۲۸ ارديبهشت هر سال مقارن با سالروز تولد حكيم و شاعري است كه نه تنها اشعارو رباعياتش در ميان ايرانيان محبوب است بلكه ترجمان اين اشعار به زبان انگليسي، وي را به پر طرفدارترين و مشهورترين اديب و شاعر شرقي در دنياي غرب تبديل كرده است، شايد ناموري اين رياضيدان و شاعر بزرگ قرن پنجم و ششم ميلادي در غرب بوده كه غربيها را تا كنون به فكر ساخت دو فيلم سينمايي از زندگي او واداشته است.
نخستين فيلم از او با عنوان «عمر خيام» و به كارگرداني ويليام ديه ترل در سال ۱۹۵۷ ميلادي ساخته شد و آخرين ساخته و پرداخته سينمايي هاليوود از اين شاعر و رياضيدان ايراني نيز در قالب فيلم «حافظ: افسانه عمر خيام» و به كارگرداني كيوان مشايخ در سال ۲۰۰۵ ساخته شده است تا غرب در زمينه معرفي مفاخر كشورمان نيز يكه تاز باشد، هر چند خيام امريكايي هرگز نميتواند جاي خيام ايراني را بگيرد.
حكيم عمر خيام يك چهره جهاني است و لازم به توصيف اين حقيقت نيست كه رباعيات خيام تا چه اندازه در دل دوستداران ادبيات شعر و شاعري كشورمان جاي دارد اما در خارج از ايران و در خارج از محدودههاي جغرافيايي زبان پارسي، خيام از طريق ترجمه آثارش و محبوبيتي كه نزد محققان غربي كسب كرده است توانسته تأثير عميقي بر ادبيات و جوامع غرب بگذارد.
در اين ميان خيام و اشعارش بيش از هر چيز بر كشورهاي انگليسي زبان تاثير گذاشتهاند، توماس هايد انگليسي بيش از سه سده از مرگش ميگذرد، او نخستين محقق غير ايراني بود كه روي خيام و آثارش مطالعه كرد اما گذشته از هايد، ادوارد فيتزجرالد محقق ديگري بود كه با ترجمه و برگردان درخشان اشعار خيام و نيز برگردان بينظير تعداد كمي از رباعياتش به نظم انگليسي وي را به مشهورترين شاعر شرقي در دنياي غرب بدل كرد.
با اين حال شهرت بينالمللي شخصيتي چون خيام باز هم باعث نشده است كه حتي يك فيلمساز يا تهيه كننده مجموعههاي سينمايي و تلويزيوني از كشورمان به سراغ ساخت اثري با اقتباس از زندگي او برود. امروز كه بيرغبتي بسياري از بينندگان به تماشاي فيلمها و سريالهاي تلويزيوني حكايت از به بنبست خوردن طرح سوژهپردازان رسانه ملي و سينما دارد، صنعت سينما و تلويزيون كشورمان قصد منتفعشدن از فراواني چهرههاي بنام تاريخي– ادبي همچون حافظ، سعدي، فردوسي و خيام در پهنه تاريخ كشورمان را ندارد؛ نفعي كه به واسطه محبوبيت جهاني چهرهاي چون «عمر خيام» ميتواند خارج از حد تصور تهيهكنندگاني باشد كه قدرت ريسك سرمايه گذاري خود روي ساخت فيلمها و سريالهاي تلويزيوني را به خاطر شكست ماليشان در پروژههاي قبلي از دست دادهاند.
تا كنون در خواب زمستاني بسياري از اين تهيه كنندگان، چهره ايراني و جهاني «عمر خيام» به شخصيت اول دو فيلم هاليوودي بدل شده است كه بر اساس سايت اطلاعات و آمار IMDB امريكا هر يك توانستهاند به امتياز قابل قبول ۸/۶ و ۷/۵ از ۱۰ دست پيدا كنند.
بيشك خيام و رباعيات فخرآميزش آنقدر در سرتاسر جهان طرفدار دارد كه يك اثر سينمايي و تلويزيوني جالب توجه و گيرا در خصوص اين شخصيت تاريخي بتواند بينندگان جهاني را پاي تماشاي آن بنشاند، به ويژه آنكه اين اثر در كشور زادگاه او ساخته شده باشد و اينكه آيا سومين اثر سينمايي از اين حكيم فرزانه در مرزهاي كشورمان ساخته ميشود يا در محدوده مرزهايي غريبه كه با برداشت سطحي از مفاهيم اشعار و رباعيات او مي و ميگساري را به عرصه تصوير ميكشند، مشخص نيست. بايد منتظر ماند و ديد كه آيا بالاخره اين تاريكيها از مقابل چشمان برخي تهيهكنندگان و هنرپروران كشورمان به كنار ميرود يا خير.
