نگاهی به معضلات و کاربردهای لیزر در پزشکی در میزگرد «جوان» با آقایان دکتر سطوت، صوفی‌زاده و بیات شهبازی

تبلیغات موجب توقعات کاذب از لیزر درمانی شده است

دیر زمانی است که اشعه «لیزر» توانسته جایگاه خود را در فعالیت‌های روزمره انسان تثبیت کند. علم پزشکی هم از جمله عرصه‌هایی است که با ورود لیزر به این حوزه دچار تغییر و تحولات شگرفی شده و پیشرفت‌های قابل توجهی را به دنبال داشته است، اما لیزر که ذاتش چیزی جز دانش و ارتقای سطح کیفی نگاه انسان نبوده است، از سوءاستفاده و معضل به دور نبودو نیست. در میزگردی که با آقایان دکتر عباس سطوت متخصص جراحی عمومی، دکتر محمد صوفی‌زاده، جراح و متخصص گوش و حلق و بینی و دکتر محمدعلی بیات شهبازی، فوق‌تخصص جراحی پلاستیک ترمیمی و سوختگی نابسامانی‌های به وجود آمده در عرصه «لیزر پزشکی» را مورد کنکاش و بررسی قرار دادیم.لیزر چه کاربردهایی در پزشکی دارد؟دکتر صوفی‌زاده: لیزر یکی از برجسته‌ترین فناوری‌هایی است که بشر موفق شده به آن دست پیدا کند و در فعالیت‌های مختلف صنعتی، نظامی، پزشکی و... کاربرد دارد. در عرصه پزشکی هم که محور اصلی گفت‌وگوی ماست، از لیزر می‌توان به عنوان یک چاقو، ابزاری برای رفع چین و چروک‌های صورت یا تغییر بافت استفاده کرد. همچنین جراحان گوش و حلق و بینی می‌توانند برای تبخیر تومورهای خوش‌خیم و حتی بدخیم، برداشتن ضایعات و تومورهای ناحیه دهان و زبان از لیزر استفاده کنند ولی متأسفانه برخی از پزشکان از این تکنولوژی نوین و پیشرفته سوءاستفاده می‌کنند.دکتر سطوت: برای تکمیل فرمایشات آقای دکتر صوفی‌زاده باید اضافه کنم که لیزرها از نظر قدرت اثر، به دو گروه کم توان و پر توان تقسیم می‌شوند. البته اگر بعضی از همکاران ایراد نگیرند و نگویند که استفاده از لیزر در حیطه کاری جراحان عمومی نیست، باید متذکر شوم که یک جراح عمومی می‌تواند برای برداشتن ضایعات نسبتاً سطحی پوست (مانند خال و زگیل)،‌ اعمال جراحی ناحیه مقعد (هموروئید یا بواسیر، فیشر یا شقاق و کیست‌های مویی) و حتی انواع جراحی‌های داخل شکم از لیزر استفاده کند.دکتر بیات شهبازی: لیزر در جراحی‌های پلاستیک هم کاربردهای مختلفی دارد و از آن می‌توان به منظور برداشتن یک لایه کامل از صورت، بازسازی پوست، رفع موهای زائد، برداشتن خال و غیره استفاده کرد. کارهایی را که جراحان مجبور بودند با استفاده از دست و به سختی انجام دهند، امروزه با وجود لیزر بسیار آسان شده است. در حقیقت رویایی را که مدت‌ها جراحان پلاستیک به دنبالش بودند با اختراع لیزر به حقیقت پیوست.تعدادی از بیماران در اثر استفاده از لیزر به عوارض مختلفی مانند لک، سوختگی، جای زخم و... دچار شده‌اند. دلیل بروز این عوارض چیست؟