مصطفي خدابخشي /صداي گوشخراش اگزوزشان را ميتوان در هر ساعت از شبانهروز شنيد. برايشان چندان فرق ندارد در خيابان دسته گاز را بچرخانند يا اينکه لابه لاي مردم در پياده روشروع به لايي کشيدن کنند.
تعدادشان چنان زياد شده که به جرأت ميتوان گفت خيابانها قرق موتوسيكلتهاست. قيمت پايين و دسترسي آسان به اين وسيله نقليه کار را به جايي رسانده که هر کس ميتواند اقدام به خريداري آن کند و بدون دغدغه دريافت گواهينامه راهي خيابانها شود.
بر اساس آمار حدود ۷ ميليون موتو سيکلت در خيابانهاي کشور در حال تردد است که از اين ميزان تنها ۲۰ درصد از راکبان به قوانين راهنمايي و رانندگي عمل ميکنند و از ۸۰ درصد قانون گريز، ۳۵ درصدشان کلاً بدون اخذ گواهينامه در خيابانها حرکت ميکنند، زيک زاک ميروند و به عبارتي تمام مسيرها را چراغ سبز و حق تقدم خود فرض مينمايند.
بر اساس بررسيهاي صورت گرفته ۳۰ درصد از تصادفات رخ داده که يک سوي آن را موتور سوارها تشکيل دادهاند منتهي به فوت شده تا در يک جمع بندي کلي حدود ۷۰ درصد از کشتهها، مجروحان و مصدومان تصادفات روزانه به موتوسيكلتها اختصاص پيدا کند.
اين آمار و ارقام که حکايتگر عدم تثبيت قانون در اين حوزه ميباشند نيازمند بازنگري جديد است. تجديد نظري که نه تنها باعث کاهش آمار تلفات در اين بخش شود بلکه قانون گريزي را به کمترين حد خود برساند.
رئيس پليس راهور تهران بر اين باور است که حدود ۶۰ درصد از موتور سوارها از کلاه ايمني استفاده ميکنند. اما بر خلاف نظر سردار رحيمي حقيقت در شهر چيز ديگري است چرا که با آغاز فصل گرما ديگر کمتر موتور سواري را ميتوان يافت که کاسکت بر سر بگذارد و عموماً آنها زماني اقدام به اين کار ميکنند که مأموران راهنمايي و رانندگي را در چهار راهها و ميادين اصلي شهر ببينند.
محدوديتهاي جديد براي موتور سواران
اخبار رسيده از استانداري تهران حکايت از آن دارد که موتوسيكلتها نيز مشمول طرح زوج و فرد خواهند شد و ديگر راکبان دو چرخ با اين وسعت در خيابانها به چشم نخواهند آمد.
شايد مسئولان با اين طرح به دنبال کاهش آلودگي هوا باشند و شايد از اين طريق به دنبال اين هستند كه قانون گريزي يکه تازان قانون شکن را کنترل نمايند.
در همين رابطه معاون عمراني استاندار تهران با اشاره به ضرورتهاي مبارزه با آلودگي هوا ميگويد: «با افزايش محدوده طرح ترافيک، تعداد استفادهکنندگان موتوسيكلت در تهران افزايش يافته و اين مهم سبب شده تا به ميزان آلودگي هوا در پايتخت افزوده شود به همين منظور بايد از راهکارهايي استفاده شود که آلودگي را کنترل کند.»
محمدرضا محمدي بيان ميدارد: «ورود موتوسيکلتهاي برقي و نيز نوسازي موتورهاي فرسوده از جمله طرحهاي اجرايي در دستور کار گروه کاهش آلودگي هوا در سال جاري است.»
