پاي قليان به اماكن عمومي از قبيل پاركها كشيده شده است و اهل دود، بيواهمه، ممنوعيت استعمال قليان در مكانهاي عمومي را ناديده گرفتهاند.
كاش كريستف كلمب در اين سالها زنده بود و ميشد او را به خاطر كشف توتون محاكمه كرد. كشفي كه در اين روزها باني حواشي بسياري بوده است.
موضوع كشيدن قليان در قهوهخانهها و اماكن عمومي سالهاست كه مورد بحث است. داستان جمع آوري قليانها به پاييز ۸۶ برميگردد كه براساس قانون جامع كنترل دخانيات، قرار بود استفاده از قليان در اماكن عمومي محدود و ممنوع شود.
با اعلام اين ممنوعيت و خبر جمع آوري قليانها از قهوهخانهها، كار به اعتراض گسترده قهوهخانهداران سراسر كشور رسيد تا جايي كه با دستور رئيسجمهور، جمعآوري قليانها متوقف شد. سال بعد در پاييز ۸۷ دوباره ممنوعيت عرضه قليان در اماكن عمومي از سوي كميسيون فرهنگي مجلس تصويب و ابلاغ شد.
تا اينكه تير ماه ۹۰ فرمانده انتظامي تهران بزرگ از ممنوع بودن ورود زنان به قهوهخانهها و چايخانههايي كه قليان عرضه ميكنند، خبر داد.
سرانجام هم اعلام شد كه هيئت عمومي ديوان عدالت اداري، نامه وزارت كشور در سال ٨٦ را مبني بر اينكه «استفاده از قليان در قهوهخانهها مجاز است و فرماندهي انتظامي فقط از ارائه قليان با تنباكوهاي اسانسدار در قهوهخانهها جلوگيري كند»، غير قانوني دانست و آن را ابطال كرد و اعلام شد كه عرضه هر نوع قليان در قهوهخانهها ممنوع است.
پس از آن و در ۲۵ آبان بار ديگر دولت اعلام كرد: «استعمال مواد دخاني در قهوهخانهها از اين پس مجاز خواهد بود. » اين بخشي از بخشنامه جديد دولت بود كه در پايگاه خبري دولت و به نقل از اين پايگاه، در خبرگزاريهاي مختلف منتشر شد.
اعلام آزاد شدن مصرف دخانيات در قهوهخانهها درحالي بود كه چند سالي مصرف قليان به يك بحث و جدال هميشگي ميان صنف سفرهخانههاي سنتي و قهوهخانهها از يكسو و وزارت بهداشت و نيروي انتظامي از سوي ديگر تبديل شده بود.
در اين سالها قليان تبديل به يك تفريح معمولي بسياري از جوانان شده است و با وجود هشدارهاي هميشگي پزشكان و متوليان سلامت در جامعه، شاهد رشد روزافزون قليانيها بودهايم و قهوهخانهدارها از اين فرصت براي جذب مشتري بيشتر استفاده ميكنند.
در اين ميان، تصويب مكرر قانونهاي ضدونقيض در اين زمينه، آنهم با فاصلههاي كوتاه، تأمل برانگيز و همگان را سردرگم كرده است. از مصوبه ممنوعيت استفاده از قليان در اماكن عمومي و سپس لغو اين مصوبه با دستور مستقيم رئيس دولت در سه سال و نيم گذشته كه بگذريم، دستور زير بيش از ساير آنها جاي بحث دارد: «بر اساس ماده ۷ آييننامه اجرايي قانون جامع كنترل و مبارزه ملي با دخانيات و به منظور حفظ سلامت عمومي به ويژه محافظت در مقابل استنشاق تحميلي دود محصولات دخاني، استعمال اين مواد در اماكن عمومي ممنوع است كه با توجه به خروج قهوهخانهها از شمول اين آييننامه، استعمال مواد دخاني در قهوهخانهها از اين پس مجاز خواهد بود.»
