سپيده آماده- اين روزها بار ديگر بحث جمعآوري ماهوارهها داغ شده است و آخرين اخبار در اين خصوص از سوي فرمانده يگان امداد تهران بزرگ، گوياي جمعآوري دو هزار بشقاب ماهواره در غرب پايتخت است.
نخستين واكنشي كه ممكن است درباره اين اقدام به ذهن ما برسد، انتقاد از نيروي انتظامي يا محكوم كردن اين نهاد است كه چرا ماهوارهها را جمع ميكند؟! اما بايد توجه داشت كه به موجب قانون ممنوعيت استفاده از تجهيزات ماهوارهاي مصوب سال 73، ورود، توزيع و استفاده از تجهيزات دريافت از ماهواره جز در مواردي كه قانون تعيين كرده، ممنوع است و وزارت كشور موظف است با استفاده از نيروهاي انتظامي يا نيروي مقاومت بسيج در اسرع وقت نسبت به جمعآوري تجهيزات دريافت از ماهواره اقدام كند.
برايناساس، نيروي انتظامي به عنوان مجري قانون به وظيفه خود عمل ميكند و اقدام اين نهاد كاملاً قانوني است، اما اگر مقابله با ماهواره خواست نص صريح قانون است چرا مقطعي اجرا ميشود؟
بحث در مورد ممنوعيت استفاده از گيرندههاي ماهوارهاي از 17 سال پيش آغاز شد و بر اساس آن در سال 73 قانوني به تصويب رسيد كه طبق آن متخلفان استفادهكننده از تجهيزات ماهوارهاي محكوم به پرداخت جريمه ميشدند.
در سال 81 بار ديگر موضوع ممنوعيت بهكارگيري گيرندههاي ماهوارهاي در دستور كار بهارستانيها قرار گرفت و مجلسيها طبق ماده 5 قانون مصوب همان سال، نيروي انتظامي را موظف كردند كه با اعطاي يك هفته مهلت به استفادهكنندگان تجهيزات ماهوارهاي و اخطار به آنها، در صورت ادامه استفاده با مجوز مقام صالح قضايي نسبت به جمعآوري تجهيزات مذكور اقدام كند.
از آن زمان به بعد هراز چندگاهي موضوع جمعآوري ديشها در كشور مطرح ميشد و پس از گذشت مدتزماني با خاموش شدن آتش اوليه، موضوع جمعآوري به محاق فراموشي ميرفت و اين دوره تسلسل بارها و بارها تكرار شد.
در هفتههاي اخير مسئله جمعآوري تجهيزات ماهوارهاي در حالي بار ديگر به بحث روز تبديل شده است كه به باور بسياري از كارشناسان مقابله با نابهنجاريهاي اين چنيني فيلتر كردن فضاي مجازي يا جمعآوري آنتنهاي ماهواره راه حل نهايي نيست.
تجربه نشان ميدهد با پيشرفت روزافزون مدرنيته در دنيا هر روز وسايل ارتباطي جديدتري وارد كشور ميشود و در اين ميان ما بايد به فكر ارتقاي سطح فرهنگ عمومي باشيم تا از اين طريق تقاضاي استفاده از اين ابزارآلات كاهش يابد.
از سوي ديگر موضوع جمعآوري ديشهاي ماهواره زماني بيشتر جلب توجه ميكند كه بدانيم چندي است با ورود فلشهاي ماهوارهاي به كشور ديگر نيازي به استفاده از ديشهاي ماهوارهاي نيست و با گسترش اين فلشهاي جديد، ديشها خود به خود از پشت بامها برداشته ميشود و ديگر نيازي به جمعآوري آنها از سوي نيروي انتظامي نيست! البته هرچند در حال حاضر هم امكان جمعآوري تمام ديشهاي قابل رؤيت در پشت بامها وجود ندارد، اما بايد در نظر گرفت، زماني كه فلشهاي ماهوارهاي جاي ديشها را بگيرند، آن زمان قانون جمعآوري ماهواره، خود به خود به حالت تعليق در ميآيد زيرا ديگر ديشي وجود ندارد كه قابل رؤيت و مصداق آشكار جرم باشد.
براي تقريب به ذهن اين موضوع ميتوان به مسئله بدحجابي اشاره كرده بدحجابي از ديگاه قانون جرم است و اين پديده زماني جرم محسوب ميشود كه فردي با پوشش نامناسب در اماكن عمومي ظاهر شود و به جلوهگري بپردازد، اما اگر همين فرد بدحجاب در يك محيط خصوصي مانند ميهماني و عروسي با همان پوشش ظاهر شود، جرم بودن آن براساس قانون كمرنگ ميشود.
بر مبناي اين مثال، زماني كه فلشهاي ماهوارهاي جاي ديشها را بگيرند، چون قابل رؤيت نيستند و از انظار عمومي پنهان هستند خلأ قانوني در اين خصوص به وجود ميآيد. اين در حالي است كه در سالهاي گذشته به رغم حساسيتهاي موجود درباره ماهواره در كشور، اقدام اساسي در اين خصوص صورت نگرفته و در شرايط فعلي لازم است كه نمايندگان مجلس به عنوان اعضاي قوه قانونگذار با كارشناسان رسانه، جامعهشناسان، روانشناسان و صاحبنظران به مشورت بنشينند تا ماجراي كشدار ماهوارهها از بلاتكليفي رها شود.