دکتر صوفی‌زاده: لیزر شاخه‌ای از علم است و پزشکی که با آن کار می‌کند باید بداند که از چه نوع لیزری، به چه منظور و برای کجا استفاده کند. اینکه برخی از پزشکان فقط از یک نوع لیزر، به منظورهای مختلف استفاده می‌کنند منجر به بروز عوارض مختلفی می‌شود. به غیر از عوارضی که شما نام بردید، فلج موقت صورت یکی دیگر از عوارض گزارش شده ناشی از استفاده نا‌بجا و غیر اصولی از لیزر است. هر پزشکی که با لیزر کار می‌کند، باید از لیزر به طور کامل، کافی و دقیق اطلاعات داشته باشد.دکتر بیات شهبازی: ولی به نظر من استفاده از لیزر منحصر به هیچ شخص و گروه خاصی نیست و هر کسی که دوره آموزشی و آشنایی با لیزر را گذرانده باشد، می‌تواند با آن کار کند. اما آشنایی کافی با لیزر مهم‌ترین عامل موفقیت در نتیجه کاری پزشکان است. من معتقدم که نمی‌توان علم را به پزشکان خاصی محدود کرد، البته به شرط آنکه پزشک مورد نظر بتواند بجا و بموقع از لیزر استفاده کند و اگر اینطور نباشد قطعاً با عوارض غیرقابل جبرانی همراه خواهد بود. روزی بیماری به منظور درمان زخم‌ها و سوختگی‌های ناشی از لیزر به مطب من مراجعه کرد. این عوارض به حدی بود که جز دعا و طلب صبر، هیچ کاری برای این بیمار نمی‌شد انجام داد! البته باید این مطلب را اضافه کنم که همیشه باید درصدی از اشتباهات جراح و عوارض احتمالی ناشی از عمل جراحی به عنوان «عارضه» کنار گذاشته شود. لیزر هم همین‌طور است و پزشکی را که با استفاده از لیزر موجب بروز عوارضی برای بیماری شود، نمی‌توان تا ابد از به کارگیری لیزر منع کرد. البته این عوارض تنها به لیزر محدود نمی‌شود و در سایر جراحی‌های زیبایی مانند بینی و... هم وجود دارد.دکتر سطوت: در سیستم آموزش عالی کشور ما هیچ بخشی به منظور آموزش نحوه استفاده از لیزر وجود ندارد و آشنایی پزشکان کشور ما با لیزر تنها محدود به بعضی دوره‌هایی است که توسط شرکت‌های خصوصی (که عمدتاً واردکننده دستگاه لیزر هستند) برگزار می‌شود. اما آنچه امروزه به داغ بودن و جنجال‌برانگیز شدن بازار لیزر دامن می‌زند، تصور غلط مردم از لیزر است. متأسفانه خیلی از مردم گمان می‌کنند که جراحی با لیزر هیچ‌گونه عارضه‌ای ندارد، بیهوشی ندارد و... در حالی که اصلاً اینطور نیست. به عنوان مثال «آیا جراحی با لیزر نیاز به بیهوشی ندارد؟» یا «لیزر در عود بیماری تأثیر دارد؟» از جمله سؤالاتی هستند که اکثر بیماران مبتلا به بیماری هموروئید (بواسیر) از پزشکان می‌پرسند. در یک کلام؛ ‌پزشکان باید صادقانه با بیمارانشان صحبت کنند. برای توجیه بهتر خوانندگان یک مثال می‌زنم:‌همانطور که می‌توان یک کاغذ را با چاقو، قیچی، دست یا اشعه لیزر نصف کرد، کاربرد لیزر در پزشکی هم همین‌طور است و لیزر تنها نقش چاقو را ایفا می‌کند. ولی متأسفانه بعضی از پزشکان با ارائه اطلاعات غلط به بیماران، آنها را به پذیرش عمل جراحی تحت عنوان لیزر ترغیب می‌کنند.همانطور که آقای دکتر سطوت اشاره کردند پزشکان در تبلیغات خود از عبارات «بدون زخم»،«بدون بستری»،«بدون درد» استفاده می‌کنند. به نظر شما این تبلیغات صحت ندارند؟