديگر بخشهاي ديدني اين مستند است. در بخشهاي انتهايي «ميراث آلبرتا» با به تصوير كشيدن اردوهاي راهيان نور دانشجويان به مناطق عملياتي و وطن پرستي بيحد و مرز اساتيد و برخي نخبگان در درون كشور، سعي شده است بخشهاي ابتدايي مستند را به چالش جدي كشيده و آنها را به نقد مخاطب بگذارد، اما نكته جالبتر از همه پايان بندي بسيار تأمل برانگيز اين ميراث است.
در انتهاي مستند اوضاع فضاحت بار و ولنگار تعدادي از دانشجويان دختر و پسر ايراني دانشگاه «آلبرتا» كه با ارسال يك موزيك ويدئو تحت عنوان«سوسن خانم» به شبكههاي فارسي زبان امريكايي آن را اجرا ميكنند، به خوبي نشان ميدهد نخبگان ديروز دانشگاههاي صنعتي ما چگونه به تعدادي عياش و خوش گذران تبديل شدهاند. اين مستند به درستي نشان ميدهد اگر كسي طالب علم و پيشرفت و تعالي باشد ميتواند در داخل كشور هم به بهترين و كيفيترين رتبههاي علمي دست پيدا كند. نكته جالب توجه و صاحب اثر و اميدواري ديگري كه در پايان اين ميراث به قاب تصوير مينشيند، جمله «ادامه دارد» است. با استناد به صحبتهاي سازندگان اين مستند قرار است در قسمت يا قسمتهاي بعدي با مسافرت به كشورها و دانشگاههايي كه ميزبان دانشجويان ايراني هستند، حقايق بيشتري را براي مخاطبان خود معلوم و تصويرسازي كنند.
نكته حائز اهميت اين مستند كه بايد مورد توجه خاص و ويژه مسئولان كشور قرار بگيرد، نمايش و ارائه چهره مثبت از دانشگاههاي خارج از كشور در نزد دانشجويان است، هر چند در اين مورد سالهاي پيش هم مستندي تحت عنوان «سراب» تهيه شده بود كه به مقوله مهاجرت به صورت كلي ميپرداخت، اما صرفاً با ساختن مستند و نشان دادن مصائب و مشكلات غربت نميتوان جلوي مهاجرت و حقيقتاً فرار مغزهاي آيندهدار كشورمان را گرفت.
