دکتر علی صباغیان/ استاد علوم ارتباطات
هرچند همواره تاکید همه صاحبنظران و مسئولان ارشد به ویژه رهبر معظم انقلاب، بر لزوم توجه ویژه رسانه ها به منش ایجاد همدلی، اتحاد و آرامش در جامعه بوده است؛ اما طی چند روز گذشته اتفاقاتی رخ داد که توجه ویژه رسانه ها و جراید را به رعایت مرام ایجاد همدلی و اتحاد در بافت اجتماعی دوچندان کرده است.
پس از گذار جوامع به سوی مدرنیسم، روابط با تغییر ساختار گسترده از روابط رو در رو و نزدیک به ارتباطات پیچیده و چندجانبه تبدیل شد و رسانه ها با ورود به دنیای جدید نوع ارتباطات نوینی را ساخت. رسانه ها با گسترش خود در عصر مدرنیته، نه تنها نوع ارتباطات بین فردی و اجتماعی را تغییر دادند، بلکه باورها و اعتقادات را نیز تحت تآثیر خود قرار داد. نقش رسانه ها تا بدانجا رادامه پیدا کرد که عصر حاضر را عصر ارتباطات نامیدند و رسانه ها به عنوان سردمداران این دوره، جایگاه رفیعی را کسب کردند که از آن طریق تغییرات سیاسی و اجتماعی بسیاری را در جوامع ایجاد کردند. رسانه ها به دلیل توانایی های خود در القای معانی و اقنای مخاطب و سایر کارکردهایشان، وظایفی را در جوامع دنبال می کنند. که عبارتند از وظایف آموزشی، نقش خبرسازی، اطلاع رسانی و آگاهی بخشی، کارکرد تفریحی و در پایان نقش ایجاد همگرایی اجتماعی. به دلیل نقش پررنگ فرهنگ دینی و ملی در کشور ما، ایجاد همگرایی اجتماعی توسط رسانه ها از اهمیت دوچندانی برخوردار است. رسانه ها باید با ایجاد آرامش، جو همدلی را در سطح جامعه ایجاد کنند و با ایجاد همسویی به این هدف اساسی نزدیک تر شوند.
از سوی دیگر در زمان بروز بحران در اجتماع، این رسانه است که باید با تشویق مردم به همدلی، آرامش عمومی را حفظ کنند. اما در برخی از موارد دیده می شود که برخی از رسانه ها با ورود تعصبات و سلایق شخصی در نوع پردازش اخبار و ارائه تحلیل ها، خواه ناخواه از هدف اصلی خود مبنی بر ایجاد همگرایی اجتماعی فاصله می گیرند و که این موضوع باعث ایجاد تشنج و تفرقه در میان افراد جامعه می شود.
این در حالی است که مدیران رسانه ای باید علاوه بر مدیریت بر ارکان رسانه خود، توانایی مدیریت جامعه را نیز دارا باشند و در هنگام بروز بحران های اجتماعی، کنترل جامعه را در دست گیرند. رسانه ها همچنین باید با صراحت و صداقت به اقناع مخاطب بپردازند و همواره در خاطر داشته باشند که موفقیت هر رسانه به مقبولیتش در سطح اجتماع برمی گردد.
به علاوه، اگر مخاطبین احساس کنند که رسانه، نیازهایشان را تامین نمی کند و ذهن جامعه هدف را درگیر شک و تفرقه می کند، از این رسانه ها فاصله می گیرند و به سمت رسانه هایی کشیده می شوند که جذابیت های بیشتری دارند. بنابراین رسانه ها باید با ایجاد پیوند میان مردم با یکدیگر و میان مردم و مسئولین، قدم در مسیر وظیفه اصلی خود که همانا یکرنگی «اجتماعی» است بگذارند و از این طریق جامعه را از توطئه بیگانگان دور نگه دارند. در این میان افرادی که ابزار رسانه را در دست دارند، موظف اند که قدر تریبونی را که در اختیار دارند بدانند و با ورود منفعت های شخصی و سیاسی کاری به محیط رسانه، تقدس حرفه ای خود را زیر سئوال نبرند.
