به مناسبت ميلاد بانوي عالمين، الگوي كامل انساني

عايشه و اهل سنت از كمالات فاطمه (س) مي‌گويند

سيد علي اصغر حسيني | امروز روز تولد بانوي عالميان است. روز تولد بانو و همسر اميرمومنان(ع)، مادر حسن و حسين(ع)، دختر و همسر و مادري نمونه در تمام آفرينش. فاطمه (سلام الله عليها) زماني كه در نقش دختر ديده مي‌شود، لقب «ام ابيها» مي‌گيرد، هنگامي كه در نقش همسر علي(ع) از او سخن گفته مي‌شود، لقب «فدايي ولايت» مي‌يابد و در هنگامي كه «مادرانه» زيست مي‌كند، صفت «مادر امامت» از اوصاف اوست. اگر ائمه(ع) حجت خداوند بر انسان‌ها هستند ايشان حجت خداوند بر آنان است، فراتر از همه اين اوصاف، «بنده‌اي امتحان داده اند»كه اين صفت را خداوند براي آن حضرت قرار داده است. با اين اوصاف چگونه مي‌توان از اوصاف ايشان گفت و خود را مذمت نكرد، مي‌توان در بيان كمالات ايشان خود را ناچيز يافت، چه كسي مي‌تواند در فضايل كسي سخن بگويد كه بدون شك از ستون‌هاي خلقت است و يقيناً از عوامل آفرينش است. آنچه مي‌خوانيد تنها نگاهي كوتاه به فضايل بانوي آفرينش است از بنان و زبان برجستگان اهل سنت. با اين ديدگاه به راحتي مي‌توان اين سخن را گفت كه فاطمه زهرا (سلام الله عليها) مي‌تواند از محور‌هاي وحدت اسلامي قرار گيرد.روايت قرآني در فضايل فاطميدر منابع اهل سنت بيش از 100 آيه در بيان فضايل فاطمه (سلام الله عليها) مي‌توان يافت كه تنها به يك نمونه آن در اينجا اشاره مي‌كنيم: در سوره ال عمران آيه 42 آمده است:«و إذْ قالتِ الْملائكه يا مريمُ إن الله اصطفيك و طَهرك و اصْطفيك علي نساء العالمين: به ياد آر زماني را كه ملائكه گفتند؛ ‌اي مريم، بدان خدا تو را براي اهدافي كه دارد انتخاب كرد و پاكيزه گرداند و از ميان همه زنان عالم برگزيد. دانشمندان اهل سنت در ذيل اين آيه روايات زيادي در باره برتري و فضل چهار زن آورده‌اند. اين روايات را صحابه معروفي همچون ابن عباس، انس، ابي ليلي، ابوهريره، عايشه، عبدالرحمن بن ابي ليلي، جابر بن عبدالله، ابوسعيد، حذيفه، ام سلمه، ابواسلمي، ابن مسعود، ابن عمر، عمران بن حصين، جابر بن سمره، ابي بريده اسلمي و ديگران گزارش كرده‌اند و نيز از اهل بيت امام علي(ع) و از خود حضرت فاطمه(ع) نقل كرده‌اند. در نمونه‌اي از اين روايات مي‌بينيم، رسول خدا(ص) خطاب به فاطمه(ع) فرمود:«يا فاطمه ألا ترضين أنْ تكوني سيده نساء العالمين و سيده نساء هذه الامه و سيده نساء المؤمنين؛ ‌اي فاطمه، آيا خشنود نيستي كه برترين بانوي زنان جهان و بانوي زنان اين امت و بانوي زنان باايمان باشي!» اين حديث را حاكم و ذهبي صحيح مي‌دانند و بغوي- از عالمان برجسته اهل سنت مي‌گويد:«بر درستي اين حديث، اتفاق نظر هست». پيامبر(ص) در جاهاي مختلف و متعدد با تعابير گوناگون بر افضليت و برتري فاطمه زهرا(ع) بر همه زنان عالم تأكيد داشت.