هادي غلامحسيني | تا كنون شركت ملي نفت از طريق قراردادهاي بلندمدت، نفت كشور را به فروش رسانده است و به نظر ميرسد مسئولان فروش نفت در كشور از ميان راهكارهاي مختلف فروش نفت تنها اين روند را براي تأمين وظايفي كه قانون بودجه بر دوش آنها قرار داده است برگزيدهاند و تمايل چنداني به فروش نفت از طريق بورس ندارند. اين در حالي است که فيلم عرضه نفت خام كه هر چهارشنبه در بورس كالا اكران ميشد فقط به یک نمایش تبدیل شده زيرا هیچ عزمی برای فروش نفت خام در بورس از سوي تنها عرضهكننده (شركت ملي نفت ) وجود ندارد.
تازهترین خبرها نيز حکایت از آن دارد که شرکت نفت در تلاش است با روشهایی که در پیش گرفته، عرضه نفت را در بورس غيراقتصادي، غيرقابل توجيه و همچنين طرحي شكست خورده نشان دهد تا از زير بار فروش نفت خام از طريق بازار بورس شانه خالي كند اما در اين بين تشکیل بورس نفت ایران موضوعی است که رئیسجمهور در طول پنج سال گذشته بارها بر آن تاکید کرده است.
مشكل كجاست
مسئولان فروش نفت در پي آن هستند كه قيمت مورد نظر خود را بر محمولههاي نفتي كه در بورس عرضه ميشود تحميل كنند و حال آنكه مكانيزم قيمتگذاري و كشف قيمت در بورس براساس قانون عرضه و تقاضا بنا شده است. اختلاف بر سر قيمت گذاري موجب شده تا از يازده عرضه صورت گرفته نفت خام در بورس كالا تنها يك محموله توفيق معامله پيدا كند.
لازم به ذكر است كه برخي از منابع آگاه معامله انجام شده را نيز مردود اعلام ميكنند زيرا معتقدند هم عرضه كننده اين محموله شركت نفت بود و هم خريدار آن.
در اين بين شواهد حاكي از آن است كه مسئولان بورس كالاي كشور از كوتاه نيامدن مسئولان شركت نفت در خصوص قيمت پيشنهادي نفت خام عرضه شده در بورس ديگر به ستوه آمدهاند زيرا مسئولان بورس كالا تصميم به توقف عرضههاي نمايشي نفت خام در بورس كالا گرفتهاند.
اتمام حجت بورس با وزارت نفت
روز گذشته رئیس هیئت مدیره بورس کالا در گفتوگو با فارس نيز با بیان اینکه همه راهها و پیشنهادات برای فروش نفت به مجموعه وزارت نفت و شرکت ملی نفت ارائه شده، گفت: نامه اخیر اتمام حجت با آنها است تا بگوییم ما همه تلاش خود را کردهایم ولی با توجه به نگاه آنها به این بورس بعید است این مسائل نیز راهگشا باشد.
محمدرضا پورابراهیمی اظهار داشت: این پیشنهادات آخرین راهکار بود و بهترین روشهایی بود که میشد برای حل مشکلات بورس نفت ارائه کرد و بورس کالا نیز همه تلاش خود را انجام داد. رئیس هیئت مدیره بورس کالا بیان کرد: حتی به آنها پیشنهاد دادیم بخشی از نفت را عرضه کنند واگر رضایت داشتند به مرور میزان آن را افزایش دهند. همچنین در همه بورسهای دنیا نفت عرضه و کشف قیمت انجام میشود، نمیدانم چرا در ایران نمیشود.
وی با اشاره به اینکه نمیدانم در شفافیت اطلاعات نفتی چه چیزی وجود دارد که فضا برای عرضه ایجاد نمیشود، گفت: دستور رئیس جمهور، وزیر اقتصاد و نفت بر راهاندازی این بورس بوده ولی هنوز ادبیات ۵۰ سال گذشته پیگیری میشود، همچنین اگر قصد حل مشکلات بورس نفت را دارند چرا هیچ راهکاری ارائه نمیکنند و به جرئت می گویم تا کنون راهی را پیشنهاد ندادند اگر بوده به ما بگویند بدانیم.
رئیس هیئت مدیره بورس کالا تصریح کرد: عرضهکننده میگوید معاملات به صورت کاغذی باشد ولی مگر قرار است عملیات شبیهسازی انجام شود که این حرف را میزنند.
در اين بين با توجه به اینکه تاکنون از۱۰عرضه صورت گرفته تنها یک عرضه نفت خام موفقیتآمیز بوده است، بنابراین این عرضهها باعث زیر سؤال رفتن بورس کالا شده است، در حالی که مسئولان بورس عنوان می کنند که شرایط شرکت نفت منطبق با واقعیتهای بازار نیست.
مسئولان بورس کالا و کارگزاریها مطرح میکنند که لازم است شرکت نفت در عرضه های خود واقعیتهای بازار را بپذیرد تا انگیزه لازم برای ورود و رقابت از سوی خریداران ایجاد شود و تا زمانی که شرکت نفت حاضر به تعادل و انعطاف در برابر شرایط بورس نباشد، معاملات متوقف خواهد بود.
این در حالی است که فعالان بورس کالا معتقدند عرضه نفت خام توسط شرکت نفت در بورس کالا به این صورت حاصلی ندارد و اگر فكري به حال قيمتهاي عرضه نشود در صورت راهاندازي مجدد عرضه محمولهها اين عرضهها همانند عرضههاي قبلی بدون هیچ خریداری خواهد ماند.
با توجه به جمع بندی از صحبتهای خریداران، متقاضیان و کارگزاریها مادامی که نفتیها در روشهای سنتی خود پافشاری کنند و حاضر به تعامل و انعطاف با بورس کالا نشوند، عملاً عرضهها بیفایده خواهد بود.
در حالی که هدف اولیه بورس نفت به گفته مقامات اقتصادی کشور در زمان راهاندازی بورس نفت، شکسته شدن انحصار دولت در تجارت نفت بود، اما عملاً این اتفاق رخ نداد و طی حدود سه ماه اخیر با راهاندازی بورس نفت ایران شرایط شرکت نفت برای انحصار شکسته نشد و بخش خصوصی قدرت و توان حضور در رقابتها را ندارد، بر این اساس تصمیم فوق گرفته شد.