دکتر صوفی‌زاده: بستگی دارد که لیزر به چه منظوری مورد استفاده قرار می‌گیرد و تنها مزیتی که لیزر نسبت به چاقو دارد باعث کمتر شدن خونریزی می‌شود. اما در مورد «عارضه» که آقای دکتر بیات شهبازی در مورد آن صحبت کردند، باید عرض کنم که عارضه در میان مردم اصطلاحی شناخته شده است و در تمامی رشته‌های پزشکی وجود دارد. اما در بحث لیزر ما از عارضه صحبت نمی‌کنیم، بلکه بحث ما درباره «قصور» است. قصور زمانی اتفاق می‌افتد که پزشک آشنایی کافی و لازم را با ابزار آلات جراحی ندارد، از آنها استفاده می‌کند و با تبعات بعدی آن آشنا نیست. برای مثال اگر یک چشم پزشک به جای برداشتن دو میکرون (واحد بسیار کوچک‌تر از سانتی‌متر) 8 میکرون را بردارد، به این پدیده دیگر نمی‌توان عارضه گفت بلکه این قصوری است که از جانب پزشک رخ داده است و باید جوابگو باشد. اینکه آقای دکتر بیات شهبازی می‌فرمایند «هر پزشکی می‌تواند از لیزر استفاده کند» اصل درستی است ولی به شرط آنکه بتواند از پس عوارض ناشی از لیزر بربیاید. به نظر من هر پزشکی که به دلیل عدم آگاهی از لیزر، موجب بروز عوارضی برای بیماری شود، دیگر نباید به لیزر دست بزند.دکتر بیات شهبازی: ولی به نظر من اکثر عوارض ناشی از لیزر می‌تواند خود به خود اصلاح شود و درصد کمی از این مشکلات هستند که می‌توانند برای بیمار و جراح ایجاد دردسر کنند. من فکر می‌کنم که با وجود چندین کنفرانس و کنگره در طول سال، پزشکان کشور ما پتانسیل کافی برای استفاده داشته باشند. مهم‌ترین نکته در بحث ما آنجایی است که نمی‌توانیم به طور قطع و یقین از آشنایی و مهارت همه پزشکان مطمئن باشیم. پس بنابراین باید ارگانی وجود داشته باشد که صلاحیت پزشکان در ارتباط با لیزر را تشخیص دهد. در کشوری مثل فرانسه، برای کنترل سطح کیفی پزشکان به طور دوره‌ای آزمون سراسری برگزار می‌کنند و شاید ما هم زمانی درمملکت خود به این مرحله برسیم.دکتر سطوت: البته برگزاری این کنفرانس‌ها بیشتر توسط شرکت‌های واردکننده لیزر انجام می‌گیرد و آشنایی این شرکت‌ها با لیزر بیشتر مربوط به قسمت مهندسی دستگاه است. واقعیت این است و شاید هم جای ایرادی نباشد، این شرکت‌ها متعلق به بخش خصوصی هستند و تنها قصد فروش دستگاه‌های خود را دارند و در مواقعی هم قابلیت‌هایی را که یک دستگاه کم دارند یا اصلاً ندارند را وارونه جلوه می‌دهند و «غلو» می‌کنند. اما هنوز برای من مشخص نشده است که بحث ما در مورد چه افرادی است؟ افرادی که با لیزر آشنایی کافی دارند و در صورت بروز عارضه می‌توانند آن را رفع کنند یا اینکه در مورد تمامی افراد صحبت می‌کنیم؟ سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور باید بر این موارد نظارت داشته باشند. خیلی متأسفم ولی مجبورم بگویم که همان طور که در هر جامعه‌ای افراد خوب و بد وجود دارند، در جامعه پزشکی هم کسانی هستند که اخلاق پزشکی را رعایت نمی‌کنند. روزی یکی از همکاران جراح عمومی (که تبلیغات گسترده‌ای را در مورد جراحی بواسیر و کیست‌های عمومی با لیزر دارد) به من گفت: «بیمار هنگام عمل جراحی بیهوش است و با دستگاه لیزرهم آشنایی ندارد، از کجا متوجه می‌شود که جراحی با لیزر انجام شده است یا نه...» من حتی متأسفانه شنیده‌ام که آرایشگران هم از لیزر استفاده می‌کنند.