كرسيهاي آزادانديشي در آييننامه خود اين نكات را پيگيري ميكنند: «ايجاد محيط امن براي بيان آزادانه و ناصحانه انديشهها در دانشگاه، ايجاد، تقويت و نهادينهسازي سبك اسلامي ايراني تعامل گفتماني در محيط دانشگاهي، ايجاد، تقويت و نهادينهسازي سنت حسنه گفتوگوي آزاد دو يا چند جانبه در محيط دانشگاهي، تقويت ساز وكار و فرايند فرهنگ توليد انديشه در دانشگاه، تبيين تدريجي حق در فرايند برگزاري موفق و قانونمند كرسيها، تضارب آرا و حاكم شدن فضاي عقلاني و علمي با رعايت اخلاق و منطق گفتوگو در محيطدانشگاهي، ايجاد فرصت قانوني و عادلانه براي طرح آزادانه آراء ديدگاهها و سؤالات پيرامون موضوعات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي جامعه و آگاهي از نظرات مختلف در محيط دانشگاهها، تقويت روحيه حقيقتجويي، آزادگي و قانونگرايي و توسعه فضاي استدلالي، خوداتكايي فكري و تفكر خلاق و رشد فرهنگ نقدپذيري بين اعضاي خانواده دانشگاه، تشويق دانشگاهيان به مطالعه و تفكر بيشتر در راستاي بصيرت افزايي و نخبهپروري فرهنگي، سياسي و علمي، رفع ابهامات و شبهات گوناگون اعتقادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي با ارائه شفاف شبهه يا ابهام و دريافت پاسخ علمي و منطقي.» آييننامهاي كه با تأخير، بالاخره توانست امضاي وزير علوم را از آن خود كند.
گفتوگوي محمد ابراهيم سقزچي، معاون نظارت و ارزيابي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها، با يكي از رسانهها مبني بر ضعف عملكرد دانشگاهها در برگزاري كرسيهاي آزادانديشي سؤالات ديگري را گوشزد كرد كه دريافت پاسخ آنها را به وكالت از مخاطبين بر عهده گرفتيم. پرسشها اين است كه اساساً كرسيهاي آزادانديشي در دانشگاهها در چه سطحي برگزار ميشوند؟ به چه نوع عملكردي در اين حوزه ضعيف اطلاق ميشود؟ اگر كرسيها چه طور برگزار ميشدند قوي بودند؟ آيا در خصوص برگزاري كرسيهاي آزادانديشي در سطح دانشگاههاي كشور آمار كمي و كيفي وجود دارد؟
معاون نظارت و ارزيابي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها اظهارات خود را در گفت و گو با «جوان» در دو نكته كليدي بيان كرد: اول اينكه وقتي مقام معظم رهبري عبارت « صدها بار گفتم و نشد» را در اجراي كرسيهاي آزادانديشي به عنوان يك مطالبه و گلايه بيان ميكنند، يعني آمارهاي ارائه شده در اين زمينه را موثق ندانسته و به رغم گزارشهاي بيان شده بر اين باورند كه نظرشان محقق نشده است.
نكته دوم اينكه در گزارشهاي وزارت علوم بارها بر برگزاري هزار كرسي در دانشگاهها ادعا و تأكيد ميشود؛ در صورتي كه اگر چنين اتفاقي رخ داده باشد نه از مسئولان در سطح رهبري گلايهاي مطرح ميشد و نه از سمت دانشگاهيها اعتراضي ميرسيد. بنابراين واكنشها نشان ميدهند قصور در اين زمينه جدي بوده است.
همه مقصرند! سقزچي نهادينه نشدن و عدم ترويج كرسيها را در محيطهاي دانشگاهي مهمترين كمكاري صورت گرفته در برگزاري كرسيهاي آزادانديشي ميداند و در اين رابطه صف و ستاد را در وزارتخانههاي علوم و بهداشت و دانشگاه آزاد به يك اندازه مقصر ميداند.
وي براي ايجاد تعامل در اين زمينه فضاي صفر و يكي قائل نيست. معاون نظارت و ارزيابي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها به عنوان مثال تدوين آئين نامههاي مرتبط و فضاسازي و بسترسازي كرسيهاي آزادانديشي را بر عهده ستاد دانست.
سقزچي همچنين اظهار كرد: رهبر انقلاب در مورد تبعات منفي برگزاري كرسيهاي آزادانديشي هم اطلاع دارند و برآوردشان اين است كه برآيند برگزاري كرسيها مثبت است و با اين نگاه بر برگزاري بانشاطتر كرسيها تأكيد دارند اما بعضيها با وجود اين همه تأكيد باز اظهارنظر ميكنند كه دانشگاهها ناامن خواهند شد و به همين بهانه در اين زمينه سليقهاي عمل ميكنند.
نكته اوليه نيازمند فضاسازي رواني و امنيتي خوب است. به عنوان مخالف و منتقد درون مرزهاي نظام ميخواهم صحبت كنم. اگر بعد از اظهار نظر به جايي فراخوانده شوم قطعاً براي بار دوم ريسك نميكنم و كمكم تبديل ميشوم به زير زمين، مخالف و بعد هم معاند براي نظام.
بياييد مجريان خوبي باشيم
سقزچي تصريح كرد: اگر واقعاً اجراي منويات مقام معظم رهبري مد نظر است، ما هم بايد مجريان خوبي باشيم و اما و اگر و گزارههاي مختلف بيان نكنيم كه اگر برگزار شود چنان و چنين ميشود. وقتي ايشان مكرر تأكيد كردهاند و از عبارت بارها گفتهام و نشد استفاده ميكنند، يعني نه تنها به عنوان يك گلايه بلكه يك مطالبه بر زمين مانده آن را ميدانند. حالا هر چقدر وزارتخانههاي علوم و بهداشت آمار بدهند.
ملغمهاي بيان ميكنند به جاي آمار! معاون نظارت و ارزيابي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها ادامه داد: گزارشهاي كمي و كيفي در برگزاري كرسيهاي آزادانديشي متفاوت است. تلقي ما اين است كه كرسيهاي آزادانديشي با تريبون آزاد و كرسيهاي نظريه پردازي يكي نيستند اما وزارتخانههاي علوم و بهداشت براي اينكه به يك سقف عددي برسند، ملغمهاي از اينها بيان ميكنند به عنوان آمار؛ در حالي كه بررسيهاي بيشتر ما نشان ميدهد آمار برگزاري كرسيها بسيار پايينتر از آن چيزي است كه در مصاحبهها اعلام ميشود.
وي خاطر نشان كرد: تا زماني كه برگزاري كرسيهاي آزادانديشي، نمودي در جامعه دانشگاهي لااقل در ميان خود دانشگاهيان نداشته باشد، مصداق «خودگويي و خود خندي است» و ابتر خواهد ماند. وي در مورد نقش نظارتي شوراي اسلامي شدن دانشگاهها نيز گفت: با توجه به امكانات و مقدورات شورا و شرايط و گستردگي دانشگاهها، شورا وارد بحث نظارت ميشود، منتها معمولاً مسئله محور رصد دانشگاهها را در دستور كار داريم.
