زهرا چیذری- با کم شدن رنگ تعهدات اخلاقی در بین برخی پزشکان شاهد ظهور و بروز پاره ای بی عدالتی ها دربین سفید پوشان عرصه سلامت هستیم ؛بی توجهی به بیمار و صرف نکردن وقت لازم برای انجام معاینات بالینی ، با هدف معاینه تعداد بیشتری از افراد برای دریافت ویزیت بیشتر نمونه ای از نقض عدالت اجتماعی است .تخلفی که علاوه بر افزایش خطا در تشخیص، هزینه خدمات پارا کلینیکی غیر ضرور را به بیمار تحمیل می کند.
به گزارش «جوان» ساعت حدود 4 بعد از ظهر است که پزشک پس از گذراندن روزی نسبتا شلوغ در بیمارستان دولتی طرف قرارداد، به مطب شخصی اش می آید تا برای گروه کثیر بیمارانی که به امید مداوا به وی مراجعه کرده اند نسخه بپیچد. حجم جمعیت به گونه ای است که نه تنها تعداد صندلی های موجود در ساختمان مطب کفاف حضور این همه بیمار را نمی دهد بلکه ازدحام بخشی از جمعیت را به راهروهای ساختمان کشانده و عده ای از افراد که طبعا حال خوشی هم ندارند بر روی پله نشسته و انتظارمی کشند تا توسط پزشک معالج ویزیت شوند.
کمتر از4دقیقه سهم بیمار از ملاقات با پزشک
تعداد زیادی از این بیماران همان مریض های آقا یا خانم دکتر در بیمارستان دولتی هستند که با توصیه غیر مستقیم یا حتی مستقیم پزشک به امید دریافت خدماتی بهتر و یا لا اقل به امید رها شدن از دست دانشجویان بیمارستان آموزشی و معاینه های گروهی به اینجا آمده اند .دکتر معمولا 3-4 ساعتی در مطب میماند و در این فاصله باید حدود 100 بیمار و حتی در مواردی بیشتر از اینها را ویزیت کند . با یک محاسبه سر انگشتی می شود متوجه شد حدود 4-3دقیقه زمان برای هر مریض وجود دارد ؛مدت زمانی که حتی بیمار فرصت نمی کند تا مشکلش را برای پزشک بازگو کند و پزشک هم نا گزیر است تا فقط و فقط از روی رنگ رخساره بیمار برایش نسخه بپیچد، زیرا عملا فرصتی برای انجام معاینات بالینی وجود ندارد.
این حکایت مراجعه بیماران به مطب پزشکان است که کم و بیش همه ما آنرا تجربه کرده ایم .
تازه این بخش خوب ماجراست و در بخش دولتی وضعیتی اسف بارتر را شاهد هستیم چندانکه در بسیاری موارد، استاد حتی از روی صندلی خود جا به جا نمی شود و دانشجویان و رزیدنت ها به شکلی تام الاختیار بیمار را ویزیت کرده و فقط مهر استاد را پای نسخه می کوبند.صف طویل بیماران در انتظار، خیلی سریع تر از آنچه که بتوان تصورش را کرد به پایان میرسد، به طوری که انعکاس این سرعت عمل را می توان در افزایش خطاهای پزشکی مشاهده کرد .آنچنانکه به گفته دبیر اجرایی جامعه جراحان ایران در ازای هر 15 مورد معاینه بی وقفه بیماران توسط یک پزشک، میزان خطا در معاینات بعدی تا 30 درصد افزایش می یابد.