چرا سازمان نظام پزشکی به این امور رسیدگی نمی‌کند؟دکتر صوفی‌زاده: شاید توانایی این کار را ندارد و شاید هم اهرم‌های فشاری وجود دارند که مانع انجام این کار می‌شوند. ولی نمی‌دانم آیا به صلاح است که این مسائل باز شود یا خیر؟ اما آنچه مهم است به همان میزانی که یک سازمان تعریف می‌شود باید به همان میزان هم توان و بازوی اجرایی داشته باشد و از لحاظ قانونی حمایت شود. مسلماً زمانی که به سمت یک سازمان سنگ‌اندازی شود، نمی‌تواند وظایفش را به خوبی انجام دهد.دکتر سطوت: آقای دکتر صوفی‌زاده یک مقدار محافظه‌کارانه صحبت می‌کنند. مشکل دیگر این است که سازمان نظام پزشکی مثل میرغضب برخورد می‌کند و جامعه متأسفانه فکر می‌‌کند که چون اسم این سازمان «نظام پزشکی» است، در هر ا تفاقی جانب پزشک را می‌گیرد.دکتر بیات شهبازی: نظام پزشکی اگر صددرصد هم جانب بیمار را نگیرد، هیچگاه جانب پزشک را نگرفته است. برای نمونه، برای یک بیمار، جراحی کشیدن پوست صورت را انجام دادم و هیچ مشکلی هم در نتیجه جراحی نبود. ولی بیمار از من شکایت کرد و به او گفتم که به مطب همه پزشکان ایران مراجعه کند، اگر آنها توانستند ایرادی از من بگیرند، تمام هزینه‌ها به علاوه جریمه را پرداخت می‌‌کنم. اما هیچ پزشکی نتوانست کوچکترین ایرادی از کار من بگیرد. این بیمار که یک شارلاتان به تمام معنا بود، رسماً در اذهان عمومی و شورای حل اختلاف به من تهمت زد و گفت: «این آقای دکتر برای آنکه از من پول بگیرد ابتدا به من ژل تزریق کرد تا مجبور شود عمل جراحی را روی صورتم انجام دهد.!س در حالی که تزریق ژل به صورت این خانم مربوط به سال 1383 بود و در آن زمان من اصلاً تهران نبودم! اما نظام پزشکی به خاطر راضی بودن این بیمار شارلاتان و به جای اینکه بگوید چرا به پزشک مملکت تهمت می‌زنید، حق را به او داد و مرا محکوم کرد!عدم ثبات، ناهماهنگی و ناکارآمدی موجود در نظام پزشکی از کجا نشأت می‌گیرد؟دکتر صوفی‌زاده: زمانی که یک ارگان تعریف می‌شود، باید بازو و توانمندی لازم برای انجام کارهای تعریف شده را داشته باشد. ولی متأسفانه اختیارات خیلی از ارگان‌ها به دلیل سیاستگذاری‌های غلط سلب شده است. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان نظام پزشکی کشور که مجموعه‌ای از ارگان‌های دولتی هستند، اجازه رشد بخش خصوصی را نمی‌دهند و همه چیز را برای خودشان می‌خواهند. البته این معضل تنها در جامعه پزشکی وجود ندارد و در کلیه‌ زمینه‌های صنعتی، ورزشی و فرهنگی هم قابل مشاهده است. احساس تمامیت‌خواهی سازمان‌های دولتی و این احساس که من فقط باید تمامی دستورات را صادر کنم و من مدیرم، به رشد نظام سلامت کشور لطمه می‌زند.