اين نخستين باري نيست كه دارويي موجب مرگ مشكوك و عوارض جانبي حاد ميشود. اگر كمي به عقب برگرديم مشابه چنين اتفاقاتي را درباره داروهاي ديگر مشاهده ميكنيم.
هشدار درباره تجويز و مصرف داروي سفترياكسون در حالي از سوي رئيس سازمان غذا و دارو به مراكز درماني بخشنامه شد كه چندي پيش دكتر مجتبي بور بور معاون اسبق برنامهريزي كل دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت در گفتوگو با «جوان» درباره مصرف ۳۵ ميليون عددي اين دارو هشدار داده و تأكيد كرد اين دارو يك داروي بيمارستاني است و نبايد به جز در بيمارستان تجويز و مصرف شود. ۳۵ ميليون سفترياكسون تزريقي يعني از هر دو ايراني يك نفر اين دارو را دريافت كرده است و اكنون كه سالها از ورود و استفاده گسترده اين دارو ميگذرد، تعدد مرگهاي مشكوك سبب شد تا بالاخره سازمان غذا و دارو ازخواب غفلت بيدار شود و درباره تجويز آن هشدارهايي داشته باشد.
سكوت چند ساله وزارت بهداشت!
اطلاعيه شماره ۸۰ مركز «ADR كميته عوارض ناخواسته داروي وزارت بهداشت» كه تمامي گزارشهاي عوارض داروها را از سراسر كشور دريافت و ثبت ميكند بر افزايش تعداد عوارض ارسالي ناشي از مصرف سفترياكسون تأكيد داشته است. اين اطلاعيه مربوط به سال ۸۷ است. بنا به اين اطلاعيه از سال ۱۳۷۷ لغايت پايان تير ماه ۱۳۸۷، داروي سفترياكسون با ۵۶۷ مورد گزارش عارضه مسبب بروز بيشترين عوارض به ثبت رسيده در اين مركز بوده است. همچنين درميان موارد مرگ گزارش شده به مركز ADRنيز، سفترياكسون با ۲۶موردگزارش، بيشترين موارد مرگ را به خود اختصاص داده است.
با اين همه ادله روشن نيست كه چرا وزارت بهداشت زودتر از اينها درباره مصرف اين دارو هشدار نداده است؟
داروهاي ممنوعه
دكتر علي سبحانيان، عضو انجمن علمي داروسازان ايران در گفتوگو با «جوان» به برخي ديگر از داروهايي كه از چرخه مصرف خارج شده، اشاره دارد. آمپول «ديكلوفناكسديم» يكي از اين داروهاست كه در مواردي عوارض شديد عضلاني و فلج غير قابل بازگشت را موجب ميشد و به گفته دكتر سبحانيان، گزارش چند مورد مرگ نيز بر اثر مصرف ديكلوفناك تزريقي منتشر و به همين دليل اين دارو از چرخه دارويي كشور خارج شد. تا قبل از اين اتفاق اين مسكن يكي از داروهاي پرمصرف در كشور بود. داروي ديگري كه وي مثال ميزند آمپول ترامادول است كه به دليل سوءاستفادههايي كه از سوي افراد معتاد صورت ميگرفت، در حال حاضر عرضه آن محدود شده است.
اما آيا نميشود علاج واقعه را قبل از وقوع كرد و پيش از آنكه دارويي وارد سيستم دارويي كشور شود، با تحقيقات مناسب از بروز عوارض جانبي و مرگ هموطنان جلوگيري كرد؟سبحانيان در پاسخ به اين سؤال ميگويد: مركز ADR وزارت بهداشت بايد عوارض دارويي را ثبت و بررسي و برايش دستورالعمل صادر كند. اين عضو انجمن داروسازان اما درباره ميزان فعاليت و تسلط اين مركز بر وظيفهاش چندان مطمئن نيست. به هر حال، شايد اگر برخي مسئولان كمي دلسوزانه تر برخورد ميكردند، يك دارو با اين همه عارضه سالها بر عرصه سلامت حكومت نميكرد، اما شايد منافعي مانع موضعگيري مناسب شده؛ منافعي كه ارزشش از جان مردم بيشتر است!