مدت زمان استاندارد برای معاینه بیمار
اما استاندارد مدت زمان لازم برای معاینات پزشکی چه مقدار است ؟آیا این حق بیمار نیست که در زمان مراجعه به پزشک در ازای پرداخت هزینه ویزیت توجه کامل پزشک را دریافت کند و در برابر ابهام و نگرانی ای که به خاطر بیماری اش دارد توضیح کافی درباره روند بیماری و چگونگی درمان دریافت کند؟
دکتر امیرحسین قاضی زاده هاشمی در گفتگو با «جوان» در پاسخ به این سوال ضمن متفاوت دانستن زمان لازم برای معاینات بالینی در موارد عمومی با موارد تخصصی ، تاکید می کند استاندارد مدت زمان لازم برای معاینه در مراجعه به پزشک عمومی حدود 10 نفر به ازای هرساعت و در موارد مراجعه به پزشک متخصص حداکثر 6 تا 8 نفر در ساعت است .یعنی هر پزشک متخصص باید 15 تا ۲۰ دقیقه وقت خرج تشخیص و درمان بیماران خود نماید اما معمولا پزشکان متخصص برخلاف این استاندارد به علت مراجعه زیاد و غیر لازم مردم زمان لازم را برای بیمار صرف نمی کنند. ویزیت کردن تعداد زیادی از بیماران در فاصله زمانی کوتاه باعث می شود خدمات غیر ضروری نظیر انجام آزمایشات و انواع گرافی ها برای افزایش سرعت عمل پزشک به بیمار ارائه شود که این امر هزینه زیادی را به خانواده ها و سیستم سلامت کشور تحمیل می کند.
تعرفه پایین یا طمع بالا ؟!
هر معلولی زاییده علتی است و ویزیت تا یکصد مریض در طول روز توسط برخی پزشکان نیز علت هایی دارد؛ در حالی که دکتر کاظم عباسیون ویزیت پایین و غیرمنطقی را سبب این مسئله میداند و معتقد است پزشک برای تامین نیاز مالی زندگی خود ناچار است تا بیماران بیشتری را ویزیت کند، دکتر قاضی زاده این موضوع را قابل بررسی عنوان و بر بحث نقص آموزش های پزشکی تاکید می کند.به گفته این عضو کمیسیون بهداشت و درمان بسیاری از پزشکان بیش از اندازه به تکنولوژی و استفاده از روشهای پاراکلنیکی برای تشخیص وابسته شده اند، بنابراین کمتراز ابزار معاینه دقیق بالینی استفاده میکنند و به دلیل صرف زمان کمتر برای معاینات بالینی تشخیص را برمبنای عکس و ازمایش قرار میدهند . این مسئله باعث میشود تا تعداد دفعات مراجعه بیمار به پزشک افزایش یابد و در مقابل زمانی که پزشک برای گرفتن شرح حال بیمار می گذارد کم شود و در نهایت امر بازهم این بیمار است که دچار خسران و درد سر شده و ضمن پرداخت هزینه های بیشتر و ضرر اقتصادی به دلیل عدم دقت یا کم دقتی پزشک در تشخیص، درمان موثر را هم دریافت نمی کند .
بی دقتی پزشک در معاینه؛ نقض عدالت اجتماعی
قاضی زاده با تاکید دوباره بر نظام تربیت پزشک به بحث شیرین اما همیشه مغفول مانده "نظارت "اشاره می نماید.از نگاه وی نظام تربیتی و نظارت بر عملکرد پزشکان باید اصلاح شود .این نماینده مردم در خانه ملت معتقد است وقتی سیستم پاداش و تنبیه بر مبنای نظارت استوار نیست و کیفیت ارائه خدمات در تعرفه گذاری لحاظ نمی شود و پزشک می بیند به ازای معاینه تعداد بیشتری بیمار بدون آنکه هیچ نظارتی از سوی نهاد های مسئول باشد درآمد بیشتری کسب میکند ترغیب میشود تا با کم گذاشتن از وقت معاینه بیمار خلا نظارت و مشکل نظام تربیت را برای خودش جبران کند و این شیوه برخورد در جایگاه خود نوعی از بی عدالتی است.
عدالت در سلامت مهم ترین مصداق عدالت
امروز که در دهه چهارم انقلاب یعنی دهه پیشرفت و عدالت به سر میبریم اصلی ترین مطالبه مردم و رهبری از مسئولان تلاش برای برقراری عدالت اجتماعی است .عدالت در سلامت به طور یقین یکی از اصلی ترین و پراهمیت ترین مصادیق عدالت اجتماعی است و بر مسئولان نهادهای نظارتی است تا با تدبیر و نظارت بیشتر راه را برای برقراری عدالت هموار سازند نه جاری شدن بی عدالتی.
