گلفنيوز: مناسك حج طي هفته جاري به نقطه اوج خود رسيد ولي در اين بين به نظر ميرسد اثرات درآمدزايي حج تمتع و حج عمره براي عربستان استثنايي است.
حج عمره يا حج «اصغر» را هر موقعي از سال ميتوان به جا آورد ولي محبوبيت آن در ماه رمضان از هر موقع ديگر بيشتر است. گزارش جديدي كه توسط شركت امريكايي «ارنست اند يانگ» انجام شده درباره اقامت در هتلهاي خاورميانه نشان ميدهد كه سطح درآمدهاي هتلهاي مكه و مدينه در ماه آگوست به ترتيب ۵۵ و ۵۲ درصد افزايش پيدا كرده است. دليل اين هم خيلي ساده است، چون رمضان امسال با آگوست همزمان بود. واقعيت اين است كه ميزان تكميل بودن ظرفيت هتلهاي شهر مكه به يمن درخواستهاي بالا براي حج طي ۱۰ روز آخر ماه رمضان به عدد حيرتانگيز ۹۱ درصد ميرسد و همين موضوع باعث شده صنعت هتلداري در عربستان در مقايسه با كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس از هر جاي ديگري پررونقتر باشد.
بدون شك، تأمين آمار و ارقام مربوط به حج و عمره در عربستان يك اقدام متهورانه محسوب ميشود و به طور طبيعي برخي ابعاد مشكلات مربوط به شفافسازي را در اينباره هم منعكس ميكنند. از طرف ديگر مخفي نگه داشتن اين آمار و ارقام نشان ميدهد كه برخي تجار عربستاني مايلند آمار و ارقام درآمدهايشان از حج را پايينتر از مقدار واقعي آن نشان دهند تا زكات كمتري پرداخت كنند.
افزون بر اين، فقدان آمار و ارقام قابل استناد درباره حج در عربستان، باعث شده كه سازمان «شفافيت بينالملل» عربستان را در رتبهبندي موسوم به «تصور از فساد» در ردههاي پايين خود قرار دهد و به عنوان نمونه در گزارش سال ۲۰۱۰ اين سازمان، عربستانسعودي بعد از قطر (رده ۱۹) و امارات (رده ۲۸) در رده پنجاهم قرار گرفته است.
با اين حال، حتي اطلاعات موجود هم منعكسكننده منافع فوقالعادهاي است كه عربستانيها از حج كسب ميكنند. براساس يك مطالعه ميداني كه سالها قبل انجام شده، ارزش پولي فعاليتهاي مربوط به حج و عمره از جمله درآمدهاي مسافرتي، اقامت، هزينههاي مربوط به خورد و خوراك و همچنين قرباني كردن از ۳۰ ميليارد دلار هم بيشتر ميشود. متوسط قرباني كردن براي هر كدام از حجاج به ۱۳۰ دلار ميرسد ضمن اينكه بايد هزينههاي مربوط به خريد سوغات و استفاده از وسايل ارتباطي را هم به اينها اضافه كرد. همين آمار قديمي هم نشاندهنده اثرات چند وجهي درآمدهاي حج براي عربستانيهاست به طوري كه آنها در ازاي هر يك ريال هزينه، چهار ريال درآمد دارند. برآوردها حاكي از اين است كه درآمدهاي حاصل از حج و عمره، حدود هفت درصد توليد ناخالص داخلي ۴۶۸ ميليارد دلاري عربستان را تشكيل دهد.
حج سالانه در كنار ساير مسائل، فرصتي طلايي براي تجار سعودي فراهم كرده تا كالاهاي جديدي براي مصرفكنندگان توليد كنند. حجاج براي خريد همه چيز از خودشان تمايل نشان ميدهند و در چنين شرايطي عرضه بسيار مهمتر از تقاضا است. به علاوه موسم حج براي هزاران نفر شهروندان عربستان اشتغال بيشتري نيز فراهم ميكند. برخي از شهروندان از جمله جوانان در موسم حج وارد فعاليتهايي مثل فروش مواد غذايي و تسبيح ميشوند و برخي از ساكنان خارجي عربستان نيز درگير ارائه خدمات خصوصي از جمله حمل و نقل زائران ميشوند.
در كل چهار شهر غربي عربستان يعني مكه، مدينه، جده و طائف به ميزان قابل توجهي از حج منتفع ميشوند.