دکتر سطوت: چندی پیش شاهد ادغام چهار وزارتخانه و تبدیل شدن آنها به دو وزارتخانه بودیم و الان هم زمزمه ادغام شدن وزارت بهداشت و وزارت علوم به گوش می‌رسد. فقط صرف کوچک شدن حجم دولت صحیح نیست و البته من هم سیاسی نیستم. برای مثال در تمامی دنیا یک اتحادیه باشگاه‌ها و یک فدراسیون فوتبال وجود دارد. تمامی برنامه‌ریزی‌های کلی و به خصوص تیم‌های ملی برعهده فدراسیون فوتبال و برگزاری لیگ‌ها برعهده اتحادیه باشگاه‌هاست. ولی در ایران برعکس است و این دو همیشه روبه‌روی هم قرار دارند. من فکر می‌کنم که نظام پزشکی و وزارت بهداشت به جای اینکه کمک هم باشند روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند. برای مثال چند سال پیش در مجلس تصویب می‌شود که تعیین تعرفه‌های بخش خصوصی برعهده نظام پزشکی است، ولی شش ماه بعد به همین سادگی گفتند که اصلاً ربطی به نظام پزشکی ندارد و تعیین تعرفه‌های بخش خصوصی برعهده وزارت بهداشت است.دکتر بیات شهبازی: اینکه سازمان نظام پزشکی بر این امور نظارت داشته باشد و از بروز این معضلات جلوگیری کند، انتظار بجایی است ولی به شرط آنکه نظارت نظام پزشکی هدایت شونده و خیرخواهانه باشد و نه ترساننده. اما نظام پزشکی نقش مبصر را دارد و تنها در بروز شکایت چوبش را بلند می‌کند. اگر نظام پزشکی واقعاً دلسوز مردم است باید با تمامی قوا وارد میدان شود و جلوی هرگونه ناهنجاری را بگیرد.شما گفتید که نظام پزشکی جانب بیماران را می‌گیرد اما معضلاتی که به آن اشاره شد، خلاف این امر را ثابت می‌کند.دکتر صوفی‌زاده: یک قسمت از ناتوانی نظام پزشکی از موازی کاری که در تشکیلات کشورمان وجود دارد، نشأت می‌گیرد. در یک مورد نظام پزشکی رأی برائت پزشک را صادر می‌کند ولی بیمار از طریق پزشکی قانونی (که در آنجا تعدادی آقایان پزشک و اساتیددانشگاهی حضور دارند) موفق به محکوم کردن پزشک می‌شوند. نمونه این نابسامانی برای من هم رخ داده است. در موردی که در یکی از شهرستان‌ها برای من اتفاق افتاد، نظام پزشکی هم در دادگاه بدوی و هم در دادگاه نهایی رأی برائت من را صادر کرد. در تهران هم هیئت عالی نظام پزشکی رأی برائت داد. اما پزشک قانونی تهران گفت برای آنکه مریض هم راضی باشد مقداری از حق را به او بدهیم و وقتی که نظام پزشکی می‌بیند که این تناقض‌ها وجود دارد، دست و دلش هنگام رأی دادن می‌لرزد و پزشک را محکوم می‌کند و موجب سوء استفاده بیماران می‌شود.دکتر سطوت: یک اصطلاحی بین پزشکان وجود دارد که می‌گویند: «پشت پرده هر شکایت یک بیمار از پزشک،‌ یک همکار سفیدپوش ایستاده است. یعنی عامل محرک و تحریک یک بیمار برای شکایت یک پزشک (مخصوصاً پزشکان پزشکی‌قانونی و نظام پزشکی) است، البته زمانی که تعداد فارغ‌التحصیلان رشته پزشکی از 500 نفر به 5000 نفر می‌رسد و بازار کار کافی هم وجود ندارد، طبعاً با یکسری از خلافکاری‌های روبه‌رو می‌شویم، ولی نمی‌توان گفت که هیچ کاری نمی‌توان کرد و به نظر من راه‌حل دارد. الان اکثر پزشکان در زمان انتخابات نظام پزشکی فعالیت مناسبی ندارند و اصلاً برایشان مهم نیست که چه کسی می‌خواهد وارد این تشکیلات شود و سکان هدایت صنف آنها را بر عهده گیرد. چون پزشکان فکر می‌کنند که پرداخت سالی فلان قدر حق عضویت در نظام پزشکی مسئله را حل می‌کند. مشکل دیگر نظام پزشکی آنجایی است که تا زمانی با شکایتی روبه‌رو نشود، وارد عمل نمی‌شود، یعنی نقش پیشگیری را ندارد و فقط منتظر می‌ماند تا شکایتی علیه خلافکاری‌ یک پزشک صورت گیرد و سپس وارد عرصه می‌شود و جای تعجب و تأسف دارد.