خلفاي اهل سنت و فضايل مادر امامت(س)خليفه اول (ابوبكر بن ابي قحافه) درباره عظمت فاطمه مي‌گويد:«اي دختر رسول خدا(ص)! پدرت به مؤمنان، مهربان و بزرگوار بود و در برابر كافران، سخت و خشن. رسول خدا(ص) از نظر نسبت پدر تو بود، نه پدر زن‌هاي ديگر و او برادر شوهر تو بود، نه برادر ديگران. پيامبر(ص) حضرت علي(ع) را براي هر كار مهم و بزرگي برگزيد و او ياور خوبي براي پيامبر(ص) بود. شما را جز افراد سعادتمند دوست ندارد و هيچ كس جز تيره بخت با شما دشمني نكند. شما عترت پاك رسول خدا(ص) هستيد و از نيكان و برگزيدگان خدا مي‌باشيد، شما راهنماي ما به سوي سعادت هستيد و پيشواي ما به سوي بهشت هستيد و تو ‌اي بهترين زنان و دختر بهترين پيامبر در گفتار خود راستگو و در عقل و معرفت، سرآمد ديگران هستي. كسي حق تو را از تو باز ندارد و در صداقت تو حرفي نخواهد داشت...» دومين خليفه اهل سنت يعني عمر بن خطاب به فاطمه (سلام الله‌عليها) مي‌گفت:«اي فاطمه! خداي را سوگند، كسي را نديدم رسول(ص) مانند تو نزد او محبوب باشد و خداي را سوگند بعد از پدرت رسول(ص) هيچ كس نزد من مانند تو محبوب نيست.»سخنان عايشه در فضايل فاطمه(س)اگرچه عايشه همسر رسول خدا(ص) و دختر خليفه اول با خاندان امامت رابطه خوبي نداشت و حتي به جنگ با اميرمؤمنان(ع) پرداخت اما فضايل فاطمه حتي توسط او نيز قابل انكار نيست عايشه درباره فضايل فاطمه(س) مي‌گويد: من كسي را شبيه‌تر از فاطمه(س) به پيامبر(ص) در سكوت و درستكاري و وقار و سخن، نديدم و هرگاه فاطمه(س) بر پيامبر(ص) وارد مي‌شد، به استقبال او مي‌شتافت، سپس دست او را گرفته و دخترش را مي‌بوسيد و در جايگاه خود مي‌نشاند و هرگاه رسول خدا(ص) نيز بر فاطمه وارد مي‌شد، او نيز همين رفتار را با پدر داشت. در حديث ديگري از عايشه به راحتي مي‌توان معناي «زهرا» را يافت. او مي‌گويد: ما دوخت و دوز داشتيم و مي‌بافتيم و در پرتو نور چهره حضرت فاطمه(س) شب‌ها نخ به سوزن مي‌كشيديم.پيشوايان اهل سنتفضايل فاطمه زهرا (سلام الله عليها) از زبان پيشوايان اهل سنت نيز بسيار بيان شده است به طوري كه هيچ شخصيتي از عالمان اهل سنت را نمي‌توان يافت كه در مدح بانو فاطمه سخني نگفته باشد. احمد بن حنبل- پيشواي مذهب حنبلي- درباره فاطمه (سلام الله عليها ) به نقل از ام سلمه مي‌گويد:«رسول خدا به فاطمه(س) فرمود: شوهر و دو فرزندت را نزد من حاضر كن. وقتي به محضر آن حضرت مشرف شدند رسول خدا (ص)عبايي را كه از محصول باغ‌هاي فدك درست شده بود، بر آنها انداخت. سپس دست مبارك خود را بر آنها گذاشت و فرمود: پروردگارا! اينها آل محمداند؛ درود و بركات خويش را بر محمد و آل او فرو فرست كه تو پسنديده و بزرگ مرتبه هستي. ام سلمه مي‌گويد: من لاي عبا را بلند كردم تا در جمع آنان وارد شوم كه آن حضرت آن را از دست من كشيد و به اين كار اجازه نداد و فرمود: تو بر خير و نيكي هستي.