در شرايطي که مسئولان به دنبال راهکاري براي کاهش آلودگي هوا هستند توجه به اين نکته ضروري است که هم اکنون همين موتوسيكلتهايي که به سختي چرخشان ميچرخد و هشت برابر يک خودرو هوا را آلوده ميکنند چرخهاي يک زندگي با چند سر عايله را ميچرخانند، لذا بسياري از افراد براي اينکه بتوانند هزينههاي زندگي را پاسخگو باشند تن به اين قانون نداده و اين طرح را جدي نخواهند گرفت. حال سؤال اينجاست از موتورسواراني که ۸۰ درصدشان به قانون بيتوجهند و از اين تعداد ۳۵ درصدشان حتي گواهينامه ندارند چگونه ميتوان توقع داشت که اين قانون را جدي بگيرند و در اجرايش همکاري كنند و شهر از آلايندههاي اين وسيله نقليه خالي شود؟
آيا اين افراد که براي سريعتر رسيدن به مقصد هر ممنوعي را براي خود مجاز ميکنند حاضرند اين قانون را بپذيرند و به آن پايبند باشند؟
دورنمايي که از اين طرح مشخص است عدم قابليت اجراي آن است چرا که با ارتزاق مستقيم اين بخش از مردم که با موتوسيكلت کار ميکنند در ارتباط است. در روشنترين حالت اگر تمامي مأموران راهنمايي و رانندگي به مدد دوربينهاي مدار بسته بسيج شوند تا محدوده زوج و فرد را به کنترل خود در آورند باز اين موتوريها هستند که اين بار به جاي خيابانهاي اصلي شهر، کوچهپسکوچهها را راه در رو مييابند و وارد محدوده طرح ميشوند تا اين نکته مورد تأکيد قرار گيرد قبل از اجراي اين طرح و مبارزه با تخلفات بايد به صورت کارشناسي شده اقدام کرد نه اين که با يک اقدام ضربتي ماهيت قانون را زير سؤال برد و متخلفان را به اين موضوع عادت داد که قانون هميشه جايي براي دور زدن دارد.
مرگ موتورسواران در نيمه اول سال
طبق آماري که از سوي پليس راهور استان تهران ارائه شده حدود ۵۰ درصد تصادفات تهران مربوط به موتورسواران است.
در همين رابطه رئيس پليس راهور استان تهران با اشاره به ضرورتهاي سامان دهي موتور سواران ميگويد: با کوچکترين تخلف موتوسيکلت سواران بدون هيچ اغماضي برخورد ميشود. سردار حسين رحيمي بيان ميدارد: «در حال حاضر بيش از ۳ ميليون موتوسيکلت در تهران وجود دارد که بايد ساماندهي شوند».
اهميت اين ساماندهي زماني مشخص ميشود که بر اساس اعلام پزشکي قانوني در طول سال گذشته ۴ هزار و ۶۵۹ موتور سوار در تصادفات رانندگي کشته شدهاند که مطابق آمارهاي موجود ۹/۳۲ درصد آنان افراد ۱۸ تا ۲۴ سال بودند.
به گفته رئيس مرکز تحقيقات پزشکي قانوني ميزان مرگ موتورسواران در نيمه اول سال بيشتر از شش ماهه دوم سال است که اين آمار نشان دهنده بالا بودن ميزان استفاده از موتوسيكلت در روزهاي گرم سال است.
آلاينده متحرک
يکي از مهمترين دلايلي که پس از بالا بودن آمار مرگ و مير مورد توجه مسئولان قرار گرفته تا در نتيجه آن دنبال چارهاي براي مبارزه با تردد بيقيد و بند موتوسيكلتها باشند توليد هشت برابري آلودگي اين وسيله نقليه نسبت به ديگر خودروهاست.
کارشناسان بر اين باورند که موتوسيكلتها در زمان ساخت بر اساس معيار و استانداردي خاص توليد نميشوند تا همين موضوع عاملي شود که آلودگي آنها چند برابر ميزان استاندارد باشد. در همين رابطه مسئولان از ضرورتهاي برخورداري موتوسيكلتها از برگه معاينه فني سخن به ميان ميآورند و از برخورد قاطع با کساني خبر ميدهند که اقدام به دريافت اين برگه نکردهاند. اما با وجود اين تأکيد مديرعامل ستاد مرکزي معاينه فني خودروهاي تهران بر اين باور است که وضعيت معاينه فني موتوسيكلتها تأسفبار است.