دکتر بیات شهبازی: نظام پزشکی باید از قدرت بالایی برخوردار شود و برای رسیدن به این امر، باید موازی‌کاری کنار گذاشته شود. نظام پزشکی زمانی می‌تواند از پزشکان طلب حق کند که در ابتدا بتواند جلوی پایمال شدن حق آنها را بگیرد. هر وقت توانست این کار را بکند می‌تواند از پزشکان انتظار داشته باشد.در تبلیغات پزشکان با واژه‌هایی روبه‌رو می‌شویم که حس معجزه‌گری لیزر را به مردم القا می‌کند. این تبلیغات تا چه حد صحت دارند؟دکتر صوفی‌زاده: لیزر در جراحی‌های زیبایی بینی هیچ نقشی ندارد و همان‌طور که آقای دکتر سطوت گفتند تنها نقش یک برش‌دهنده را دارد و برشی که با لیزر ایجاد می‌شود، احتمال دارد که میزان خونریزی را یک مقدار کمتر کند، ولی آنچه از تحقیقات حاصل شده است، نشان می‌دهد که هیچ تفاوتی بین برش تیغ جراحی و لیزر وجود ندارد و حتی جای زخم چاقو در مقایسه با لیزر به مراتب کمتر است و گاهاً لیزر جای زخم بیشتری را به جای می‌گذارد. من صادقانه می‌گویم و می‌خواهم که مردم بخوانند و بدانند که لیزر در جراحی زیبایی بینی هیچ نقشی ندارد و فقط نقش چاقو را بازی می‌کند.دکتر بیات شهبازی: همانطور که آقایان دکتر صوفی‌زاده و سطوت گفتند لیزر در جراحی‌ها تنها نقش برش را دارد و فقط با جنبه تبلیغاتی باعث بروز توقعات کاذب در جامعه شده است و چنین چیزی اصلاً ضرورتی هم ندارد که حتماً باشد. بعضی از جراحان از امواج صوتی و رادیویی استفاده می‌کنند و به بیمار می‌گویند که «من از لیزر استفاده می‌کنم» در حالی که اصلاً چنین چیزی نیست.دکتر سطوت: جدا از واژه‌های بدون برش و بدون زخم، لیزرهای «کم‌توان» و «پرتوان» هم در جراحی‌های هموروئید یا بواسیر بسیار جنجال‌ساز شده‌اند. من اگر بخواهم در این جلسه به طور خیلی‌ خیلی خلاصه در مورد این بیماری توضیح بدهم باید بگویم که بیماری هموروئید به سه نوع خفیف، متوسط و شدید تقسیم می‌شود. در مرحله خفیف هیچ نیازی به عمل جراحی نیست و پزشک می‌تواند با کمی توصیه به بیمار مشکل را حل کند. در مرحله متوسط فقط بعضی از لیزرهای کم‌توان می‌توانند کاربرد داشته باشند ولی این بدان معنا نیست که اگر از لیزر کم‌توان استفاده نشود، بیمار چیزی را از دست می‌دهد. بازمی‌گردم به آن نکته که متأسفانه در هر صنفی آدم‌های خوب و بد وجود دارند. بعضی از بیماران مبتلا به هموروئید که فقط با یک نسخه درمان می‌شوند، پزشک به آنها می‌گوید که «برای استفاده از لیزر کم‌توان جلسه‌ای فلان مبلغ را پرداخت کن تا زودتر بهبود پیدا کنی» در ضمن در کنار استفاده از لیزر کم‌توان توصیه‌های غذایی و دارویی را هم می‌کنند و زمانی که بیمار بهبود یافت، این بهبود بیمار را به حساب لیزر کم‌توان می‌گذارند. در موارد شدید بیماری هم لیزرهای کم‌توان کوچک‌ترین تأثیری ندارند و حتماً باید با لیزرهای پرتوان انجام شود که خلاصه‌اش این است: در عمل جراحی به جای چاقو از لیزر استفاده می‌کنند.