علی رضا اکبری-کرمان در نظر شما کجاست ؟ کویری بی آب که تنها نمادش ، ارگ بم که با خاک یکسان شد ؟ این شاید تصویر ذهنی عده کثیری از هموطنان ما از بزرگترین استان ایران باشد و به حتم با شندیدن نام کرمان نخل های خرما ، با غات گردو و بادام و حتی باغ های پسته ای که تولید 70 درصد پسته صادراتی ایران را به عهده دارند ، آخرین تصویری است که به ذهن ما خطور می کند. کرمان با توجه به بهره مندی از اقلیم های متفاوت در مناطق مختلف شاهد رویش گونه های مختلف گیاهی است و یکی از این گونه ها گردو است. این استان در مناطق جنوب خود همچون رابر و بافت و جیرفت و کهنوج بیش از 7 هزار هکتار باغ گردو و بیش از 25 هزار هکتار باغ مرکبات دارد. همچنین این استان با داشتن سطح زیرکشت حدود 54 هزار هکتاری و تولید 277 هزار تنی مقام اول تولید خرما در بین استانهای کشور را داراست. حالا باغات کرمان در حالی که سالهاست از خشکسالی پیاپی رنج می برند، فشار دست قهار آفتی تازه را برگلوی خود حس می کنند ، کرم خراط آفتی است که تنها پس از دوسال از بروزش در جنوب کرمان گام به گام باغ های گردو را به کام مرگ و خشکی می کشاند و هنوز چاره ای درخور برای آن اندیشده نشده است.
خراط می سوزاند!
شهرستانهای بافت و رابر در کرمان به کشت گردو شهرت دارند و بدلیل ارگانیک بودن این محصول، کرمان به یکی از قطبهای تولید گردوی کشور تبدیل شده است.
کشاورزان این دو شهرستان در بزرگترین استان کشور مهمترین باغداران گردو در کرمان هستند و بدلیل طعم و مرغوبیت محصولاتشان ، گردوی ارگانیک کرمان طی سالهای اخیر مورد توجه بازارهای مصرف بخصوص بازارهای اروپایی قرار گرفته است. کرم خراط بدلیل شرایط خاص زیستی در بدترین شرایط تکثیر می یابد و به سادگی سطح وسیعی از درختان گردو را در بر می گیرد بطوریکه طبق نظر کارشناسان 40 درصد از باغهای رابر و 300 هزار هکتار از باغهای شهرستان بافت را درگیر و آلوده کرده است.
خشکسالی های پیاپی موجب ایجاد شرایطی برای افزایش سرعت شیوع این آفت شده است و کشاورزان هم اکنون نگران از بین رفتن ثمره سالها زحمت و تلاش خود هستند. کارشناسان عقیده دارند این آفت یا از طریق نهال آلوده و یا از طریق انتقال آب به استان منتقل شده است اما روش ورود آن به منطقه از هر روشی که باشد موجب شده از سال 1378 تاکنون خسارات سنگینی به کشاورزان غرب و جنوب غربی کرمان وارد شود.
عدم اختصاص اعتبار علیرغم اینکه اقتصاد کشاورزی شهرستانهای بافت و رابر با خطر مواجه شده است و می رود که در آینده سومین محصول ارز آور استان کرمان به سرنوشت خرمای بم تبدیل شود اما تاکنون اعتبار مشخصی برای مقابله با این آفت در نظر گرفته نشده است.
در دوسال اخیر شیوع این آفت غیر بومی بسیاری از درختان مثمر کرمان از جمله درختان گردوی این دو شهرستان را آلوده کرده و بدلیل تامین نشدن اعتبار و پیدا نشدن راهکار مناسبی برای مبارزه با کرم خراط ، کشاورزان کرمانی ناچارند برای مقابله با آن درختان آلوده را آتش بزنند و درختان گردوی کرمان در آتش بی مدیریتی می سوزند.
نکته تاسف بار این است که درختان گردوی چندین ساله در صورت مبتلا شدن به این آفت باید سوزانده شوند و از سوی دیگر تاکنون طرحی مناسب برای مبارزه با کرم خراط در نظر گرفته نشده است زیرا در حقیقت این آفت درمان مشخصی ندارد و در نهایت برای جلوگیری از شیوع آن چاره ای جز آتش وجود ندارد و همین مسئله موجب شده است بسیاری از باغهای گردوی این شهرستانها طعمه آتشی شود که ثمره چندین سال تلاش کشاورزان را به خاکستر می نشاند. 40 درصد باغها گرفتار آفت
کارشناس کشاورزی شهرستان رابر در گفتگو با مهر در رابر گفته بود : این آفت از طریق آب یک تانکر به باغهای یکی از روستاهای قطب تولید گردو در شهرستان رابر به نام تزرج وارد شد و از آن زمان تاکنون شیوع یافته است.
