بهمن توکلی فرد
الگوی مصرف بهینه، الگویی است که با کمترین هزینه ، نیازهای تغذیه ای خانواده را تأمین کند بنابراین استفاده از غذاهای گران قیمت، دلیل بر تغذیه بهتر نیست.
با وجود تفاوت بسیار زیاد درآمد خانواده های مختلف، در حال حاضر تمام خانواده ها اعم از فقیر و غنی سعی می کنند تا بخشی از درآمد خود را مصرف و مابقی را برای آینده خود پس انداز کنند. پس انداز با هدف افزایش توان خانواده در مقابل آسیب ها مانند بیماری و منبع تشکیل ثروت خانواده انجام می پذیرد.
خرید برخی اقلام صرفی مانند تلویزیون، یخچال ، اتوموبیل و ... از درآمد ماهیانه امکان پذیر نخواهد بود، لذا برای تهیه این کالا یا باید پس انداز کرد یا از طریق تعاونی های مصرف بصورت اقساط اگر حقوق ماهانه اجازه دهد نسبت به تهیه آن اقدام نمود.
در بیشتر خانواده ها بخش مهمی از درآمد به مصرف روزانه اختصاص می یابد. از این رو مطالعه رفتار مصرفی خانواده بسیار مهم تلقی می شود.
شخص باید با توجه به درآمد دائم خود، برنامه مصرفی خود را طوری تنظیم کند که بتواند در سراسر عمر، یک زندگی با عزت داشته باشد و فراز و نشیب ها و دوران پیری زندگی خانوادگی خود را دستخوش دگرگونی نکند. بهمین دلیل برنامه مصرف خانواده باید با توجه به درآمد دائم تنظیم شود و درآمدهای غیرمترقبه و گذرا نباید ملاک مصرف خانواده قرار گیرد.
یک کارشناس ارشد مالی می گوید : الگوی مصرف را می توان در سه دوره اساسی زندگی مورد بررسی قرارداد که به دوره ی جوانی، میانسالی و کهنسالی تقسیم می شود غلامحسین سلیمانی راد افزود : در دوره جوانی علاوه بر مخارج روزمره خود، باید به تهیه برخی از کالاهای مصرفی بادوام مانند مسکن ، اتوموبیل و وسایل خانه بپردازد که مصرفش افزایش می یابد « وام » در دوره میانسالی فرد به بالاترین تعداد خود در طول زندگی می رسد. با توجه به این که شخص باید سعی کند یکنواختی در طول زندگی داشته باشد،نه تنها وام های دوران جوانی را می پردازد بلکه برای دوران پیری هم پس انداز می کند. در مرحله کهنسالی خانواده با توجه به کاهش شدید درآمد حاصل از کار، مجبور است از پس اندازهای دوره قبل استفاده کند مثل حقوق بازنشستگی، البته افرادی که از مزایای بازنشستگی استفاده نمی کنند باید برای داشتن یک زندگی مطلوب و به منظور حفظ سطح مصرف، منبع درآمدی برای این دوره پیش بینی کنند.
وی می گوید در هر یک از این دوره ها خانواده برای رسیدن به یک الگوی مصرف بهینه باید برنامه ای است. بعد از آن می توان مخارج را بر حسب اولویت طبقه بندی کرد.
محسن احمری که کارشناس روان شناسی ورزش یکی از شرکت هاست می گوید الگوی مصرف بهینه، الگویی است که با کمترین هزینه، بتوان نیازهای تغذیه ای خانواده را تأمین کرد . بنابراین استفاده از غذاهای گران قیمت، دلیل تغذیه بهتر نیست. خانواده می تواند با آشنایی با علم تغذیه و آگاهی از قیمت مواد غذایی گوناگون و با توجه به درآمد خود، ترکیب مناسبی از مواد غذایی ارزان تر « با خواص مشابه» پاسخگوی نیازهای تغذیه ای خانواده باشد. برای مثال اگر خانواده ای توان خرید برنج را ندارد باید ترکیب غذایی خود را به شکلی انتخاب کند که بیشتر شامل مواد غذایی مانند : نان ، ماکارونی و سیب زمینی باشد.
کالای تقلبی
فروش محصولات تقلبی با اسامی مشابه و قیمت های مختلف از مشکلاتی است که گریبانگیر مردم شهرها شده است. ورود برخی محصولات چینی در بازار علاوه بر آنکه به تولیدات داخلی لطمه می زند باعث بیکاری و ضربه زدن به تولید کنندگان می شود.
گاهی اوقات اگر با دقت و ریزبینی خاص به مارک کالای قابل خریداری نگاه کنیم، تفاوت بسیار کوچکی بین مارک حک شده و مارک معروف اصلی مشاهده می کنیم . اما در این رهگذر قشر کم درآمد جامعه که پس از مدتها پول خود را پس انداز کرده و حال قصد دارد کالایی را برای منزل خود خریداری کند که از هر لحاظ مناسب باشد،چه گناهی دارد؟ مصرف کننده باید با کمی دقت درانتخاب کالای مورد نیاز، انتخابی مطمئن و راضی کننده داشته باشد. بطور معمول خانواده ها بخشی از درآمد خود را صرف خرید لوازم و اثاثیه منزل می کنند اما ویژگی عمده کالاهای مصرفی بادوام آن است که مدت طولانی و گاهی در تمام طول عمر به توان از آن استفاده کرد. بهرحال چشم و هم چشمی و تقلید از دیگران، برای خرید وسایل غیرضروری هم باعث به هدر رفتن منابع خانواده می شود.
ولی مهمترین بخش در الگوی مصرف بهینه انرژی است که مهندس حسین علیزاده مخترع و اولین تولید کننده دستگاه های تلفات انرژی برق در این زمینه می گوید: شاخص مصرف انرژی کشور ما سه برابر شاخص انرژی در دنیاست و همچنین در صد اتلاف شبکه انتقال توزیع برق ما چندین برابر کشور هنداست که آیا برای رفع این معضل فکری شده است؟ وی مهمترین حرکت در الگوی مصرف بهینه انرژی را فرهنگ سازی می داند و افزود : مثلاً نور فروشگاهها، سالن جلسات و .... هیچکدام از استاندارد خاصی پیروی نمی کنند و باید برای آنان الگو تعریف شود، زیرا در جهان برای اینگونه موارد استاندارد خاصی وجود دارد. مورد بعدی که می تواند نقش ارزنده ای داشته باشد.، گسترش شرکت های خدمات انرژی (مشاوره) است که بایستی مورد حمایت قرار گیرند و از طرفی سازمانها و ادارات و ... از آنها بعنوان مشاوره در این زمینه کمک بگیرند تا انرژی مصرفی خود را کاهش دهند. همچنین با تشویق و تنبیه در اجرای طرحهای یاد شده همگان را آموزش و ترغیب نمایند که در مقابل نسل های آینده مسئولیم و با کاهش مصرف انرژی می توان از آلایندگی هوا کاسته و در نتیجه صرفه جویی در هزینه را داشته باشیم .
امیداست مدیران شهری و مسئولین ذیربط این موضوع را در کانون توجه اشان قرار دهند و با فرهنگ سازی صحیح و رفع مشکلات موجود شهروندان را در الگوی مصرف بهینه در تمامی زمینه ها یاری نمایند.