لیزر و کاربردهای مختلف آن خالی از جنجال نیست و این جنجال هم در مورد رفع موهای زائد که بعضاً عوارض مختلف مانند کبودی و زخم را روی پوست به جای می‌گذارد، وجود دارد. دلیل بروز این عوارض را چه می‌دانید؟دکتر بیات شهبازی: البته بعضی از دستگاه‌های با کیفیت و استاندارد این عوارض را ندارند، ولی خیلی از دستگاه‌های بی‌کیفیت می‌توانند این عوارض را به دنبال داشته باشند.دکتر صوفی‌زاده: به منظور برداشتن خال، زگیل و موهای زائد روش‌های مختلفی وجود دارد مانند RF (امواج رادیویی) الکترولیز و...دکتر بیات شهبازی: ولی الکترولیز باعث صدمه زدن پوست و سوزاندن سطح آن می‌شود، اما هنوز هم تبلیغات زیادی برای بازار گرمی این دستگاه وجود دارد.دکتر سطوت: نباید صرفاً به دلیل وجود تبلیغات زیاد و غیرمنطقی میدان را خالی کنیم، اما در مورد کیفیت دستگاه‌های لیزر باید یک سؤال از شما داشته باشم:‌ «آیا کیفیت یک کفش 10 هزار تومانی و 50 هزار تومانی یکسان است؟ در سیستم وزارت بهداشت و وزارتخانه‌های مرتبط، بر دستگاه‌های لیزر که به طور قانونی و نه قاچاق وارد می‌شوند، نظارت وجود دارد. به عنوان مثال بر استاندارد بودن دستگاه لیزر (حتماً مورد تأیید FDA باشد و...) نظارت دارند ولی آن دسته از دستگاه‌های لیزری که به طور قاچاق وارد کشور می‌شوند، می‌توانند هر مشکلی داشته باشند. برای اینکه خوانندگان بیشتر با تفاوت دستگاه‌ها آشنا شوند محدوده قیمت دستگاه لیزر VPL (رفع موهای زائد و چین و چروک) را مثال می‌زنم: قیمت یک دستگاه لیزر VPL ساخت انگلیس 50-40 میلیون تومان است در حالی که نمونه چینی آن 8-6 میلیون تومان قیمت دارد و به نظر من اسباب‌بازی است.دکتر صوفی‌زاده: البته وجود کالاهای چینی تنها به لیزر محدود نمی‌شود و در آمپول‌های بوتاکس، یال و... هم وجود دارد روزی یکی از ویزیتورهای همین شرکت‌های فروشنده «ژل» برای فروش محصولات شرکت به من مراجعه کرد. روی جعبه محصول درج شده بود: ساخت امریکا، اما تقلبی بودن این محصول آنچنان عیان بود که من گفتم: امریکای شما در چین واقع شده است؟ جالب آن است که اغلب این کالاها دارای مهر تأیید FDA هستند.دکتر سطوت: FDA (معاونت غذا و داروی امریکا) به یک ابزار تبلیغاتی تبدیل شده است. اگر دقت کرده باشید در تبلیغ یک آب معدنی هم که ساخت داخل است، مهر تأیید سازمان FDA را دارد!دکتر بیات شهبازی: مراجع ذی‌صلاح باید به طور دائم و مستمر به مردم اطلاع‌رسانی کنند تا سطح آگاهی جامعه بالا رود تا به یک جامعه پزشکی سالم دست پیدا کنیم. مانند زیرنویس‌های آگاهی‌دهنده در تلویزیون که تأثیر آن در موارد مختلف دیده شده است.