دودش به چشم شهروندان و طبيعت
مجاز اعلام شدن كشيدن قليان در قهوه خانهها در حالي است كه اين روزها قليان كشيدن وارد فاز چشم و همچشمي شده و به نوعي اين عمل نوعي كلاس و پرستيژ ميان جوانان به شمار ميرود.
جدا از آن اگر تا پيش از اين تنها در خانهها و سپس در قهوهخانه قليان كشيدن آزاد به حساب ميآمد، در حال حاضر دود قليان به پاركها، جنگلها و ساير اماكن عمومي هم راه پيدا كرده است.
اين روزها نواي قل قل قليانها تنها از قهوهخانهها بيرون نميآيد و در بسياري از مكانهاي عمومي و حتي در گوشه و كنار خيابانها و مكان هايي كه حتي كمي سرسبز و واجد شرايط نشستن روي زمين هستند، ميتوان جوانها و نوجوانهايي را يافت كه به خوبي با چاق كردن قليانها آشنايند.
كافي است اين شبها با نگاهي به خيابانها ذغالگردانهايي را بينيم كه در حال گردش و مهيا كردن قليان براي قشر جوان جامعه هستند آنهم در حالي كه طبق قانون اين عمل خلاف به حساب ميآيد.
ورود خانمها ممنوع !
اكثر قريب به اتفاق شهروندان، بيترديد تابلوهاي «ورود خانمها ممنوع » و «به افراد زير ۱۸ سال قليان داده نميشود» را در درب قهوهخانه ديدهايد.
تابلوهايي كه بيترديد تنها براي فرار از زير بار مسئوليت و ترس از جريمه در قهوهخانهها نصب ميشوند.اما كافي است كه تنها يكبار به دربند يا دركه و حتي به پاركها و بوستانهاي شهرهاي ديگر برويد تا به خوبي مشاهده كنيد كه خانمها و نوجواناني كه به تازگي پشت لبشان سبز شده چگونه قليانها را چاق ميكنند!
متأسفانه در شرايط كنوني هيچ نهادي مسئوليت اين امر را به عهده نميگيرد آن هم در حالي كه همگان از مضرات دود قليان آگاهي دارند اما بسياري از مردم هم كه اهل دود و قليان نيستند، مجبورند در آتش ذغال خودخواهي اهل دود بسوزند!
قليان به «مد» تبديل شده است
عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران در خصوص شايع شدن مصرف قليان در اماكن عمومي به خبرنگار اجتماعي «جوان» ميگويد: در مكان هايي كه قليان به صورت عمومي مصرف ميشود جدا از كساني كه خود از كشيدن قليان دچار زيانهاي بسيار ميشوند، افرادي كه در آن نزديكي هم قرار دارند آثار جبران ناپذيري را دريافت ميكنند.
همچنين در اين محيطها كه آماده بروز ساير خلافها هم است، كودكان و كساني كه براي هواخوري به فضاي آزاد آمدهاند به يك محيط مخرب و به شدت تأثيرگذار وارد ميشوند.
دكتر عاطف وحيد ميافزايد: اين عمل از دو منظر قابل بررسي است؛ يكي از نظر آثاري كه همان توتون روي جامعه ميگذارد و به نوعي پس از مدتي به مد تبديل و سبب شده تا افراد جمع شوند و به صورت گروهي يك عمل ناشايست را انجام دهند و ديگري در گرايش افراد به مواد قويتر از قليان.
وي از لزوم پيگيري جدي مسئولان در اين ارتباط سخن ميگويد: بايد مسئولان قبل از هر قانوني با متخصصان اين امر مشورت كنند. اينكه قليان بدون مطالعه و كار كارشناسي جمع شود، چندان خوب نيست و پس از مدتي تبديل به شيوه زير زميني و خلافهاي بيشتر ميشود.
به اعتقاد من تنها راه حل، مشورت با متخصصان جامعه شناسي و روانشناسي است.