محبوبه پارسایی افزود: هم اکنون 80 درصد باغهای گردوی این روستا از بین رفته اند و متاسفانه بین 40 تا 45 درصد به سایر باغهای شهرستان نیز خسارت وارد شده است.
وی با اشاره به اینکه گردو اولین محصول کشاورزی غرب کرمان محسوب می شود خاطرنشان کرده است: استفاده از تله های نوری در شب برای به دام انداختن لارو حشره و همچنین آتش زدن درختان آلوده تنها روش مقابله با این آفت است.
وی با اشاره به اینکه طی سال گذشته نیز حجم قابل توجهی از باغها دچار آفت شده اند و به این دلیل که اکثر باغها تحت پوشش بیمه نبوده اند خسارات سنگینی به آن ها وارد شده است ، بر نبود طرحی مشخص برای مقابله با این آفت تاکید کرده است
وضعیت اضطراری
عباس نخعی، مدیرجهاد کشاورزی بافت نیز از مشاهده گسترده این آفت در باغهای این شهرستان خبرداده و می گوید : تاکنون 300 هزار اصله درخت توسط این آفت آلوده شده است.
وی مهمترین روش مقابله را قطع قسمتهای آلوده درخت و آتش زدن فوری آن اعلام می کند و می افزاید: چون اعتبار مشخصی برای مقابله با این آفت وجود ندارد طرح مقابله مستمر صورت نمی گیرد و مبارزات مکانیکی نیز عمدتا مقطعی و منطقه ای است و چون توسط کشاورزان به صورت انفرادی انجام می شود ، به همین دلیل هر سال شاهد موج جدیدی از آلودگیها و خسارات سنگین در استان هستیم.
نخعی با اشاره به نگرانی کشاورزان از بروز مشکلات عمده برای باغهای گردو تصریح می کند: باید هر چه زودتر بودجه مورد نیاز اختصاص یابد و به صورت تخصصی برای مقابله با این افت برنامه ریزی و مطالعه شود.شناسنامه دار نبودن باغات مشکل اصلی مبارزه رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب استان کرمان نیز با اشاره به اینکه شناسنامهدار نبودن باغهای جنوب کرمان یک مشکل بزرگ است، می گوید : بیش از 90 هزار هکتار از باغ های مرکبات و نخیلات جنوب استان فاقد شناسنامه است و این امر مدیریت تلفیقی مبارزه با آفات و برنامه ریزی را با مشکلات فراوانی روبهروکرده که این معضل باید هرچه سریعتر رفع شود.
مجید درینی می افزاید: با شناسنامهدار شدن باغهای مرکبات و نخیلات این منطقه، ارقام، سن، میزان کیفیت، سطح زیر کشت و دیگر مشخصات باغهای منطقه مشخص میشود.
وی با اشاره به مزایای شناسنامهدار بودن باغها خاطرنشان می کند: از جمله این مزایا سرویسدهی و خدماترسانی برای تولید بهتر، شناسایی ارقام برای امورات مربوط به زراعی و باغی، انجام بهتر مسایل مربوط به کشاورزان باغدار و توسعه سطح زیر کشت، اعطای تسهیلات به کشاورزان و دیگر خدمات است.درینی با اشاره به اینکه طرح مربوط به وزارتخانه ارسال شده و در صورت تایید و تامین اعتبار لازم برای اجرا، طرح بلافاصله در دستور کار قرار میگیرد، تصریح می کند : امحای حدود 3 هزار هکتار باغهای نخیلات در فاز نخست این برنامه از جمله اولویت های ما برای نوسازی و تغییر الگوی کشت ، تغییر رقم و مقاوم سازی باغات استان است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی منطقه جیرفت و کهنوج با بیان اینکه در برنامه چشمانداز 20 ساله تمام باغهای فرسوده منطقه به صورت 100 درصد امحا میشوند، خاطرنشان می کند: تا سال 1400 تمام باغهای فرسوده در استان حذف و باغ های جدید با استفاده از ارقام تجاری و بهینه جایگزین باغ های مذکور میشود.