او در حديثي ديگر به نقل از رسول اكرم مي‌نويسد: إن النبي(ص) كان يمر ببيت فاطمه سته اشهر اذا خرج الي الفجر فيقول: الصلاه يا اهل البيت إِنمَا يرِيدُ اللهُ لِيذْهِبَ عَنكمُ الرجْسَ أَهْلَ الْبَيتِ وَيطَهرَكمْ تَطْهِيرً؛ پيامبر(ص) شش ماه، هر روز هنگامي كه براي نماز صبح به مسجد مي‌رفتند، از كنار در خانه فاطمه(س) عبور مي‌كردند و مي‌فرمودند: نماز اي اهل بيت! و آنگاه آيه شريفه: إِنمَا يرِيدُ اللهُ لِيذْهِبَ عَنكمُ الرجْسَ أَهْلَ الْبَيتِ وَيطَهرَكمْ تَطْهِيرًا؛ خداوند فقط مي‌خواهد پليدي و گناه را از شما اهل بيت دور كند و كاملاً شمارا پاك سازد را تلاوت مي‌كردند.علامه محمد بن طلحه شافعي، پيشواي فرقه شافعي نيز در مورد فضايل فاطمي مي‌نويسد: پيشوايان پاك و رهبران نيكوكار، غير از پيوند نَسَبي با رسول خدا (ص)، مزيتي ديگر به خاطر پيوند از طريق حضرت زهرا(س) دارند. به واسطه آن حضرت، خداوند برتري شرافت و شرافت برتري، ارزشي والا و والايي ارزشمندتر، جايگاهي برين و برترين جايگاه، ريشه‌اي پاك و پاكيزگي ريشه را براي آنان مقدر ساخته است.امام شافعي در ميان رهبران مذاهب اهل سنت، بيش از ديگران ارادت قلبي خود را نسبت به خاندان اهل بيت(ع) ابراز داشته است. ارادت به اهل بيت نبوي بود كه گروهي از اهل سنت او را شيعه پنداشتند و حتي جهت محاكمه به بغداد برده شد. او معتقد بود كه ارادت به خاندان علي(ع) را بايد علني و آشكار ساخت. وي اعتقاد داشت بايد محبت علي و خاندانش را از اصول دين اسلام اعلام كرد. وي با بيزاري جستن از مردمي كه رافضي بودن را در دوستي فاطمه(س) و اهل بيت(ع) مي‌بينند، شعري در مدح حضرت زهرا(س) سروده است: زماني كه در مجلس، علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين(ع) ياد مي‌شود، بعضي از دشمنان به خاطر آن كه مردم را از ذكر و ياد آل محمد(ص) منصرف كنند، ذكر ديگري به ميان مي‌آورند. من از مردمي كه دوستي فاطمه(س) را رفض مي‌دانند، به خدا پناه مي‌برم. صلوات پروردگارم بر آل رسول باد و لعنت خداوند بر اين نوع جاهليت!»ابن صباغ مالكي انديشمندي سني كه مالكي مذهب بود نيز درباره فضايل فاطمه (س )مي‌نويسد: «فاطمه زهرا(س) دختر كسي است كه درباره‌اش آيه شريفه سُبْحان َالذِي أَسْرَي بِعَبْدِهِ لَيلاً منَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَي الْمَسْجِدِ الاَقْصَي الذِي بَارَكنَا حَوْلَهُ لِنُرِيهُ مِنْ آياتِنَا إِنهُ هُوَ السمِيعُ البَصِيرُ؛ (20) نازل شده است؛ پاك و منزه است خدايي كه بنده‌اش را در يك شب از مسجدالحرام به مسجدالاقصي كه گرداگردش را پر بركت ساختيم برد، تا آيات خود را به او نشان دهيم. او شنوا و بيناست.