صدرالدين عليپور ميگويد:«به رغم وجود ۱۰ ايستگاه معاينه فني موتوسيکلت در تهران در سال گذشته تنها حدود يکهزار و ۵۰۰ موتوسيکلت براي انجام معاينه فني اقدام کردند و اين در حالي است که بيش از ۳ ميليون موتوسيکلت در تهران وجود دارد که حدود ۲۵ درصد آلودگي هوا و ۵۰ درصد آلودگي صوتي شهر را به وجود ميآورند و با اين وجود معاينه فني آنها جدي گرفته نميشود».
به هر صورت آلايندهاي به نام موتوسيكلت در خيابانهاي تمام شهرهاي کشور و به ويژه پايتخت در حال تردد است و بايد براي سامان دهي آن تدبيري انديشيد، به نحوي که نماينده شهرداري تهران در کارگروه کاهش آلودگي هواي تهران ميگويد: «به استاندار پيشنهاد دادهايم که موتوسيكلتها نيز براي ورود به محدوده طرح ترافيک مجوز دريافت کنند، چون روزانه حدود ۲۵۰ هزار موتوسيكلت وارد محدوده طرح ترافيک ميشوند و اگر بخواهيم محدوده زوج و فرد را نيز مدنظر قرار دهيم ميزان موتوسيكلتهايي که در محدوده مرکزي شهر تردد دارند به ۸۰۰ هزار دستگاه ميرسد.»
سالانه بيش از يک ميليون موتوسيكلت در کشور شمارهگذاري ميشود که اين نشان از حجم بالاي توليد در اين بخش است. در برابر اين ميزان ورود موتوسيكلت به خيابانها بر اساس آمار، روزانه ۷۰۰ الي ۸۰۰ دستگاه موتوسيكلت متخلف در تهران جمع آوري و راهي پارکينگ ميشوند و اين در شرايطي است که بيش از ۷۰ درصد مالکين اين وسايل نقليه از آنجايي که مبلغ جريمهشان بيشتر از ارزش خود موتور توقيف شده است براي دريافت موتور به پارکينگها مراجعه نميکنند و اين موضوع باعث ميشود تا اين دست از موتوسيكلتها در پارکينگ پليس خاک بخورد و در نهايت در يک مزايده دوباره به خيابانها باز گردند.
اين موضوع حکايتگر آن است که بايد به دنبال قانوني رفت که از ضمانت اجرايي برخوردار باشد، نه اينکه خود در برابر متخلفان با دست بسته ايستاده باشد و نتواند راه به جايي ببرد و به اين نکته توجه داشته باشيم که بازار توليدکنندگان موتوسيكلت به دليل ارزان بودن محصول چنان داغ است که حتي دهکهاي پايين جامعه براي استفاده از موتور گرايش بالايي نشان ميدهند و هيچ ترسي از توقيف موتوسيكلت ۳۰۰ هزار توماني خود ندارند.
بر اساس قوانين جديد رانندگي که از ابتداي سال جاري به مرحله اجرا در آمده است علاوه بر اينکه محدوده تخلف براي رانندگان خودروها تنگتر شده راکبان موتوسيکلتها نيز من بعد با سختگيري بيشتري رو به رو خواهند شد.
بر اساس گفته معاون آموزش پليس راهنمايي و رانندگي تهران بزرگ علاوه بر تخلفاتي همچون تردد در محلهاي ممنوع، تردد در پيادهرو و وجود صداي ناهنجار اگزوز يا بوق شيپوري، موتوسيكلتها که تا سال پيش با برخورد پليس و نهايت توقف موتوسيكلت روبهرو ميشدند امروز حمل بار حجيم، حمل يدک، عدم استفاده از کلاه ايمني براي راکب يا سرنشين نيز جزء تخلفات موتوسيكلتها محسوب ميشود و متخلف بايد براي بار اول يک هفته و در صورت تکرار يک ماه توقيف موتور خود را تحمل کند.
حال بايد منتظر ماند و ديد که آيا قانون سنبه پر زورتري دارد يا قانون گريزاني که به راحتي ميتوان هر يک از آنها را در خيابانهاي شهر يافت و در برابر تخلف آنها دم بر نياورد.
